You are viewing neuroterapia

Previous 50

Sep. 19th, 2012

BIOFEEDBACK jako narzędzie treningu mentalnego profesjonalnych sportowców


Drodzy Państwo,

Pozwalam sobie na przedstawienie krótkiego artykułu, po raz kolejny wskazującego na przydatność BIOFEEDBACKU w mentalnym treningu sportowców z absolutnie najwyższego poziomu wyczynu.

Pozostaję z Szacunkiem

Dariusz Wyspiański


Biofeedback training has been widely recognized as an excellent way to promote a relaxed state for many sports applications. Many studies have been done on using biofeedback as a method of relaxation and to increase performance.

Athletes should ask themselves “Can I perform better in a relaxed state?” If it is the bottom of the ninth, with the bases loaded, the athlete needs to be able to clear their mind and focus on the performance. Anxiety and high stress can cause many athletes to “choke” in clutch situations. By learning to alter their mental and physiological state with a few simple relaxation techniques they tend to perform better. Biofeedback devices are great tools in achieving these results.

There have been several Olympic athletes, NHL hockey teams, professional football teams, golfers and more, that have credited biofeedback training as a factor in their success.

Some teams have even set up mental training centers where trainers monitor the brainwaves and other physical functions such as surface EMG, temperature, GSR, heart rate, and respiration. This helps the players learn to reduce performance anxiety and improve their ability to focus under stress – giving them the “mental edge” they need to win.

There are devices like the Resperate, that promote meditative breathing patterns and very simple to use items such as the GSR2, that measures minute changes in skin conductance or resistance and conveys the stress level by an audio tone. These devices are easy to use and very effective. Organizations and teams have also used more sophisticated systems that measure multiple physiological measurements at once for a picture of the body’s stress level.

More recently there are products being introduced to help speed up reaction time. Reaction time can be crucial in many sporting events and in the Olympics millisecond can be the difference between gold and bronze..."


Jul. 9th, 2012

BIOFEEDBACK jako narzędzie optymalizacji efektywności psychofizjologicznej KOSZYKARZY

Szanowni Państwo,

Tytułem doniesień z badań pozwalam sobie na zacytowanie artykułu, który ukazał się w "Asian Journal of Sports Medicine", Volume 3 (Number 1), March 2012. Jego autorami są : Maman Pang, Kanupriya Garg oraz Jaspal Singh Sandu. Artykuł dotyczy badań nad wykorzystaniem technik HRV BIOFEEDBACKU do optymalizacji sprawności psychofizjologicznej wprost przekładającej się na efektywność sportową koszykarzy.

Poniżej załączam abstract artykułu.

Z Szacunkiem

Dariusz Wyspiański

Role of Biofeedback in Optimizing Psychomotor Performance in Sports
Maman Paul; Kanupriya Garg; Jaspal Singh Sandhu, PhD


Purpose: Biofeedback is an emerging tool to acquire and facilitate physiological and psychological domains of the human body like response time and concentration. Thus, the present study aims at determining the reconstitution of psychomotor and performance skills in basketball players through biofeedback training.
Methods: Basketball players (N=30) with different levels of expertise (university, state and national) aged 18-28 years (both male and female) were randomly divided into 3 equal groups - Experimental group, Placebo group and Control group. The experimental group received Heart Rate Variability Biofeedback training for 10 consecutive days for 20 minutes that included breathing at individual’s resonant frequency through a pacing stimulus; Placebo group was shown motivational video clips for 10 consecutive days for 10 minutes, whereas Control group was not given any intervention. At session
1, 10 and 1month follow up, heart rate variability, respiration rate, response time (reaction and movement time), concentration and shooting performance were assessed.
Results: Two way repeated measure ANOVA was used to simultaneously compare within and between group differences. Response time, concentration, heart rate variability, respiration rate and shooting differences were statistically significant in each group along with interaction of group and timen (P<0.001). Also, all the measures showed statistically significant inter group difference (P<0.05).
Conclusion: The results of the study suggest that biofeedback training may help to train stressed athletes to acquire a control over their psychophysiological processes, thus helping an athlete to perform maximally..."

Jun. 21st, 2012


  Szanowni Państwo,

 PhD Corydon Hammond z University of UTAH - School of Medicine jest autorem artykułu: "NEUROFEEDBACK FOR THE ENHANCEMENT OF ATHLETIC PERFORMANCE AND PHYSICAL BALANCE", który jakiś czas temu ukazał się na łamach "The Journal of The American Board of Sport Psychology".
Artykuł dotyczy potwierdzenia efektywności Neuroterapii w kontekście terapii zaburzeń poczucia równowagi.

Poniżej przedstawiam kluczowe konkluzje ww. artykułu

Z Szacunkiem

Dariusz Wyspiański

Ph D Corydon Hammond

"Sport psychologists will find that neurofeedback is a cutting-edge technology that holds potential for improving concentration and attention, lowering anxiety and disruptive mental chatter, and in assisting in the rehabilitation of effects from concussions and mild head injuries. The author’s experiences in treating patients with serious balance problems and observing their rapid improvements provides encouraging evidence for the potential neurofeedback to enhance physical balance in sports such as gymnastics, skiing,ice skating, hockey, skateboarding, and snowboarding. The rapid effects of this balance protocol make it particularly appealing. It is hoped that sport psychologists will experiment with applying this protocol with athletes and that controlled research will beconducted...."


Jan. 9th, 2012

Zastosowanie terapii HRV BIOFEEDBACK w pracy nad wzmacnianiem odporności emocjonalnej sportowców

Szanowni Państwo,

Z ogromną przyjemnościa prezentuję podsumowanie wyników badań dr Cynthii J. Tanis („Capella University” USA), dot. efektów zastosowania oddziaływań HRV BIOFEEDBACKU w procesach stymulowania emocjonalnej regulacji sportowców, zwiększania odporności na stres - badania dot. kobiecej drużyny siatkarek „Capella University”.

Z Szacunkiem

Dariusz Wyspiański

Ph D Cynthia J. Tanis
Capella University



(a) Learning about biofeedback and selfregulation
while visualizing the heart rhythm on the computer screen.
(b) Improving selfawareness
and increasing self-control.
(c) Reducing the effects of physical and mental
stress relating to academic and athletic rigors.
(d) Experiencing enhanced physical and
mental states.
(e) Improving academic and athletic performance.
(f) Enriching team composure and camaraderie.

Sport psychology personnel, coaches, and athletic trainers
are qualified practitioners for implementing heart rhythm variability biofeedback in sport.
Furthermore, this intervention has the potential to enhance academic and athletic
performance for collegiate athletes…”

Feb. 4th, 2011

ONI STOSUJĄ BIOFEEDBACK : Kamil Stoch / kadra narodowa polskich skoczków narciarskich

Kamil Stoch - dwukrotny (jak dotąd) triumfator zawodów Pucharu Świata

Szanowni Państwo,

Wczoraj TVP zaprezentowała mini-reportaż dot. przygotowań Kadry Narodowej polskich skoczków narciarskich. Z satysfakcją dostrzegłem migawki z treningu EEG BIOFEEDBACK Kamila Stocha, wschodzącej gwiazdy polskich skoków, nastepcy Adama Małysza (który również z pasją stosuje neuroterapię).
Przykład Kamila Stocha, przeżywającego niezwykłe "przyspieszenie" w rozwoju kariery sportowej moze stanowić interesujące źródło potwierdzające efektywność terapii EEG BIOFEEDBACKU, jako narzędzia wspierającego proces treningowy.

 Z Szacunkiem

Dariusz Wyspiański

Jan. 4th, 2011

“Neurofeedback Gains Popularity and Lab Attention" - NEW YORK TIMES


Szanowni Państwo,

Pozwalam sobie zaprezentować artykuł autorstwa Katerine Ellison, pochodzący z październikowej edycji “NEW YORK TIMESA”.
Warto zwrócić uwagę na statystyczne dane ilustrujące skalę oddziaływań terapeutycznych jakie prowadzone są w gabinetach w USA.
Wg. statystyk prowadzonych przez International Society for Neurofeedback and Research, ponad 7500 terapeutów prowadzi terapie neurofeedbacku, z których w okresie ostatnich 10 lat skorzystało ponad 100.000 pacjentów.
Zachęcam do lektury całości artykułu.

Z Szacunkiem

Dariusz Wyspiański

“Neurofeedback Gains Popularity and Lab Attention
K.Ellison, “New York Times”

You sit in a chair, facing a computer screen, while a clinician sticks electrodes to your scalp with a viscous goop that takes days to wash out of your hair. Wires from the sensors connect to a computer programmed to respond to your brain’s activity. .
Try to relax and focus. If your brain behaves as desired, you’ll be encouraged with soothing sounds and visual treats, like images of exploding stars or a flowering field. If not, you’ll get silence, a darkening screen and wilting flora.
This is neurofeedback, a kind of biofeedback for the brain, which practitioners say can address a host of neurological ills — among them attention deficit hyperactivity disorder, autism, depression and anxiety — by allowing patients to alter their own brain waves through practice and repetition.
The procedure is controversial, expensive and time-consuming. An average course of treatment, with at least 30 sessions, can cost $3,000 or more, and few health insurers will pay for it. Still, it appears to be growing in popularity.
Cynthia Kerson, executive director of the International Society for Neurofeedback and Research, an advocacy group for practitioners, estimates that 7,500 mental health professionals in the United States now offer neurofeedback and that more than 100,000 Americans have tried it over the past decade.
The treatment is also gaining attention from mainstream researchers, including some former skeptics. The National Institute of Mental Health recently sponsored its first study of neurofeedback for A.D.H.D.: a randomized, controlled trial of 36 subjects.
The results are to be announced Oct. 26 at the annual meeting of the American Academy of Child and Adolescent Psychiatry. In an interview in the summer, the study’s director, Dr. L. Eugene Arnold, an emeritus professor of psychiatry at Ohio State, noted that there had been “quite a bit of improvement” in many of the children’s behavior, as reported by parents and teachers.
Dr. Arnold said that if the results bore out that neurofeedback was making the difference, he would seek financing for a broader study, with as many as 100 subjects.
John Kounios, a professor of psychology at Drexel University, published a small study in 2007 suggesting that the treatment speeded cognitive processing in elderly people. “There’s no question that neurofeedback works, that people can change brain activity,” he said. “The big questions we still haven’t answered are precisely how it works and how it can be harnessed to treat disorders.”
Russell A. Barkley, a professor of psychiatry at the Medical University of South Carolina and a leading authority on attention problems, has long dismissed claims that neurofeedback can help. But Dr. Barkley says he was persuaded to take another look after Dutch scientists published an analysis of recent international studies finding significant reductions in impulsiveness and inattention.
Still, Dr. Barkley cautioned that he had yet to see credible evidence confirming claims that such benefits can be long lasting, much less permanent.
And another mainstream expert is much more disapproving. William E. Pelham Jr., director of the Center for Children and Families at Florida International University, called neurofeedback “crackpot charlatanism.” He warned that exaggerated claims for it might lead parents to favor it over proven options like behavioral therapy and medication.
Neurofeedback was developed in the 1960s and ’70s, with American researchers leading the way. In 1968, M. Barry Sterman, a neuroscientist at the University of California, Los Angeles, reported that the training helped cats resist epileptic seizures. Dr. Sterman and others later claimed to have achieved similar benefits with humans.
The findings prompted a boomlet of interest in which clinicians of varying degrees of respectability jumped into the field, making many unsupported claims about seeming miracle cures and tainting the treatment’s reputation among academic experts. Meanwhile, researchers in Germany and the Netherlands continued to explore neurofeedback’s potential benefits.
A major attraction of the technique is the hope that it can help patients avoid drugs, which often have side effects. Instead, patients practice routines that seem more like exercising a muscle.
Brain cells communicate with one another, in part, through a constant storm of electrical impulses. Their patterns show up on an electroencephalogram, or EEG, as brain waves with different frequencies.
Neurofeedback practitioners say people have problems when their brain wave frequencies aren’t suited for the task at hand, or when parts of the brain aren’t communicating adequately with other parts. These issues, they say, can be represented on a “brain map,” the initial EEG readings that serve as a guide for treatment. Subsequently, a clinician will help a patient learn to slow down or speed up those brain waves, through a process known as operant conditioning. The brain begins by generating fairly random patterns, while the computer software responds with encouragement whenever the activity meets the target.
Dr. Norman Doidge, a psychiatrist at the Center for Psychoanalytic Training and Research at Columbia and the author of “The Brain That Changes Itself” (Viking, 2007), said he considered neurofeedback “a powerful stabilizer of the brain.” Practitioners make even more enthusiastic claims. Robert Coben, a neuropsychologist in Massapequa Park, N.Y., said he had treated more than 1,000 autistic children over the past seven years and had conducted a clinical study, finding striking reductions in symptoms, as reported by parents.
Maureen and Terrence Magagnos of Lynbrook, N.Y., took their 7-year-old son, Peter, to Dr. Coben after he was given a diagnosis of pervasive developmental disorder in first grade. “He had classic symptoms of autism,” said Mr. Magagnos. “His speech was terrible, he made very little eye contact and he screamed for attention — literally screamed.”
Their exceptionally generous insurance covered neurofeedback, so they decided to give it a try, with sessions twice a week for the next five years.
At the start of the treatment, Dr. Coben said, he discovered that Peter had been suffering tiny, asymptomatic seizures. He says neurofeedback helped stabilize the child’s brain activity, eliminating the seizures. And within three months, said Mr. Magagnos, a retired police officer, Peter’s teachers were calling to report remarkable improvements.
“Today I’d say he has ‘autism light,’ ” he added. “He still has some symptoms, but he is much more manageable.”
Whether such results can be achieved with other children is a matter of debate. Still, as practitioners lobby for broader acceptance, including insurance recognition, a sure sign of neurofeedback’s increasing popularity is the number of companies selling supposedly mind-altering systems to use at home.
With names like SmartBrain Technologies and Drug Administration regulates all biofeedback equipment as medical devices. The only approved use, however, is for “relaxation.”
Peter Freer, a former grade-school teacher who is chief executive of a North Carolina firm called Unique Logic and Technology, says that since he began his business in 1994, he has sold several thousand of his “Play Attention” systems, advertised to improve a child’s focus, behavior, academic performance and social behavior.
The equipment, which costs $1,800, is advertised as “a sophisticated advancement of neurofeedback.” Mr. Freer says his clients include more than 600 school districts. (He adds that his system, as distinct from “clinical” neurofeedback, aims not to change brain waves but rather to put the user in an “attentive state” that makes it easier to learn skills.) Neurofeedback in general is a largely unregulated, with practitioners often devising their own protocols about where on the scalp to place electrodes. Results vary widely, and researchers caution that it is extremely important to choose one’s practitioner with care.
When it comes to to the actual devices, Dr. Kerson, at the International Society for Neurofeedback and Research, cautioned that they should never be used without experienced supervision.
“Oftentimes what people do is find a way to get one of these machines on eBay and use it at home,” she said, adding that unskilled use could interfere with medications or prompt an anxiety attack or a seizure.
“Neurofeedback is a powerful therapy,” she said, “and should be treated that way.”…”

Dec. 14th, 2010

IMPROVE MENTAL HEALTH WITH NEUROFEEDBACK/Neurofeedback drogą do poprawy kondycji psychicznej


Szanowni Państwo,

Pozwalam sobie zacytować fragment artykułu autorstwa prof. Blaine Gretemana (Oklahoma State University) , pochodzącego z magazynu "SCIENCE" (marzec, 2009).
Artykuł stanowi przykład świetnie napisanej, rzetelnej merytorycznie naukowej publicystyki.

Z Szacunkiem

Dariusz Wyspiański

Improve mental health with neurofeedback

How you can train your brain to help reduce stress, enhance creativity and improve mental health.

Blaine Greteman | March 2009 issue

"As Vicki Wyatt attaches electrodes to my scalp with a generous glop of slimy goo, I'll admit I'm a little skeptical about the calming effects of the treatment I'm about to experience. With newborn twins at home, I usually have enough slime in my life and on my clothes to push anyone over the abyss. But that, says Wyatt, is precisely why I could benefit from neurofeedback, a therapeutic tool that advocates claim can reshape our brains—and our lives.
To learn more about the procedure, I've come to The Wyatt Clinic in downtown Oklahoma City. Just blocks from the memorial that marks the site of the 1995 federal building bombing, the location is aptly associated, in my mind, with both psychic trauma and healing. This is a gentrifying but hardscrabble neighborhood where Wyatt treats patients, from overstressed professionals to addicts trying to get back on their feet. Wyatt has been a therapist for 22 years, with a research background at the University of Oklahoma Health Sciences Center, but she has only recently embraced neurofeedback as part of her treatment regimen. "My formal education didn't really provide any alternative treatments," she says. "It was traditional psychotherapy and talk therapy. When I look back, I think this would have benefited a lot of the children and families earlier in my career."
The equipment looks fairly unexceptional, including the electrodes, which could pass for iPod headphones and are glued strategically to my head and temples. Wyatt clips a "ground wire" to my ear. The wires run from the electrodes to a black amplifier box the size of a small paperback. This deceptively simple-looking piece of machinery, which can cost several thousand dollars, processes electrical signals from my brain and sends them to a laptop, where they're represented graphically on the screen. Wyatt boots the laptop, opens a neurofeedback training software program and settles me into one of the comfy chairs that make her cozy, carpeted office look more like my mother's living room than the white-tiled clinic I'd expected.
After Wyatt hooks me up, I'll use my brain waves to control a video game. When I achieve the desired mental state, a small red bug will move around the screen eating flowers and emitting a happy chirping sound. To succeed at the game, I must eliminate brain waves that interfere with relaxed concentration—those associated with hyperactivity, depression and that all-too-familiar feeling of "zoning out."
I'm coming off a sleepless night of diaper-changing, rocking and feeding, so focus isn't exactly my forte right now. But after watching the bug languish sadly for a few minutes, I begin to practice some deep, yogic breathing and try to stop my racing thoughts about work, home and deadlines. Sure enough, the band representing my desired brain activity jumps and the red bug begins to rouse himself from his stupor, eat a few flowers and chirp with approval.
After years on the outskirts of medical respectability, neurofeedback has been vindicated by a growing body of evidence showing its potentially remarkable benefits to everyone from elite athletes and musicians to violent criminals and children with Attention Deficit Hyperactivity Disorder (ADHD). The U.S. National Library of Medicine's database of scholarly articles, for example, contains dozens of positive scientific studies on neurofeedback published in the last two years. The results, from some of the world's top universities and research hospitals, suggest that neurofeedback is a promising treatment for a range of cognitive health issues: seizures, low IQ in kids with learning difficulties, vertigo and tinnitus in the elderly, and substance abuse, even with notoriously addictive, destructive drugs like crack cocaine.
Advocates say neurofeedback has emotional benefits as well. "You feel very good on this," says John Gruzelier, a professor of psychology at the University of London's Goldsmiths College. And all these effects are generated by the patient's brain, not by drugs. No wonder some proponents describe neurofeedback's effects in spiritual, as well as physical, terms.
It all starts with those slimy electrodes attached to the scalp, which pick up a small part of the electrical symphony produced continually in our brains. Neurons, the billions of cells that make up our cerebral cortex and nervous system, transmit information by firing electrical and chemical signals across synapses, the junctions where they meet. These tiny electrical pulses are central to our consciousness and bodily lives: Each time our hearts beat, we blink at a bright light or smile at a bit of good news, that action requires a flurry of electrical activity.
The brain's electrical impulses take the form of waves that researchers categorize by frequency—the number of times they repeat each second (see "Making waves" box). The slowest are the delta waves, which the brain typically produces during deep sleep. Next are theta waves, another slow undulation at four to eight cycles per second, often associated with creative and subconscious thought, which we produce when we're sleepy or daydreaming. We make alpha waves of eight to 12 cycles per second when we're alert and relaxed, and still-faster beta waves when we engage in active problem-solving or become alert or anxious. The fastest patterns, above 30 cycles per second, are made by gamma waves—usually faint and difficult to detect, but associated with high-level thought.
An overabundance or deficiency at one of these frequencies often correlates to conditions such as depression and other emotional disturbances and learning disabilities. Children with ADHD, for example, often have too many slow brain waves (delta or theta) and not enough of the faster waves that allow them to focus, engage and think productively.
Neurofeedback reads these waves, feeds them into a computer and translates them into visual form—in my case, the ladybug's states of lethargy correlate to levels of electrical activity in my brain. The underlying principle is that by seeing your brain waves you can gain control over them, training your brain to produce desired levels of activity, much like you train your voice to produce certain musical notes. And once those brain waves are in play, the desired brain state comes with them. If, for example, you've got too much anxiety-producing beta, try inducing some theta to calm down.
That might sound like trippy science fiction, but it's based on technology that's been around since the German psychiatrist Hans Berger began using electrodes to measure and categorize human brain waves in the 1920s. The recordings of the human brain-wave activity produced by this technology—electroencephalography, or EEG—are the cornerstone of neurofeedback. By the 1970s, it was possible to feed that information back to patients who heard a rewarding tone when they produced a pre-selected frequency of brain waves. What's new is both the sophistication of the feedback display and the precision with which therapists can target different parts of the brain wave spectrum. On top of that, neurofeedback has become cheaper, more efficient and more readily applicable to a vast array of brain disorders.
"When I was doing quantified EEG back in the 1970s, computers were the size of filing cabinets," says James R. Evans, a former University of South Carolina psychology professor and current clinician at the Sterlingworth Center in Greenville, South Carolina. Evans, who has written and edited dozens of articles and books on neurofeedback and is a consulting editor to one of the field's flagship publications, The Journal of Neurotherapy, says those technological hurdles limited neurofeedback's therapeutic reach in the early years: "You had to have a large-scale grant to afford the equipment and electrical engineering people to keep it going."
By the early 1990s, the same technology that brought us personal computers and Xboxes had changed all that, and without huge research investments therapists could focus specifically on brain waves that correlate to mental states. A quantified EEG could show that a patient's brain contained waves outside the normal range, and new software made it easier to create training protocols or use existing ones to boost or reduce activity across a frequency or region of the brain. Neurofeedback began to gain a devoted following of patients and clinicians who swore by its effects. Martin Wuttke is one of those clinicians, a neurofeedback pioneer known for getting remarkable results—starting with himself.
A former heroin addict, Wuttke discovered meditation could help him beat the drugs, and soon he was running meditation and counseling sessions for other addicts. "I found that the key to recovering from addiction was a spiritual experience," Wuttke says. "That's what the Twelve Steps [of Alcoholics and Narcotics Anonymous] are all about, but I felt like that had gotten lost." To facilitate that experience and give it credibility by grounding it in science, Wuttke turned to neurofeedback.
Alcoholics and drug addicts often have too many fast brain waves—which is perhaps why they seek a chemical fix to calm and soothe overactive brains, he says. With the right technology, neurofeedback practitioners believe they can wake up parts of the brain that are too sleepy and calm down regions that are spinning out of control.
For Wuttke, the results were life-changing. As people moved through his program, he says, "Their depressions went away, their pains went away, their anxieties went away." Wuttke believes patients become less likely to backslide once they realize they have access to inner calm without drugs or alcohol, an insight he describes in terms of "awakening."
Neurofeedback's potential hit home when Wuttke's son, Jacob, was born with brain injuries and major developmental problems. "At age 2, he had no muscle tone and some severe difficulties," says Wuttke, "but the pediatric neurologist couldn't give us any answer about why or how to treat him." Wuttke and his wife at the time, Amy O'Dell, took matters into their own hands, developing a comprehensive treatment regime incorporating neurofeedback.Facing the difficulties of asking a child so young to control his brain waves, Wuttke and O'Dell observed the feedback screen and stimulated their son when his brain produced the desired patterns. "We would be very quiet when his brain wasn't within parameters, and then when it was, we would squeeze him and say, 'Good work!' and orient his brain to those moments."
At the beginning of the process, Wuttke describes his toddler son as "hypotonic": unable to sit on his own or hold his head upright. But "within 60 days, his brain started to come alive," Wuttke says, and this cognitive awakening was the first step in a process that soon had his son crawling, walking and running. After witnessing the results, Wuttke and O'Dell established Jacob's Ladder, a school for developmentally challenged children in Atlanta, Georgia, run by O'Dell. Although Jacob couldn't retain five letters of the alphabet at age 6, by age 14 he was reading at a 12th grade level, and the school had achieved national recognition.
That experience helped Wuttke formulate his "neurodevelopmental" approach, in which he uses exercise, dietary supplements and neurofeedback in concert to establish and rewire broken pathways in the brain. Since then, Wuttke has trained thousands of neurofeedback practitioners and garnered a cadre of patients who describe neurofeedback in transformative terms.
Beth Black, for example, fairly raves about the way Wuttke's neurofeedback regimen impacted her 7-year-old son. "Ethan's a completely different kid now," she says. When Black adopted Ethan at 5 months old, he'd already endured severe neglect and suspected pre-natal drug use by his mother, so it wasn't entirely surprising that the boy faced challenges. Still, by the time he entered first grade at age 6 it was clear to Black, director of the Family Art Therapy Center in Clayton, Georgia, that Ethan's problems were cause for serious concern. "We first noticed that when you teased him, he wouldn't understand or react normally, but would have these explosive tantrums," she explains.
Failing socially and academically, Ethan hated school despite the efforts of his teachers and his mother to implement a program of special instruction and behavioral therapy. "He said no one liked him and he wanted to die, and when he would get really upset he would have to exhaust himself before he could get control," Black recalls. A child psychologist labeled Ethan with ADHD and prescribed medication, but Black was desperate to avoid drugs and turned to Wuttke instead. Using an evaluative brain-wave scan, Wuttke determined that Ethan lacked normal levels of beta, the relatively fast waves associated with attention and concentrated thought.
They implemented a training program of neurofeedback and listening therapy to boost this band and improve the boy's concentration, and within two weeks Black was a believer. "For the first time ever, he could tell me a story in sequence; within three weeks, he was scoring 100s on his spelling tests and just blowing us and his teachers away." After seven weeks, Ethan was able to calm himself, and the explosive anger was a thing of the past.
Black was so impressed that she applied for a grant to use neurofeedback with the juvenile offenders sent to her clinic regularly for court-assigned behavioral therapy. Counseling these young offenders had been "a waste of money," according to Black, but the seven juvenile offenders who entered the program of intensive neurofeedback therapy flourished.
"The judge came to us at the end of this program," Wuttke remembers, "and said, 'What did you do to these kids?'" Within weeks those who'd dropped out were back in school, performing so well on standardized tests that their learning disabilities seemed to have disappeared.
Such stories abound. "Our whole family was in trouble because of my daughter's depression and discipline problems," says Joann Bullard, whose daughter received treatment at Wuttke's clinic in the Netherlands. "She was going to have to go on medication because there just weren't any other options," Bullard says, but after 60 sessions of neurotherapy, "there was a total turnaround, and we're grateful every day." Another father, Ben Odukwe, says he visited specialists around the world after his son Onura was diagnosed with mild autism, but saw no real results until the boy entered Jacob's Ladder school and began a neurofeedback program under Wuttke's supervision. Onura's father notes that the boy's "communication, his confidence, his handwriting and dexterity all transformed," and at age 16, he's entering mainstream school for the first time.
Neurofeedback doesn't cure conditions like ADHD, depression or addiction. Instead, it enables people to produce the appropriate brain waves, which helps provide the attention, rest or contemplative awareness needed to deal with underlying issues. You can't manufacture these brain waves by force of will. I quickly discovered that success comes from letting go. "It's not a conscious thing," Wuttke emphasizes. You have to "surrender to the process [and] let your brain take over. You are going to deep parts of the brain and neutralizing disruptive brain waves, and often in this extreme state of quietude, key memories and patterns come up, almost like you're in a half dream state, and there's sort of a rewiring that occurs."
Wuttke likes to say our brain tends to follow certain "scripts," patterns of thought that take us to the same place over and over. Neurofeedback, as it forges new pathways in the brain, helps us devise new scripts.
Even as the technology has advanced and the success stories have grown into a rich anecdotal lore, however, neurofeedback continues to face skepticism and resistance from parts of the medical establishment. It has only begun to gain widespread acceptance as a therapeutic tool recently. "It was an up-and-coming treatment modality in the 1970s," says Evans, who has worked with the technology in academic and clinical settings. But he says neurofeedback lost scientific credibility when the early, simple equipment was adopted by and became associated with "hippies" in pursuit of "instant Zen."
Neurofeedback still has its skeptics among consumers too, especially since it remains unregulated; anyone who can afford the equipment can rent an office, hang a shingle and treat patients (see "How to choose a neurofeedback practitioner" box on page 51). Today, however, Evans says, "We've reached a tipping point where there are hardcore science people working in neurofeedback and articles being published in good journals, and it's becoming much more difficult for mainstream medicine to ignore. No one can say any longer that there is no science behind it."
The studies that have generated the most enthusiasm are the ones suggesting that the treatment offers a drug-free alternative for children with ADHD. A review of the scientific literature in 2005, for example, noted that 75 percent of kids with ADHD treated with neurofeedback improved—compared to about 70 percent treated with drugs—and no study has reported negative effects. A 2007 study from the University Hospital of Tübingen in Germany showed that after a treatment regime lasting several months, children diagnosed with ADHD not only improved their behavior and increased their ability to concentrate "significantly," but added nearly 10 points to their IQs—a result maintained six months after the study ended.
Skeptics have long argued that the benefits of neurofeedback to children with ADHD could be attributed to the placebo effect—or that the children could achieve similar improvement if they spent the same amount of time working with parents on focused tasks like assembling puzzles. By this logic, it isn't the technology of neurofeedback that helps children with ADHD, but the attention and effort of parents and therapists working in concert to support learning and concentration. To find out the truth, Swiss researchers at the University of Zurich created a controlled study to isolate neurofeedback from other factors. One group of children with ADHD was given neurofeedback, while another entered an intensive behavioral therapy program that used traditional techniques to teach them to focus. The results were dramatic: Children in the neurofeedback trial improved markedly on indices of attention and "metacognition" (the awareness of one's mental processes), whereas children in the behavioral therapy group showed no significant improvement.
But there was just one caveat. The researchers noted that the results seemed "mediated by unspecific factors, such as parental support or certain properties of the therapeutic setting and content." So, while neurofeedback works, it isn't a magic bullet—parental support and the right clinical setting, which might include other therapies, are key to realizing its potential.
Importantly, however, that potential goes beyond the treatment of disorders. Indeed, neurofeedback seems remarkably effective at improving mental focus and concentration, even for apparently "normal" individuals. "We've just done a study training eye surgeons," says Gruzelier of Goldsmiths College in London, "and we found that the rhythm that's very effective in reducing hyperactivity in ADHD children also helped enhance surgical performance by 20 percent." The aim was to do the surgery as quickly and accurately as possible, and neurofeedback training, which enhanced beta waves while relaxing the cerebral cortex to reduce hyperactive movements, seemed to enhance surgeons' ability to modulate their performance. "Instead of just charging at the target," Gruzelier says, "they were actually slightly longer and more methodical in their preparatory time, then faster and more accurate on task."
Athletes and performers often associate such success with being "in the zone." Many athletes believe neurofeedback allows them to pause racing thoughts and live wholly in the moment of the game. Prominent among them is Chris Kamen, the center for the Los Angeles Clippers basketball team, who was diagnosed with ADHD as a child and struggled in his early career, despite his imposing seven-foot height. In 2007, he discovered neurofeedback and soon improved his scoring and rebounding by more than 50 percent. As important, Kamen says, his life off the court improved as he stopped making impulsive decisions.
Kamen not only attributed the success to neurofeedback, but became a spokesperson for Hope139, a Michigan company dedicated to bringing neurofeedback technology into schools and businesses to improve performance. Neurofeedback has gained such a lustrous reputation that the Italian professional soccer team A.C. Milan has created a glassed-in "mind room," where the team gathers for mental tune-ups. In the mind room, players watch their brain waves play out across a computer screen while a team of sports psychologists monitors their progress.
Gruzelier emphasizes that neurofeedback's performance-enhancing results go beyond relaxation or the relief of anxiety—effects that might be achieved with sedatives or more conventional relaxation techniques. "We've compared this to other techniques that have reduced anxiety but have not enhanced performance in the same way," says Gruzelier, citing his studies of professional dancers and musicians who did neurofeedback training to quiet the brain's fast-wave activity and produce more slow theta waves. These studies showed remarkable improvements "not only in artistry, but communication, the way people expressed themselves, the presence they have on stage."
Elite students at the Royal College of Music in London improved their performance an average 17 percent, according to a panel of independent judges, and competitive ballroom dancers achieved "professionally significant" improvement in just five weeks. Moreover, Gruzelier notes his recent research hasn't only replicated these results, but shown they extend to novice performers. "There are dramatic improvements," he says. "Breath and pitch improve. Where they didn't sing in tune to begin with, they did afterwards."
Gruzelier attributes such results to the technology's ability to allow slow waves to travel farther, uninterrupted, across the brain. That facilitates interaction between areas of the brain that don't typically connect, he says. Normally, such a process is disrupted by the fast waves that characterize our waking life–a kind of mental static. "It's been known for centuries that the hypnagogic experience, the border between waking and sleeping, is the source of remarkable insights," Gruzelier says.
Neurofeedback's apparent ability to bring those insights into the light, however, is what seems remarkable, especially since we still don't understand key factors about how it works—how, for example, people control their own brain waves. "It's very much a black box," explains John Kounios, a professor of psychology at Drexel University in Pennsylvania.
Kounios conducted a double-blind study of elderly subjects that showed neurofeedback may help improve cognitive processing speed and "executive function," the mental operations that help us plan and organize our lives, but he admits the cognitive process underlying neurofeedback is still something of a mystery. "Although neurofeedback has been around for 40 years, we still don't have the slightest clue as to how people do this," Kounios says. "It's not as if there aren't any good theories. There are just no theories, not even bad ones–just the observation that this is something animals and humans can do."
That sometimes makes for surprising results, as in the case of Kounios' study, which increased the production of alpha waves in the frontal lobes of elderly people. The frontal lobe often deteriorates as people age, which makes problem-solving, abstract reasoning and all kinds of planning more difficult. And so, as Kounios' subjects boosted their alpha activity in this region of the brain, they demonstrated an improved ability to respond when presented with new information and to make quick decisions in cognitive tests. Such results are preliminary but exciting. Kounios emphasizes that the field needs funding for large-scale studies that can establish the basic science of neurofeedback and determine which training protocols are most effective, "but there's no question in my mind that this has significant potential and the phenomena are real."
This is a common refrain among researchers and practitioners. "It works," agrees Evans. "Almost anybody can get the equipment and get 60 percent good results. The question is, what are those people doing who get 90 percent? Some people give vitamins along with their treatment; others pray with clients or use counseling. In many respects, these people fire a shotgun and we don't know which pellets hit."

That's why Wuttke is creating an institution that will train a core group of people who can replicate his results and methods. His mission is to establish a network of neurofeedback clinics and training facilities in Europe through his work with the LifeWorks Foundation.
"One of the biggest risks right now is that this becomes a novelty, where people can buy some software and hook into it at home and play a game," says Wuttke. "That's going to happen, but it takes away from the profound clinical applications, which have to be part of a more comprehensive approach."
Wyatt agrees. "For most patients, whether they're suffering from depression or post-traumatic stress syndrome, I don't believe that neurofeedback offers a complete solution any more than I believe a doctor can give you a drug that offers a complete solution. Neurofeedback can calm the brain down, but then you still often have to deal with underlying issues."
The desire to get at those underlying issues is why Wuttke, an ordained non-denominational minister, keeps coming back to the notion of spiritual growth. "When you incorporate all these things and straighten out the brain, the ultimate goal is for people's spiritual awareness to start manifesting itself," he says. Indeed, recent studies of Tibetan Buddhist monks by Richard Davidson, director of the Lab for Affective Neuroscience at the University of Wisconsin-Madison, have shown links between spirituality and the processes encouraged by neurofeedback. In particular, monks who are experts in meditation seem capable of generating extraordinary levels of gamma waves as they achieve a state typically associated with "transcendence."
From a materialist perspective, the key seems to be neurofeedback's ability to help us connect memories and sense perceptions that have been laid down in disparate regions of the brain—to achieve the feeling of unified consciousness by unifying the brain's electrical impulses. But if neurofeedback can foster and even enhance such a state, this begs the question of whether the phenomena we typically describe in terms of "spirituality" are just physical by-products of a material mind.
Wuttke turns such skepticism on its head. "The way I look at it," he says, "we may be able to map an experience through physiology, whether it is a profound sense of peace or a religious sense, but that doesn't mean the material brain is the source of those experiences." Instead, he sees the brain as "a transformer, something that conducts energy between metaphysical and physical reality." He admits neurofeedback can't necessarily help any Joe off the street achieve the transcendence of a Tibetan yogi, but adds, "It has been my experience that everybody is enlightened; they just don't know it."
After my first session of neurofeedback therapy, there's little chance I'll be confused with one of the enlightened—something my wife readily confirms. But as I watched the red bug move with increasing dexterity about the screen, it certainly felt empowering to see how much control we can exert over our minds, moods and selves. Over the next few weeks, it's a sensation I'll recall during moments of stress, like the long nights with my ever-wakeful children. Just this recollection seems to have some tangible effect, slowing the quickening pulse and quieting the static I've seen in the graphic representations of my brain waves. As Wuttke would say, we can sometimes be locked into old scripts, reacting to our world in ways we don't understand or seem to control. Neurofeedback's potential is so inspiring, in part, because it can help us rescript our brains and, thus, rewrite our lives...."

Blaine Greteman, who trains the brains of undergraduates as a professor at Oklahoma State University, wrote about micro power generation in the September 2008 issue.

Dec. 3rd, 2010


Szanowni Państwo,

Niniejszym proponuję lekturę artykułu autorstwa Lynn BLACKETT z "YORK BIOFEEDBACK CENTER".
Artykuł w sposób szczegółowy opisuje metodę HEG BIOFEEDBACKU. Atutem tej publikacji jest interesująco opisany fizjologiczny mechanizm, tej formy Biofeedbacku.

Z Szacunkiem

Dariusz Wyspiański 

A New Form of Neurofeedback" 
 Glyn Blackett
YORK biofeedback CENTRE
Neurofeedback is a means of training brain functioning, either to ameliorate symptoms of a
disorder or to improve performance.The trainee is presented with some measure of
brain activity, and tries to influence the signal in a desired direction.

What specifically to we mean by activity and how do we measure it?

In “traditional” neurofeedback
we monitor the brain’s electrical activity - called

the electroencephalograph.
Hemoencephalography (HEG) is a more recent development which is based on a different way of
quantifying brain activity.
The Physiological Basis of HEG
One way to quantify brain activity is in terms of
metabolic activity or metabolic rate. In fact this
concept has widespread applicability in the field
of neuroimaging. Metabolism is a cellular process
in which “fuel” in the form of glucose or sugar is
“burned” to release energy for use by the cell.
The process consumes oxygen and creates carbon
dioxide. Metabolic rate is the rate at which energy
is used up.
When the brain is engaged in some mental task
such as mental arithmetic, we expect that those
regions of the brain directly involved in the task
will use energy at a faster rate than other regions.
The human brain is extremely metabolically
active. Although the brain makes up just 2% of
body weight, it accounts for 20% of the body’s
oxygen consumption and 25% of glucose
consumption. In order to meet this energy
demand, brain tissue has an extremely dense
network of blood vessels and capillaries.
How do we measure metabolic rate? We can
measure it indirectly, in a number of ways. Some
of these ways rely on a phenomenon known as
neurovascular coupling.
Neurovascular Coupling
Metabolic activity depends upon a supply of
glucose and oxygen, which arrive via the
bloodstream. Neurovascular coupling is a
mechanism for matching blood flow to metabolic
demand in the brain. This means that whenever
there is a localised increase in neural activity
(which happens when the brain engages in some
specific mental task) there is a rapid localised
increase in cerebral blood flow. A consequence of
this response is that the blood in the active region
becomes more oxygenated (i.e. the concentration
of oxygen increases).
The process is managed by cells called astrocytes
- these are a common type of glial cell or support
cell in the brain.

Brain Scanning

There are two broad classes of brain scanners -
those that reveal structure and those that look at
activity. Here we’re concerned with the latter.
These scanners indirectly measure metabolic
activity. Typically they’re used in research to try
to infer which regions of the brain are involved in
particular tasks.
PET2 & SPECT3 measure the relative rates at
which glucose (the brain’s fuel) is used up.
Glucose which has been tagged with radioactive
atoms is injected into the subject’s bloodstream.
The fate of this glucose is tracked by measuring
the radiation it emits. Relatively more of it is
delivered to the more active regions of the brain.
Functional MRI or fMRI4 detects the localised
increases in blood oxygenation mentioned above.
This increase in oxygenation level changes the
magnetic properties of the blood, and this change
can be detected when the brain is subjected to a
strong magnetic field.
Like fMRI, HEG also detects changes in brain
activation by detecting changes in blood
Let’s summarise the process:
A mental task activates neurons in some
particular region of the brain.
These neurons consume relatively more
This demand for energy is met by a localised
increase in blood flow.
The local oxygenation level of the blood
There are actually two forms of HEG, each form
having its own sensor. They measure different
aspects of the one process (metabolic activation),
and hence have a similar range of appication and
achieve similar results.
Near Infra-Red HEG
Near infra-red (NIR) HEG is historically the first
form. It was invented by Dr Hershel Toomim. He
adapted a method called Infra-red Spectroscopy.
His original contribution was to realise that the
signal he was measuring could be consciously
influenced and hence was useful in a context of
biofeedback training.
The NIR device shines a light source into the
head, most typically at the forehead (in part
because hair obstructs the signal). The light is a
mixture of red and infra-red wavelengths. A
proportion of this light is bounced back out by a
physical process called scattering. The device
then measures this scattered light.
This is possible because the scalp, skull and brain
matter (both grey and white) are relatively
translucent to light of this wavelength. Blood,
however, is not. Furthermore, the proportions of
the light absorbed and scattered by blood depend
on its level of oxygenation. This means that as the
local oxygenation level of blood increases in
response to neural activation, the signal from the
device changes. Thus the device can detect
changes in the brain’s activation level.
Dr Toomim found a very good correlation
between his device and fMRI, which also relies
upon changes in blood oxygenation.
The device can’t give absolute measurements of
activity. The signal is affected by factors such as
skull thickness - so we can’t compare one person
to another. But it can detect changes happening
over a short time scale, which is all we need in
order to be able to train activation.
The current generation of NIR HEG sensor only
detects activity in the brain’s outer layer - the
cortex. It is possible that future developments
may allow training of structures much deeper in
the brain.
Passive Infra-Red HEG
Passive Infra-Red or PIR HEG is conceptually
much simpler. It was invented by Dr Jeffrey
Carmen, who adapted a technique called
thermoscopy. The sensor detects light (or
electromagnetic radiation) of a particular
wavelength - a small band within the infra-red
(IR) part of the spectrum. This IR radiation is
essentially heat being radiated by the brain. The
sources are firstly local metabolic activity (sugar
being burned for energy release) and secondly,
local blood flow. This heat is detected in other
forms of thermal imaging - in fact thermal
cameras have been used to assess the effects of

HEG training

Comparison with EEG Neurofeedback

Compared to EEG neurofeedback HEG has these
The signal is much simpler to interpret: it
either increases or decreases in magnitude
(corresponding to increases and decreases in
brain activation, respectively).
The signal is more stable (EEG measures tend
to fluctuate rapidly and seemingly quite
The signal is much less subject to
contamination by artefact.
Dr Toomim claims that clinical benefits are
achieved more rapidly.
Training HEG
In HEG neurofeedback, the trainee tries to
increase the signal, which is equivalent to
activating the region of the brain under the
sensor. To achieve this (at least for the forehead
placement) the trainee looks for:
an intensely alert or awake state of mind
a firm intention or desire that the signal
increase, but at the same time
a relaxed, open, emotionally positive state -
not getting too hooked into getting results
because frustration tends to lead to
Applications of HEG Neurofeedback
HEG is still a new neurofeedback modality and
much work needs to be done in researching the
applications. Here I’ll consider three areas where
HEG is already proving itself:
The Prefrontal Cortex
One thing that links these disorders is the
possibility of dysregulation of the Prefrontal
Cortex (PFC).
The PFC is the region of the cortex (outer layer of
brain) behind the forehead, and also above the
eyeballs (on the underside of the brain). The PFC
is a particularly important part of the brain, most
highly evolved in humans, and sometimes
described as the brain’s executive control centre7.
It plays a central role in purposive behaviour -
making decisions, formulating and carrying out
plans and intentions, and sticking to them in the
face of distracting stimuli. It coordinates the brain
resources needed to carry out these intentions,
and evaluates actions in terms of their success or
failure in meeting objectives.
For instance, suppose one day it is time for your
evening meal. You’ll formulate a plan for
meeting that need - you decide to cook a meal,
and then decide what to cook. The PFC is
responsible for formulating the steps needed to
meet this goal - e.g. first get the pans and utensils
out. The PFC accesses the knowledge you need -
for example your memory of where you keep
your pans. Suppose the phone rings while you’re
cooking - you decide to answer it, but hold your
intentions in mind so that you can come back to
cooking when you’re finished on the phone.
The PFC is also strongly linked to motivation and
emotion (these are of course connected). You can
keep to a long-term plan (e.g. gaining a degree)
by somehow holding in mind the good feelings
connected to achieving that goal.
The PFC has the ability to inhibit other structures
in the brain connected to emotions, enabling you
to for example override a fear of heights when
you need to climb a ladder.
Emotions are connected decision-making - it
seems that the PFC arrives at decisions by in
some way “imagining” the feelings that would
result from each option.8
The PFC is especially relevant to social emotions
because our ability to imagine what other people
are thinking and feeling depends upon the PFC.
Figure 2: Images taken with a thermal camera, before (left) and after (right) a single
session of HEG training. The subject has AD/HD. Note the increase in temperature
seen over the whole forehead. Images courtesy of Dr. Robert Coben.
The behaviours described in the preceding section
are just those that people with ADD find difficult
- in short their problems are distractibility,
impulsiveness, disorganisation, short attention
span and quite commonly emotional difficulties
ADD is a real neurological disorder, and typically
results in dysregulation of the PFC. The root of
the problem may lie in other parts of the attention
system (which includes many areas in the brain) -
for example the dopamine pathway that acts
something like the PFC’s power supply. PFC
function seems to be relatively easily
dysregulated since it is at the top of the brain’s
organisational tree.
Brain scanning studies have shown difficient
activty in the PFC of ADD sufferers, and is
sometimes seen to deactivate further during tasks
requiring concentrated attention, for which you
would normally see an increase in PFC activity.
Though still a new form of therapy, HEG
neurofeedback is showing promising results for
Depressed people typically suffer from
diminished energy and motivation and poor
focus. Some experience emotional flatness, others
strongly painful emotions. All these symptoms
can be linked to dysregulation in the PFC.
Training increased activity in the PFC can be a
good idea for depression, firstly because it’s often
under-active9, and secondly since it plays a role in
regulating other emotional centres in the brain.
As with ADD, the PFC dysregulation may be
contingent upon problems somewhere else in the
brain, but that need not undermine the potential
benefit of training PFC activation.
Dr Jeffrey Carmen developed PIR HEG
specifically to treat migraine, with encouraging
results. He treated 100 migraineurs with PIR
HEG over a four-year period.10 Over 90% of
subjects who completed at least 6 sessions
reported significant improvement in migraines.
‘Significant improvement’ was the point at which
it became difficult to identify headaches as
migraines - i.e substantially reduced pain levels.
Typically both pain levels and frequency of
migraine improved. (24 people dropped out of
therapy before 6 sessions for various reasons
including financial.) 61% experienced significant
improvement after six sessions or less.
The underlying neuropathology of migraine
remains unknown. Dr Carmen’s theory for the
efficacy of PIR HEG is that training strengthens
the PFC’s inhibitory control over some part of the
brain stem thought to generate migraines.
1 See
2 PET is an acronym of Positron Emission
3 SPECT is an acronym of Single Photon
Emission Computed Tomography.
4 fMRI stands for functional Magnetic
Resonance Imaging.
5 Source: course notes in training delivered
by Dr Ernesto Korenman.
6 See Toomim’s paper, ‘HEG Talk 1: A
Conceptual Introduction to HEG’
available online at:
7 Elkhonon Goldberg’s book ‘The
Executive Brain’ (2001) is devoted to the
8 Antonio Damasio explores this idea in his
books, especially ‘Descartes’ Error’
9 See Amen (2003), for example
10 Dr Carmen describes his results in a
paper, ‘Passive Infrared
Hemoencephalography: Four Years and
100 Migraines’, originally published in
the Journal of Neurotherapy and also
published in Tinius (2004).
Amen, D. (2003) ‘Healing Anxiety and
Depression’, Putnam
Damasio, A. (1994) ‘Descartes’ Error’, Putnam
Goldberg, E. (2001) ‘The Executive Brain:
Frontal Lobes and the Civilized Mind’,
Oxford University Press
Tinnius, T. (Ed.) (2004) ‘New Developments in
Blood Flow Hemoencephalography’, The
Haworth Press..." 

Nov. 3rd, 2010


Szanowni Państwo,

HEMOENCAFALOGRAFIA (znana pod nazwą HEG BIOFEEDBACKU) to coraz dynamiczniej roziwijący się obszar neuroterapii. HEG bazuje na odczycie poziomu ukrwienia struktur płatów czołowych mózgu. Rejestrowany poziom ukrwienia jest odzwierciedleniem stanu organizumu, podobnie jak rytm fal EEG.
Rejestracja Hemoencefalograficzna jest znacznie mniej podatna na zakłócenia w porównaniu z zapisem EEG i generalnie prostsza w zastosowaniu z perspektywy pacjenta.

Pozwalam sobie na zacytowanie opisu HEG BIOFEEDBACKU pochodzącego ze strony BIOFEEDBACK INSTITUTE OF LOS ANGELES.
Od siebie dodam, iż w Polsce urządzenia do HEG BIOFEEDBACKU stają się coraz bardziej popularne.

Z Szacunkiem

Dariusz Wyspiański

"What is HemoEncephaloGraphy?

HEG (hemoencephalography) is the study of blood flow in the brain. More specifically, it is the study of voluntarily controlled blood flow or oxygenation in specifically chosen brain areas. Certain areas of the brain do certain things. The prefrontal cortex is involved with executive functions such as short-term attention and organizing; the temporal lobes are involved with memory functions, auditory processing, word finding and emotional responses and the parietal lobes are involved with direction. Brain anatomy and biology are important elements to the understanding of brain function.

Certain brain areas are associated with specific learning, behavioral or emotional challenges. For example, executive/organizational failures and impulse control issues are generally marked by prefrontal cortex trouble. Memory challenges, mood swings including temper (anger) issues and word finding trouble, usually indicate problems in temporal lobes. People who get lost easily may have issues in the parietal region of the brain. Once we know your challenge we can target your brain exercise training.

Blood brings oxygen and the basic nutrient glucose at life sustaining levels to all parts of the brain. Our brains have an amazing ability to supply extra blood preferentially to areas in current use. Even in repose the brain uses 1/5 of all the energy used in the body. Brain temperature rises in the used (venous) blood. If we used the entire brain at one time it would overheat and be severely damaged. The flow of blood cools the brain and prevents overheating.

Active brain areas are marked by high oxygen density and higher than normal temperature. Simple measurements can locate active areas. Note here that we have no sense that tells us where an active area is located. For example when we stand, activity occurs in the motor strip across the top of the head. We have no sensation with information about the exact location of that active bit of tissue.

From infancy on, we have learned to use specific bits of brain tissue for accomplishing familiar tasks. We carry out the same learning process for anything new. We may want to do something we see others do or we try to do something that seems possible. Initially we accomplished it by trial and error. In trying, we find some modicum of success. We are encouraged so we try again and again. We improve as we go.

What is HEG Neurofeedback: Girl with Green Shirt and HEG HeadbandFortunately, we can use a sophisticated infrared thermometer, passive infrared HEG (pirHEG), developed by my esteemed colleague, Jeffrey A. Carmen, or an optical probe, near infrared HEG (nirHEG) developed by the originator of HEG Hershel Toomim, that shines light through the skin and skull to assess the color of brain tissue. Oxygenated arterial blood is red, deoxygenated venous blood is blue. Increased demand for nutrition results in faster blood flow and redder blood in the tissues.

With these facts in mind we have HEG - an outstanding method of providing neurofeedback...."

Sep. 7th, 2010



Szanowni Państwo,

Niniejszym pozwalam sobie na zarekomendowanie znakomitej ksiązki autorstwa Ph.d. Stephena Larsena "The Healing Power of Neurofeedback" ("Uzdrawiajaca moc Neurofeedbacku").

Jednoczesnie polecam artykuł pt: "A quite mind is a winning mind" ("Spokojny umysł jest zwycięskim umysłem"),który cytuję poniżej:

Z Szacunkiem

Dariusz Wyspiański

"A quiet mind is a winning mind.

That's why the players of the Italian soccer team AC Milan gather every two weeks in the Mind Room, a glassed-in facility at the team's chic training complex. There, on zero-gravity recliners, listening to the soothing sounds of New Age music, they unwind. In a way. Each player's head is fitted out with miniature electrodes that send a signal from his scalp to a computer, so while he relaxes he can also watch his brain waves play out, like a video game, as brightly colored zigs and zags on a monitor.

Every once in a while, an aberrant wave pattern flickers across the screen. The penalty kick missed against Juventus? Anger at being benched? When these sudden spikes appear, the player's job is to use all of his mental discipline to banish the discordant thought—the anxiety response of the brain to a negative memory—and return to a neutral, open state, optimal for performance. Behind a wall of glass, the team's sports psychologists watch the zigzagging lines too, the alpha, beta, and theta waves of the human mind in action, evaluating their stars' focus and occasionally sending calming words through their earpieces.

This procedure is called neurofeedback training. Many athletes swear by it and say it improves their performance, among them the tennis champion Mary Pierce and the Olympic gold-medal skier Hermann Maier, not to mention various players on the 2006 World Cup champion Italian soccer team. The goal of neurofeedback, which is becoming increasingly popular for professionals and amateurs alike, is to train the brain so that an athlete stays focused in competition. Experts have shown that a state of calm neutrality can help players perform better. The idea is that we damage ourselves when we can't get past our irritations and, especially, our remembered failures—our airballs, unforced errors, or pushed one-foot putts. Think of Chuck Knoblauch, the Yankee second baseman whose first surprising throwing errors in the late 1990s started a negative feedback loop—ball after ball sailing into the stands until the former Gold Glove prematurely retired after the 2002 season. Neurofeedback tries to block this downward spiral of self-destructive doubting. When it works, it helps the player find "the zone" and stay in it. The notion that freedom from stress will make you a better athlete is hardly new. "You must swing smoothly to play golf well and you must be relaxed to swing smoothly," Bobby Jones said decades ago. Thinking has always been stinking. But two things have changed since Jones's time to make interventions like neurofeedback feasible. We can now define a relaxed state of mind with precision, and we seem to have proof that, once relaxed, the brain can be taught to stay that way.

The history of neurofeedback goes back to the Russian physiologist Ivan Pavlov and his conditioning experiments with dogs. Then, in the sixties, the sleep researcher Barry Sterman found that he was able to train cats to produce a particular brain wave called a sensorimotor response (SMR), which created a kind of suspended focus, a feline version of "the zone." Sterman would go on to help found the discipline of neurofeedback in the seventies at UCLA, when EEG machines—electroencephalography is the grandfather of the discipline—were as big as refrigerators, with electrodes like suction cups. Today, the standard neurofeedback EEG amplifier is no bigger than a USB hub and the electrodes look like the earbuds from an iPod. A coach can carry a neurofeedback kit in his bag and clean up a player's mind in a hotel room or at halftime. As a result, neurofeedback is going on nearly everywhere.

Neurofeedback techniques vary, but all the protocols depend on this: The brain tells its tales in the wavelengths of electrical currents-—alpha and SMR (relaxed openness and focus); beta (multitasking efficiency, but also anxiety and self-talk); and theta (wandering mind). The core tenet of neurofeedback is that, with training, the underlying processes that result in brain waves can be modified at the behest of their possessor, improving performance and function.

At the Mind Room, which is run with Opus Dei?like secrecy (my request to give it a test spin wasn't so much denied as smothered by layers of bureaucracy), soccer players like to choose a user interface in which they try to make an animated robot run. Afterward they compare speeds—in effect, the player with the most alpha and fewest beta and theta waves wins. But a curious thing about neurofeedback is that one does not improve by trying to improve—at least not directly. Type-A personalities be warned: One cannot simply power one's way to a quieter mind. In a book by Jim Robbins called A Symphony in the Brain, Sterman describes the ideal neurofeedback condition as "a standby state for the motor system. You might think of it as a VCR; it's a pause button." A typical neurofeedback treatment lasts for roughly 20 to 40 sessions of an hour each, and then—so the theory goes—the patient has permanently changed the makeup of his mind. He can now hit "pause" at will.

As I began looking into neurofeedback over the past year, it did seem to me that perhaps the mind really can be shaped into an incredibly cooperative and flexible instrument when its possessor is motivated. I read in Gazzetta dello Sport that AC Milan defender Dario Simic, who scored a clutch goal against Argentina in last summer's World Cup, said he owed it all to the Mind Room. Then later at the Washington, D.C.?area office of a practitioner named Deborah Stokes, I ran into a Morgan Stanley wealth manager who claimed that since he'd started neurofeedback his tennis game had soared. "It's as if the ball had slowed down," he told me. "It's just very clear that I expect to win." That convinced me. The money guy hadn't even gone in for sports training—he'd gone because of concentration problems at work.

The idea that I, too, could gain a competitive edge without steroids, supplements, or endless practice seemed appealing. I am an avid swimmer, although one beset by repeated injuries that have made it increasingly hard to enjoy the sport, let alone truly excel at it. On Italian TV, the head psychologist of the Mind Room had said that the difference between the stress felt by great athletes and ordinary ones was "quantity, not quality."

My first stop was with Ray Pavlov, a neurofeedback practitioner in Montreal. He and his wife, Nicolina, have trained many of Canada's practitioners. I had expected to be in a large sanitized environment, a Canadian version of the Mind Room. Instead, the Pavlovs work out of three tiny rooms above a bagel store. I had been told that Pavlov was the grandson of the famous physiologist, but he was evasive on the point.

For the current Dr. Pavlov, a former oncologist, neurofeedback is more than just, say, a toy for winning the gold in Beijing next year. It represents the possibility of subverting what he called "the official mentality of pills and hip replacements." I got the impression that, for Pavlov, neurofeedback is like a better version of homeopathy, prayer, or meditation—better because it can be quantified. "We can teach you how to go into alpha objectively," he told me with quiet, doctorly certainty.

Soon Pavlov's wife, Nicolina, had me under a chenille blanket in a large chair behind a chenille curtain. The scene was very MittelEurope. I expected Harry Lyme to pop out to zither music.

Nicolina attached clips to my ears—one electrode on the top of my head and another on my forehead—and I began to watch my brain on a TV screen. It is a strange sensation the first time you see your mind looking like, of all things, a video game. My strengths, weaknesses, phobias, and obsessions all opened up as a riot of digitalized pulsing bar graphs—pinks, reds, and blues all racing toward nothing. Nicolina had also connected sensors to my index finger and around my waist to measure heart-rate variability and respiration. She taught me—successfully—how to raise my body temperature by imagining that my hands were in hot water: Because athletes are more relaxed, she told me, they have higher peripheral body temperatures than nonathletes. She next tried to show me how to get my breathing and heartbeat in sync, something many athletes can do. Then we worked on getting my beta down and my alpha up, but with limited success. "Chatterbox beta," she tsked me. She showed me my shameful beta-to-alpha coefficient on the screen. It was 30 percent above average. "Writers, people like you, always have the chatterbox brain."

Practitioners say that neurofeedback could potentially improve not just our athletic skills but our professional ones—our sense of organization, how we deal with setbacks, even how we respond when the kids refuse to go to bed. Who would not want a quiet mind on demand? But performance is notoriously hard to measure. The intervention of the neurofeedback practitioner, critics say, is itself often sufficient to bring about improvement. In other words, the placebo effect of just walking into the Mind Room might be enough to make a Milano striker play better. Even Sterman urges caution. "I think neurofeedback is a powerful tool," he told me. But what is still needed "is more research funding in order to get academic labs involved instead of clinicians trying to make a living." Even so, all over America athletes have been quietly training their brains. Almost none will talk about it.

I asked the premier manufacturer of the equipment why. "They don't want their competitors to know they do it," Larry Klein, cofounder of Thought Technology in Montreal, told me. "Because then they would do it too, and take away their advantage." By some estimates there are thousands of neurofeedback practitioners in North America. Many treat epilepsy and attention deficit disorder (sometimes covered by major insurers), while others devote at least part of their practices to improving clients' sports, artistic, or business skills.

The day after my session with the Pavlovs, I found myself at a tennis club outside Toronto in Burlington, Ontario, with Sue Wilson, a top neurofeedback sports expert and a professor of health sciences at York University. A Canadian tennis coach, Pierre Lamarche, had asked Wilson to come and evaluate a young tennis hopeful. Nineteen-year-old Katy Shulaeva had twice been Canada's National Junior Champion, and on Lamarche's Web site she had written that her dream was to be "the number-one player in the world." At the moment, though, she was No. 400.

That is not to say she wasn't good. I watched her practice against another one of Lamarche's teen protégées. To my eye, they looked evenly matched. But their coach did not think so. "If they played, Katy would beat her easily," he told me. And when I looked again, I could see what he meant. Katy's strokes were good, but her game was even better: Everything was natural and nothing caused her excitement. She was like a zebra bounding through a savannah.

The question before Katy's handlers, then, was, Why wasn't she getting better results in competition? Lamarche thought it might be because she had had several recent injuries, and the aim that day was to see whether they had affected her brain or body or both. Wilson put her in a chair in the club's offices and hooked her up. Katy, it turned out, could easily do what I hadn't done at the Pavlovs'—match her breathing to her heartbeat. It made me wonder if athletes have some kind of innate concentration advantage. The graphic Katy had chosen was a bay of blue water. The tips of the waves shaded toward pink, but the goal was to keep everything blue. Her skinny body lax, Katy seemed to be looking at nothing and everything. Her eyes were glassy and her mind seemed distant. Wilson and I talked across her with no effect: Only Lamarche's praise tinged the waves pink—how players crave the love of their coaches, even it distracts them from the task at hand! But in no time Katy got right back into blue.

According to some studies, the ability to shift attention quickly is an optimal state for athletes, because the most mentally fit are the ones who can recover the fastest from short bursts of intense concentration. Watching Katy, I felt I wasn't just learning about neurofeedback, but how a well-conditioned athletic brain actually works. "I don't even know how I do it," she said. I thought of John McEnroe, how his tantrums gave way so suddenly to complete concentration on the court that many thought the anger itself was faked to intimidate umpires and opponents.

Katy's test impressed me. Her mind was pretty quiet, so Wilson and Lamarche came to realize that her problems were physical and decided to add a large dose of sports massage and yoga to her regimen. So, in this case, neurofeedback helped identify an area where an athlete needed additional training. Now, as Katy left with a friend to go see Borat, it was my turn. With Wilson's help, I gradually figured out how to lower my thetas by quieting the images in my mind and focusing on getting a flower to open on the screen. Anytime I let other thoughts wander into my mind—my flight home, my children, how much I wanted to beat Katy at neurofeedback—the flower would stop opening. But I soon became adept at returning to zoning out and making the petals open. Wilson was pleased and I was pleased.

Now it was time to swim.

I knew I had not done enough neurofeedback to permanently alter my brain, but I had tried it three or four times and expected to experience some change—a quieter mind, at least. Ever since I endured my overuse injury several years ago, I have spent much of my time in the pool worrying about aggravating the hurt shoulder.

I lowered myself in. Without a computer monitor to guide me, the effort to keep my mind quiet was a bit challenging. I tried to copy the way Katy had seemed to empty out her brain. I had noticed this emptying with other athletes too—how, say, the hours on the exercise bike just seemed to drip off them—and had always associated it with a lack of, well, intelligence. But now I understood it to be, in fact, an asset that one could acquire. As I warmed up by swimming the crawl, moving back and forth through the water, I felt a familiar light joyousness in my body. Whenever the thought of my shoulder came up, I envisioned instead speeding waves of alpha carrying me along. I swam faster, enjoying the liberating mindlessness of it. I imagined that from above I looked quite sleek—and then banished the thought. My flower was opening in a pageant of pink, yellow, and green.

I had planned to swim for maybe half an hour, and at about lap 20 something occurred. I was no longer alone in the water. A dolphin was leading me. No, seriously. It seemed weirdly logical—his body undulating like a brain wave. I followed my imaginary mammalian companion with pleasure. He was so fast that he lapped me every 20 or so seconds, but I trailed in his wake, arching and turning and flipping in my mind as I churned in the pool. Every so often, I would hear in my head a distinct ding—the positive audio reinforcement that rewards open concentration during neurofeedback sessions. Had my mind achieved that ideal state of pausitude, or was I somehow just mistaking having an unruly mind for having a quiet mind? But neurofeedback requires a suspension of doubt: No more chatterbox brain!

After my half hour was up, I got out of the water. The dolphin was gone. I looked at my watch. I had broken my previous best and my shoulder hurt like hell...."

Sep. 1st, 2010

NEUROFEEDBACK - w leczeniu Autyzmu

Szanowni Państwo,

Proponuję obejrzenie zamieszczonego poniżej, interesującego filmu

Z Szacunkiem

Dariusz Wyspiański




Szanowni Państwo,

"European Journal of Neuroscience" z marca 2010 prezentuje artykuł przedstawiający badania prowadzone naukowców z UNIVERSITY OF LONDON potwierdzające iż zaistniałe neuroplastyczne zmiany w strukturze kory mózgu, są wprost konsekwencją neuroterapii. Ma to istotne znaczenie z perspektywy klinicznej aplikacji tej metody.

Z Szacunkiem

Dariusz Wyspiański

Fragment artykułu :

Researchers from Goldsmiths and the Institute of Neurology (University of London) have demonstrated that half an hour of voluntary control of brain rhythms is sufficient to induce a lasting shift in cortical excitability and intracortical function. Remarkably, these after-effects are comparable in magnitude to those observed following interventions with artificial forms of brain stimulation involving magnetic or electrical pulses.

The novel finding may have important implications for future non-pharmacological therapies of the brain and calls for a serious re-examination and stronger backing of research on neurofeedback, a technique which may be promising tool to modulate cerebral plasticity in a safe, painless, and natural way.

“Endogenous control of waking brain rhythms induces neuroplasticity in humans”
Tomas Ros, et al., European Journal of Neuroscience, February 2010

Jun. 29th, 2010

Oni stosują BIOFEEDBACK - Piłkarze AC MILAN


Szanowni Państwo,

Afrykański MUNDIAL wchodzi właśnie w decydującą fazę. Podziwiając wyczyny piłkarskich wirtuzów, warto zastanowić się nad źródłami ich perfekcji i tajemnicami przygotowań, które ostatecznie decydują o jakości gry w najważniejszym turnieju, turnieju, którego triumfatorzy przechodzą do historii światowego sportu ....

Chciałbym zacytować fragment artykułu pochodzącego z wortalu :, przedstawiającego kulisy przygotowań do sezonu w Serie A (I lidze włoskiej) oraz występów w Lidze Mistrzów, piłkarzy jednego z najsłynniejszych europejskich klubów - włoskiego AC MILAN.

Artykuł opisuje sytuację sprzed kilku lat, jednak metody wówczas wypracowane i sprawdzone nadal zajmują ważne miejsce w "arsenale" narzędzi budowy formy graczy mediolańskiego klubu.
"BIOFEEDBACK" jest - jak nietrudno się domyślić - jednym z elementów owego arsenału.

Zachęcam do lektury artykułu nie tylko fanów footballu.....

Z Szacunkiem

Dariusz Wyspiański

"W tajnym laboratorium piłkarskim

Profile wellnessu, biofeedback, posiedzenia w Mind Room - AC Milan ma najnowocześniejszą w Europie sekcję medyczną. W Milan Lab trenuje się nie tylko mięśnie, lecz także duszę.

Pierwszy trener nowego wieku wierci się niespokojnie na ławce w szatni. Sezon był dotąd wystarczająco trudny i Carlo Ancelotti nie chce akurat teraz budzić wrażenia, że to nie jego praca i intuicja spowodowały, iż AC Milan jest faworytem w ćwierćfinałowych meczach Ligi Mistrzów z Bayern Monachium, lecz zrobił to jakiś komputer w piwnicy, który mierzy prądy mózgowe jego graczy. Z całym szacunkiem, daje do zrozumienia Ancelotti, ale akurat tego tematu to on nie lubi.

Ale Ancelotti wie oczywiście, że w międzynarodowym futbolu rozchodzi się wieść o Milan Lab, niczym wśród wojskowych wiadomość o lokalizacji tajnych laboratoriów badawczych. Nikt tam nie był, ale wszyscy o tym mówią. To w pełni skomputeryzowane laboratorium zdolne jest do niesłychanych rzeczy: potrafi zmniejszyć liczbę kontuzji, zwiększyć wydajność graczy i przedłużyć ich karierę. "L'Equipe" nazywa je "nową tajną bronią" - tak jakby klub miał jeszcze w zanadrzu szybkiego jak strzała napastnika, nieznanego nikomu.

- Ancelotti jest pierwszym trenerem piłkarskim, którego praca opiera się na naukowych danych - mówi Jean-Pierre Meersseman. To zdanie jest może nieco na wyrost. Szefa Milan Lab otacza nieco zagadkowa aura, potrafi on zafascynować słuchaczy. Ten chiropraktyk zajmował się zawsze bogatymi i potężnymi, rozruszał stawy handlarzowi broni Adnanowi Kashoggiemu i byłemu premierowi Silvio Berlusconiemu. I to właśnie Berlusconi, prezes AC Milan, ściągnął Meerssemana do Milanello.

Tereny treningowe klubu, 50 kilometrów na północny-zachód od Mediolanu, położone są między piniowymi lasami a małym sztucznym jeziorem. Widać stąd Alpy. Milanello promienieje staromodnym wdziękiem rześkiego letniego dnia, żwirek na drodze trzeszczy pod butami jak w czasie spaceru w wiejskiej posiadłości w Anglii. To tutaj Meersseman wraz z dwoma kolegami zbudował Milan Lab, system, który ostrzega trenera przed kontuzjami jego graczy, tak jak komputer pokładowy w limuzynie informuje o spadku ciśnienia oleju lub zużyciu okładzin tarcz hamulcowych.

Meersseman rozwinął swój pomysł razem z psychologiem sportu Bruno Demichelisem i trenerem fitnessu Daniele Tognaccinim, który w swojej pracy magisterskiej zajmował się "wykorzystaniem komputerów w nowoczesnym programie treningowym". Było to w roku 2001. Rok wcześniej AC Milan kupił od Realu Madryt za 18 milionów euro reprezentanta Argentyny Fernando Redondo i dał mu najwyższy w światowym futbolu kontrakt. Jednakże Redondo podczas treningu od razu odniósł ciężką kontuzję, która wykluczyła go z gry na dwa lata. Gdyby udało się zapobiec takiemu przypadkowi, Milan Lab pomógłby zaoszczędzić miliony.

W lipcu 2002 roku zaczęli zbierać w Milanello wszelkie możliwe dane graczy.

- Na początku można było niemal oszaleć, bo nie wiadomo było, które są ważne - mówi Bruno Demichelis. Jako dziecko marzył, by zostać samurajem, nauczył się japońskiego i w 1977 roku zajął drugie miejsce na mistrzostwach świata w karate w Tokio. Teraz ma 60 lat i obwieszcza, grzmiąc niczym wędrowny kaznodzieja, "systematyczny udział" w budowaniu drużyny. Takie myślenie, zapewnia, jest "jak przejście na system kopernikański".

To kolejne odważne zdanie, ale Demichelis jest przekonany, że trzeba uwzględniać wszystko, co może wpływać na formę czołowego gracza. Także to, co je on na śniadanie, jakie buty nosi na treningu i czy akurat pada deszcz. W Milan Lab zbiera się dane o budowie kostnej, mięśniach i nerwach. Za pomocą testów osobowościowych mierzona jest umysłowa sprawność graczy, podobno testy z pytaniami są w 27 językach. Wszystkie wyniki opracowuje komputer, każdy gracz otrzymuje tzw. profil wellnesu, a jeśli zjedzie o ponad 30 procent poniżej swojego najlepszego wyniku, wycofywany jest z treningu.

- Na emocje jest czas w ciągu 90 minut meczu, poza boiskiem wolimy trzymać się faktów - mówi Meersseman.

Zanim Milan Lab rozpoczął pracę, Milan przez siedem lat nie osiągnął na wielkiej scenie Ligi Mistrzów nawet ćwierćfinału. A teraz, w pierwszym roku funkcjonowania laboratorium, wygrał już Ligę Mistrzów, pokonując w finale akurat Juventus Turyn, wielkiego rywala z własnego kraju. A więc Milan Lab przynajmniej nie szkodził.

Ale co się tam właściwie dzieje? Na razie ludzie w Milanello chowają się za kaskadą ładnie brzmiących słów. - Trochę się tym bawimy - wyjaśnił jeden z działaczy klubu angielskiej gazecie "The Guardian". - Ujawniamy nieco informacji, co budzi ciekawość, ale zachowujemy tajemnicę, co budzi jeszcze większą ciekawość. Brzmi to, jakby prowadzili wyrafinowaną kampanię PR na rzecz laboratorium, które nie ma nawet własnego logo.

Ale piłkarzy nie da się przekonać robieniem tajemnic. Gracz reprezentacji Danii Thomas Helveg miał kontrakt z Milanem w pierwszym roku funkcjonowania laboratorium. Mówi, że żaden piłkarz nie powiedział ani jednego złego słowa na ten temat. Jeszcze dzisiaj w głosie Helvega brzmi euforia, gdy mówi o swoich doświadczeniach. Było mniej kontuzjowanych - według danych klubu liczba nietraumatycznych kontuzji spadła o 90 proc. - a każdy piłkarz był coraz lepszy. Helveg poprawił wyskok, co ma spore znaczenie dla obrońcy.

Milan Lab funkcjonuje także jako studnia młodości. Czterdziestoletni Alessandro Costacurta, występując w listopadzie w meczu z AEK Ateny, stał się najstarszym graczem w historii Ligi Mistrzów. Brazylijczyk Cafu, 36 lat, i właśnie kontuzjowany Paolo Maldini, 38 lat, ciągle jeszcze są podstawowymi graczami. Pod względem średniej wieku AC Milan jest najstarszą wśród wybitnych drużyn w Europie.

Klub zatrudnia nie tylko diagnostyków formy, lekarzy sportowych i masażystów. Osteopata usuwa blokady w ciele. Kuchnia w Milanello używa tylko biodynamicznych produktów, co jeżdżący BMW Demichelis komentuje następująco: - Samochodu wyścigowego nie tankuje się przecież na zwykłej stacji benzynowej.

Mimo to w czerwcu 2005 roku AC Milan przeżył jedną z największych porażek w swojej historii. Drużyna przegrała w finale Ligi Mistrzów w rzutach karnych z Liverpoolem, choć do przerwy prowadziła już 3:0. Była to także porażka psychologów. - Po meczu powiedziałem: albo mnie wyrzućcie, albo wreszcie będę mógł zbudować Mind Room - mówi Demichelis.

Do znajdującego się w piwnicy Mind Room prowadzą schody obok pomieszczenia do fitnessu. Każdy, kto chce wejść, musi przycisnąć kciuk do biometrycznego sensora. Za drzwiami, w centralnym komputerze zbiegają się wszystkie dane Milan Lab, nieco dalej brane są pomiary piłkarzy i robi się im testy ruchowe. Jest tu mnóstwo techniki, ale ani odrobiny światła dziennego. Podobnie w Mind Room. Jest dźwiękoszczelny, temperatura i wilgotność powietrza są zawsze takie same. Tutaj na dole Lab sprawia rzeczywiście wrażenie tajnego laboratorium. U góry, w pomieszczeniu fitnessu trenuje się ciało, w piwnicy - duszę.

To, co dzieje się na dole, wychodzi daleko poza testy osobowościowe, jakie zwykle robi Demichelis, czy poza jego ćwiczenia mające poprawić zdolność postrzegania. - Tutaj prowadzimy mentalną gimnastykę - mówi psycholog. W tym celu okablowuje się zawodowców na sześciu żółtych leżankach. Demichelis na monitorach w pomieszczeniu kontrolnym widzi, jak bije ich serce, jaki mają oddech, temperaturę skóry, zaś częstotliwość fal mózgowych pokazuje stopień koncentracji piłkarzy. Zdolność koncentracji trenuje się w ten sposób, że piłkarze muszą skupić się na animowanej postaci, by utrzymać ją w ruchu. Jeśli odbiegną gdzieś myślami, zmieniają się fale mózgowe i figura zastyga w miejscu. Niektórzy piłkarze mają już za sobą ponad sto takich posiedzeń.

Biofeedback to metoda, którą stosowano wcześniej jedynie w leczeniu klinicznym, na przykład w terapii dzieci z zaburzeniami uwagi. Obecnie sięgają po nią nawet czołowi sportowcy, jak mistrz olimpijski w narciarstwie Hermann Maier czy kierowca Formuły I Ralf Schumacher. - Te ćwiczenia skończyły z wieloma bezsensownymi cierpieniami - mówi Demichelis - gdy sportowcy często tylko z powodu słabej koncentracji lub blokady psychicznej nie mogli osiągnąć najlepszych wyników.

Biofeedback, mentalna gimnastyka i redukcja ryzyka kontuzji - to wszystko brzmi bardzo pięknie, ale czasami także nieco ezoterycznie. - Gdzie jest dowód? - pyta Tim Meyer, lekarz niemieckiej reprezentacji piłkarskiej. Na kilku kongresach widział prezentacje ludzi z Milan Lab. - Za niepoważne uważam zapewnienia, że kilka godzin po posiłku można sprawdzić na podstawie badania krwi, czy jedzenie było odpowiednie - mówi Meyer. Jest także zdania, że niemal każdy rodzaj zwiększonej opieki nad piłkarzami może mieć pozytywne działanie. - Wystarczy zrobić cokolwiek, a już osiąga się krótkoterminowe korzystne efekty - zapewnia.

Czy więc w Milanello po prostu strzelali śrutem i trafili, bo opieka nad graczami stała się bardziej intensywna? - Uważam, że mamy do czynienia z czymś fantastycznym - zapewnia Jean Pierre Meersseman. Przyznaje jednak, że na razie nie potrafi tego udowodnić. - Zakończyliśmy właśnie pierwszą fazę rozwoju i musimy jeszcze zebrać dokładne dane naukowe.

Trzeba także zająć się załamaniem w tym sezonie, który jest dla AC Milan jednym z najtrudniejszych. Klub uwikłany był w skandal korupcyjny, dlatego spadł w tabeli i na początku sezonu musiał grać w kwalifikacjach do Ligii Mistrzów. Piłkarze, którzy uczestniczyli w mistrzostwach świata, nie mieli praktycznie urlopu, chociaż obliczenia Milan Lab przewidywały cztery tygodnie odpoczynku. Gdy pod koniec ubiegłego roku w ciągu kilku tygodni kontuzje odniosło tylu graczy, co w ciągu pięciu poprzednich lat, w klubie doszło do gwałtownych dyskusji na temat Milan Lab. Ale Meersseman powiedział, że wszystkie kontuzje były wypadkami, a awarię komputera pokładowego tłumaczył "nerwowymi przygotowaniami do sezonu".

Od stycznia w AC Milan uważają, że najgorsze mają już za sobą. W następnym sezonie dane z treningu mają być analizowane w czasie rzeczywistym, dzięki wsparciu ze strony Instytutu Biotechniki Uniwersytetu w Liege. Ponadto Massachusetts Institute of Technology tworzy dla mediolańczyków system analizy gry.

Trener Carlo Ancelotti wolałby jednak przypomnieć, jak ważne są dla niego, mimo istnienia Milan Lab, "emocje i intuicja". - Poza tym to ciągle jeszcze ja prowadzę samochód - mówi Ancelotti. Komputer pokładowy póki co nie przejął kierownicy...."

Najsłynniejsi piłkarze MILANU:

Ronaldinho (Brazylia)

David Beckham (Anglia)

Clarence Seedorf (Holandia)

BIOFEEDBACK - skuteczne narzędzie redukujące tremę muzyków

Szanowni Państwo,

Prezentuję ciekawy artykuł z magazynu  LOS ANGELES TIMES odwołujący się do kolejnych badań dotyczących muzyków. Tym razem terapia BIOFEEDBACK zorientowana jest na redukcję poziomu lęku (lęku jako stanu) i odnosi się do wsparcia muzyków w procesie zwalczania często paraliżującej tremy.

Zachęcam do lektury

Z Szacunkiem

Dariusz Wyspiański


Biofeedback technique eases musicians' anxiety


Music If you've ever sat down at the piano to play a Mozart sonata and couldn't find middle C, you know the feeling of performance anxiety. The condition, often called stage fright, is anxiety that is so severe it can impede performance. As many as three-quarters of musicians have musical performance anxiety. Thus, for serious students, learning to master this condition may be as important as learning all the scales.

A new study shows that a specific biofeedback technique is highly effective in decreasing stage fright. Researchers studied 14 college-age musicians. The musicians' tendency to have stage fright was estimated in a performance before an audience at the start of the study (with questionnaires and heart rate measurements). Half of the musicians repeated the performance four weeks later. The other half received training in biofeedback that was designed to teach them how to control their heart rate through thoughts and emotions. These students also performed again after four weeks.
The study showed a 71% decrease in performance anxiety in the biofeedback group compared with the control group. The biofeedback group had a 62% improvement in performance. The musicians in the biofeedback group also said they had an overall increased sense of calmness, slept better, were more relaxed and had less anger in their everyday lives.
Biofeedback helps coordinate the brain-heart-body processes, the authors wrote. This synchronicity defeats performance anxiety and gives musicians a feeling of "flow," the authors said, which they defined as "when a person is functioning at peak capacity, including mind, body and energy."
The study appears in the current issue of Biofeedback, published by the Assn. for Applied Psychophysiology and Biofeedback.
-- Shari Roan...'

Jun. 8th, 2010

NEUROFEEDBACK - droga rozwoju talentu muzycznego


Szanowni Państwo,

Pozwalam sobie na zaprezentowanie niezwykle interesujących doniesień z badań dotyczących wykorzystania EEG BIOFEEDBACKU (Neurofeedbacku) do podwyższania jakości wykonania artystycznego utworów muzycznych.
Informacje pochodzą z materiałow "Biofeedback Society, California, USA zaś same badania zostały przeprowadzone przez naukowców z "Imperial College London"

Z Szacunkiem

Dariusz Wyspiański

"Music Performance up 17%with Neurofeedback

- Biofeedback Society of California29th Annual Conference, November 6-9, 2003See pages 13

Researchers from Imperial College London and
Charing Cross Hospital have discovered a way to
help musicians improve their musical performanc-
es by an average of up to 17 per cent, equivalent to
an improvement of one grade or class of honours.
The research published in this months edition of
Neuroreport, shows that using a process known
as neurofeedback, students at London’s Royal
College of Music were able to improve their per-
formance across a number of areas including their
musical understanding and imagination, and their
communication with the audience.

Dr. Tobias Egner, from Imperial College London
at Charing Cross Hospital, one of the authors of
the study, comments: “This is a unique use of
neurofeedback. It has been used for helping with a
number of conditions such as attention deficit dis-
order and epilepsy, but this is the first time it has
been used to improve a complex set of skills such
as musical performance in healthy students.”
Professor John Gruzelier, from Imperial College
London at Charing Cross Hospital, and senior
author of the study, adds: “These results show
that neurofeedback can have a marked effect on
musical performance. The alpha/theta training
protocol has found promising applications as a
complementary therapeutic tool in post-traumatic
stress disorder and alcoholism. While it has a role
in stress reduction by reducing the level of stage
fright, the magnitude and range of beneficial ef-
fects on artistic aspects of performance have wider
implications than alleviating stress..."

Jun. 1st, 2010

Przydatność Terapii Biofeedback w pracy z młodzieżą niedostosowaną społecznie.


Szanowni Państwo,

Pozwalam sobie zaprezentować obszerne fragmenty eseju autorstwa Pana Macieja Herwarta i Pana Tomasza Króla, pracujących w Młodzieżowym Ośrodku Wychowawczym i praktykujących BIOFEEDBACK ,w pracy terapeutycznej z upośledzoną młodzieżą.
Opinia autorów jest tym wartościowsza, iż została przedstawiona z perspektywy praktyków oceniających efektywność podejmowanych działań terapeutycznych na podstawie pragmatycznego kryterium.

Z Szacunkiem

Dariusz Wyspiański

"Przydatność Terapii Biofeedback w pracy z młodzieżą niedostosowaną społecznie.


Praca w Młodzieżowym Ośrodku Wychowawczym gdzie przebywa młodzież niedostosowana społecznie, jednocześnie upośledzona umysłowo w stopniu lekkim a nie rzadko umiarkowanym, jest pracą trudną. Trudność tej pracy polega przede wszystkim na doborze metod. Wszystkie metody pracy opisane w podręcznikach psychologicznych dostosowane są do osób z tzw. normą intelektualną. Jakakolwiek psychoterapia czy to jest terapia poznawczo-behawioralna, czy psychoanalityczna, humanistyczna, czy Gestalt wymaga od uczestnika samoświadomości, refleksji, przewidywania skutków, wyciągania logicznych wniosków. Osoby upośledzone choćby w lekkim stopniu mają olbrzymie trudności w tych sferach.
Dobór metod pracy musi polegać na poznaniu specyfiki funkcjonowania wychowanka. Dzieci upośledzone umysłowo w stopniu lekkim wykazują zaburzenia w zakresie koncentracji uwagi. Ich uwaga jest krótkotrwała, mało podzielna i łatwo ulega zakłóceniu. Bardzo trudno jest im skoncentrować uwagę, zwłaszcza gdy wymaga odniesienia się do czynności abstrakcyjnych lub zadań sprawiających dziecku duże trudności.
Praca z wychowankiem upośledzonym umysłowo wymaga bardzo dużej cierpliwości, pomysłowości i kreatywności. Jedną z najskuteczniejszych metod pracy z tak specyficznym wychowankiem jest EEG Biofeedback. Jest to metoda bardzo ratrakcyjnar1; z punktu widzenia ucznia, oparta na konkretach, w której widoczna jest relacja "przyczyna-skutek" albo mówiąc bardziej fachowo, behawioralnie "bodziec - reakcja". Wychowankowie bardzo chętnie uczestniczą w prowadzonych w ten sposób zajęciach.
Przewagą Biofeedbacku nad innymi metodami jest możliwość analizowania postępów pacjenta -klienta w terapii. Wyniki każdej sesji są zapisywane w formie ilościowej, co daje pełen obraz pracy pacjenta - klienta.

Trening Biofeedback

Biofeedback jest to samoregulacyjna metoda normalizacji fal EEG pozwalająca na świadomą i dowolną zmianę stanu psychofizjologicznego na zasadzie zmiany wzorca fal mózgowych. Ta metoda relaksu, terapii oraz zwiększania możliwości umysłu, wykorzystuje biologiczne sprzężenie zwrotne różnych sygnałów fizjologicznych, np. elektrycznej aktywności mięśni, elektrycznej aktywności skóry, czy temperatury ciała. Oznacza to, że odpowiednie narzędzia dostarczają informację zwrotną ( feedback ) o tym, co aktualnie dzieje się z organizmem, jakie zmiany fizjologiczne w nim zachodzą. Dzięki temu można nauczyć się świadomie kontrolować i modyfikować funkcje, które normalnie nie są zależne od naszej woli ( fale mózgowe, napięcie mięśni ).
Biofeedback został wynaleziony w Stanach Zjednoczonych. Metodę stworzyli naukowcy Ośrodka Treningowego dla Astronautów (NASA). Obecnie staje sie coraz bardziej popularnym narzędziem o szerokim zastosowaniu. Jest to jedna z metod psychofizjologii stosowanej i oparta jest o technikę sprzężenia zwrotnego i odczytywanie przebiegu pracy mózgu za pomocą elektrod. Prowadzona jest przy pomocy dwóch systemów komputerowych ze specjalnym modułem EEG Biofeedback. Odpowiednia aparatura umożliwia stałe śledzenie zapisu fal mózgowych pacjenta i zwrotne przesyłanie mu informacji o ich stanie aktualnym, co obrazowane jest w formie videogry. Prowadzący przy pomocy odpowiednich parametrów stymuluje pożądane i hamuje niepożądane pasma fal mózgowych. Zależnie od tego, czy ćwiczący osiągnie ustawione parametry - gra przebiega w sposób pomyślny lub nie. Celem treningu jest poprawa czynności bioelektrycznej mózgu zależnie od zaburzenia. Dzięki tzw. sprzężeniu zwrotnemu trenowana osoba może nauczyć się samodzielnie regulować własne fale mózgowe, wzmacniając je lub osłabiając. Osoba ćwicząca w sposób celowy wpływa na czynność własnego mózgu.
Najważniejszym wydarzeniem w historii Biofeedbacku było doprowadzenie do rozwoju teorii w praktyce klinicznej. Odkrycia Stermana ukierunkowały się na leczenie epilepsji, a dzięki badaniom Kamiya neuroterapia została uznana za skuteczną metodę rozwiązywania skutków urazów, leczenia uzależnień, psychologicznej pracy głębi i jako trening maksymalnej wydajności.

Rodzaje Terapii Biofeedback.

Wyróżnia się kilka rodzajów tej terapii:
- neurofeedback - Biofeedback EEG,
- miofeedback - Biofeedback EMG,
- Biofeedback GSR,
- Biofeedback oddechowy,
- Biofeedback temperaturowy,
- Biofeedback HEG,
- Biofeedback SCP.

Neurofeedback stwarza możliwość rnaprawieniar1; dysfunkcji mózgu, w których występuje nieprawidłowy rytm fal o pewnych częstotliwościach. Niedobór tych fal uniemożliwia wykonywanie pewnych czynności, takich jak np. problem ze skupieniem się nad wykonywanym zadaniem u dzieci z ADHA i ADD. Neurofeedback najczęściej stosowany jest w terapii dzieci z ADHD i ADD, u osób z zaburzeniami procesu uczenia się, z padaczką, po urazach czaszkowych. Również osoby zdrowe korzystają z terapii w celu poprawy pamięci i koncentracji.
Biofeedback GSR (Galvanic Skin Response) lub BSR (Basal Skin Response), czyli reakcja skórno-galwaniczna - odpowiedzialny jest za mierzenie elektrycznego przewodnictwa skóry, która wykazuje tendencję zmienną, w zależności od stanu układu wegetatywnego. Kontrola temperatury i oporności skóry uzależnionych od tego stanu, pozwala na uzyskanie równowagi układu współczulnego i centralnego.
Biofeedback oddechowy służy do wspomagania procesu leczenia padaczki, chorób układu oddechowego i krążeniowego. Zakłada się, iż nieprawidłowy oddech może być spowodowany m. in. bólem, stresem, czy strachem.
Biofeedback temperaturowy który monitoruje temperaturę skóry, którą, poprzez treningi, pacjent uczy się podwyższać, przekraczając temperaturę fizjologiczną. Można osiągnąć taki cel, ponieważ ciepłota skóry nie zależy tylko od czynników zewnętrznych, ale również od stanu psychicznego i fizjologicznego człowieka, wynikającego ze stanu układu współczulnego i przywspółczulnego. Trening stosuje się w celach relaksacyjnych, w leczeniu niedokrwienia kończyn, astmie i chorobie reumatycznej.
Biofeedback HEG (HemoEncephaloGraphy) nie obrazuje fal mózgowych, jak neurofeedback. Mierzy on za pomocą termometru na podczerwień temperaturę głowy lub bada przepływ krwi przez obszary mózgu za pomocą podczerwieni (tzw. podczerwień nIR). Daje to bardzo dobry obraz aktywności mózgu, łącznie z obrazem utlenowania krwi mózgowej. Pacjent sterując obiegiem krwi w danej okolicy kory mózgowej, może uzyskać efekt jej stymulacji. Najlepsze efekty uzyskuje się w leczeniu ADHD i ADD, ponieważ wg badań metodą SPECT u osób nadpobudliwych wykazano zmniejszony przepływ krwi w płacie czołowym. Dzięki Biofeedback HEG są w stanie to zmienić.
Biofeedback SCP (slow cortical potentials) oznacza wolne potencjały korowe, czyli zmiany polaryzacji błony. Jeśli uzyska się negatywną polaryzację, doprowadzi to neurony do większej "gotowość" do pracy.

Cele metody Biofeedback:

Cele ogólne:
- wyciszenie psychiczne i emocjonalne,
- nabycie umiejętności relaksowania się,
- poprawa stanu zdrowia psychicznego,
- nabycie umiejętności panowania nad emocjami,
- synchronizacja półkul mózgowych,
- zwiększenie możliwości umysłu.
Cele szczegółowe:
- poprawa pamięci i sprawniejsze myślenie,
- lepsza koncentracja i zdolność skupiania się,
- podniesienie samooceny,
- większa kreatywność,
- uwolnienie się od lęków i stresu,
- poprawa samopoczucia i nastroju,
- głębsze i spokojniejsze oddychanie,
- lepsze wyniki w nauce,
- podniesienie samooceny,
- panowanie nad zachowaniem i zmniejszenie zachowań agresywnych,
- ograniczenie stanów stresowych i większa zdolność panowania nad stresem.

Jak działa Biofeedback.

Uczeń siada wygodnie i gra w grę komputerową. Czujniki odbierają informacje z jego ciała, rejestrują stan napięcia, rozluźnienia, poziom stresu itp. Dane te są przekazywane do komputera, który analizuje je i dostarcza zwrotnej informacji o tym, co się dzieje w formie czytelnego i zrozumiałego komunikatu ( w formie wizualnej, akustycznej, dobrego wyniku, sukcesu lub porażki). Obserwując te komunikaty (feedback), dowiadujemy się, jaki stan osiąga nasz organizm i uczymy się jak kontrolować stres, rozluźniać się, lepiej oddychać.
w następujących przypadkach:
-dla osób mocno zestresowanych,
-dla osób nadpobudliwych ( w tym dzieci z ADHD ),
-dla osób z zaburzeniami procesu uczenia się,
-dla osób z problemami neurologicznymi,
-dla osób o niskiej samoocenie,
-dla pragnących nauczyć się panowania nad emocjami,
-dla zwiększenia kreatywności i wyrażania siebie,
-w leczeniu chronicznych symptomów choroby, agresji apatii, depresji,
uzależnień i nadwagi.
W związku z powyższym, Biofeedback jest jak najbardziej wskazany jako metoda pracy w młodzieżowym ośrodku wychowawczym. Metoda ta może być z powodzeniem stosowana zarówno u osób chorych, jak i zdrowych, zwiększając optymalizacje funkcji mózgu. Znacząco poprawia koncentracje, polepsza procesy poznawcze, zwiększa samokontrolę, minimalizuje stres itp. Odnotowana także korzystny wpływ tej formy terapii na działania układu immunologicznego i na zwolnienie procesów starzenia się organizmu. Treningi można także z powodzeniem stosować w terapii opóźnień rozwojowych i upośledzeniach umysłowych.
co znajduje odzwierciedlenie w znikomej ilości literatury przedmiotu.
Biofeedback jest bezpiecznym i wszechstronnym treningiem od lat wykorzystywanym za granicą do walki z rożnymi zaburzeniami psychosomatycznymi, skutkami urazów mózgu, chorobami nerwowymi, mięśniowymi oraz psychicznymi. W Polsce powoli zdobywa coraz większą popularność. Wzrastające zainteresowanie tą metodą spowodowane jest wzrastającą liczbą problemów psychosomatycznych związanych z aktualną tendencją do niezdrowego trybu życia. Gdy środki farmakologiczne przestają przynosić efekty, chorzy zaczynają szukać innych sposobów leczenia. Biofeedback jest właśnie takim sposobem. Stanowi on alternatywną formą farmakoterapii, ale nie tylko. Z powodzeniem również może zostać zastosowany jako rzastępcza rękar1; fizjoterapeuty lub pomoc w rehabilitacji.

Skuteczność Terapii Biofeedback.

Biofeedback sprawdza się przede wszystkim jako metoda dająca umiejętność relaksowania się. Wychowankowie ćwiczą dzięki niej lepszą koncentrację i zdolność skupiania się. Wyciszenie psychiczne i emocjonalne wpływa na poprawę pamięci i sprawniejsze myślenie podopiecznych. Zdarzało się, że wychowankowie byli szybko znudzeni z powodu braku większej ilości gier w tej metodzie. Chętnych do korzystania z taj terapii jednak nie brakuje.
Przewagę metodzie Biofeedback daje to, iż jest ona całkowicie bezpieczna, bez żadnych skutków ubocznych. Jednak, aby przyniosła skutek potrzebna jest współpraca wychowanka. Bez jego silnej woli i uporu do osiągnięcia jak najlepszych wyników, uzyskanie efektów jest bliskie zeru.
Minusem tej metody jest to, że większe efekty daje ona po dłuższym i systematycznym stosowaniu. W swojej pracy zawodowej korzystam z Biofeetbacku od niedawna i na wyraźniejsze efekty trzeba poczekać, zwłaszcza, jeśli chodzi o utrwalone panowanie nad zachowaniem i zmniejszenie zachowań agresywnych u wychowanków..."

Smyk K.K., Terapia neurofeedback, Lublin, 2008
Rajang J.,Lessing-Pernak J., Bydgoszcz 2008

May. 14th, 2010

Biofeedback zmienności rytmu serca


Szanowni Państwo,

Pozwalam sobie zaprezentować fragment ciekawego artykułu poświęcownego zgadnieniom HRV BIOFEEDBACK.
Tekst pochodzi ze strony :

Z Szacunkiem

Dariusz Wyspiański

"Rytm Serca i Zdrowe Serce

Serce ludzkie jest czterokomorową pompą, która bije z własnym zmiennym rytmem. Ta właśnie cecha pracy serca- zmienność rytmu, warunkuje możliwości adaptacyjne w zdrowym ludzkim organizmie. Z definicji zmiennością rytmu serca nazywamy zmiany w czasie trwania przerwy pomiędzy kolejnymi uderzeniami serca.

W wyniku procesu starzenia, oraz w wyniku choroby tzw. całkowita zmienność rytmu serca ulega redukcji. Zjawisko to doprowadza do wzrostu ryzyka wystąpienia choroby a nawet śmierci organizmu. Dopiero od niedawna naukowcy zajęli się problematyką zmienności rytmu serca i właściwie dopiero od 10 lat mamy możliwość wpływu na własną zmienność rytmu serca.

Znamy wiele klinicznych przykładów potwierdzających, jak ważną wskazówką jest zmienność rytmu serca w ocenie funkcjonowania organizmu: zmiany w rytmie serca poprzedzają patologie zakłócające rozwój płodu; podobnie możemy przewidzieć zespół nagłej śmierci niemowlęcia. Obniżenie zmienności rytmu serca wskazuje na zwiększone ryzyko śmierci u pacjentów po przebytym zawale serca. Stany depresyjne także obniżają zmienność rytmu serca.

Równowaga autonomiczna: Rytm naszego serca jest sterowany poprzez dwa wewnętrzne rozruszniki- węzeł zatokowo-przedsionkowy (SA) i węzeł przedsionkowo-komorowy (AV) - obydwa węzły są odpowiedzialne za rytm serca. Węzeł zatokowo-przedsionkowy inicjuje sygnał elektryczny, który rozpoczyna każdy cykl pracy serca jako pompy. Elektryczny sygnał jest następnie przenoszony poprzez węzeł przedsionkowo-komorowy do komór serca pobudzając je do pracy.

Autonomiczny układ nerwowy warunkuje wiele wewnętrznych procesów zachodzących w naszym organizmie poprzez dwa podukłady. Współczulny układ nerwowy powoduje aktywację lub zwiększenie rytmu serca. Jego przeciwwagę stanowi parasympatyczny układ nerwowy, który zwalnia akcję serca. Główna rola należy tutaj do nerwu błędnego. Równowaga pomiędzy dwoma przeciwstawnymi systemami warunkuje ciągłą oscylację procesu przyspieszania i zwalniania pracy serca.

Znamy ogromną ilość różnych czynników wpływających na zwiększenie rytmu serca. Można zaliczyć tutaj proces oddychania, baroreceptory w tętnicach, proces regulacji ciepłoty ciała, myślenie o rzeczach wywołujących napięcie psychiczne. Aktualny rytm serca jest więc wypadkową wszystkich stymulowanych w ten sposób podrytmów.

Heart Rate Variability Biofeedback (HRV):

Biofeedback Zmienności Rytmu Serca jest nową techniką treningu naszego ciała, którego celem jest zmiana różnorodności rytmu serca, oraz zmiana rytmu serca dominującego u danej osoby. Pierwszy trening HRV biofeedbacku zastosowano w Rosji do leczenia astmy i wielu innych stanów chorobowych. Obecnie, w Stanach Zjednoczonych prowadzimy wiele badań naukowych na temat zastosowania HRV biofeedbacku w tak różnorodnych stanach chorobowych i psychiatrycznych jak:

napady złości
zaburzenia lękowe
choroby układu krążenia
zespół jelita drażliwego
zespół przewlekłego zmęczenia
zespól bólu przewlekłego

Doniesienia wstępne z prób klinicznych badań naukowych są zachęcające i przynoszą nadzieję, że HRV biofeedback może stanowić metodę leczenia pacjentów z ww. schorzeniami.

Zwiększanie Zmienności Rytmu Serca: Zmiennością rytmu serca nazywamy różnicę pomiędzy najszybszą i najwolniejszą akcją serca. U dwudziestolatków taka różnica wynosi od 5 do 10 uderzeń na minutę w spoczynku. U pięćdziesięciolatków różnica ta wynosi zaledwie 3 do 5. U osób o dużej aktywności fizycznej różnica między maksymalną a minimalną akcją serca w spoczynku jest o wiele większa. HRV biofeedback pozwala osobie zwiększać tą zmienność nawet do 50 uderzeń na minutę w czasie treningu biofeedbacku.

Kierowanie rytmami serca: Analiza spektralna to rodzaj techniki statystycznej, która pozwala na wydzielenie komponent rytmu serca wywołanych wymienianymi wcześniej czynnikami. HRV biofeedback wykorzystuje tą technikę w trenowaniu poszczególnych podrytmów...."

May. 5th, 2010

TERAPIA EEG BIOFEEDBACK – Artykuł „Gazeta Wyborcza”


Szanowni Państwo,

Przedstawiam kolejny, popularyzatorski artykuł dot. NEUROTERAPII, adresowany do szerokiego grona czytelników. Artykuł ukazał się w dzienniku „Gazeta Wyborcza” (Płock).

Z Szacunkiem

Dariusz Wyspiański

TERAPIA EEG BIOFEEDBACK – Artykuł „Gazeta Wyborcza”

Siedzisz w fotelu, na monitorze oglądasz poruszające się samochody lub roboty, odpoczywasz i jednocześnie powiększasz zdolność koncentracji, zwiększasz tempo uczenia i zmniejszasz stres. Matrix?

Nie, z takich treningów korzystają uczniowie SP nr 23.

Metoda biofeedback - inaczej biologiczne sprzężenie zwrotne - robi furorę na świecie od dawna. Korzystają z niej piloci wojskowi, zestresowani biznesmeni i maklerzy, przemęczeni dziennikarze, aktorzy, którzy chcą szybciej nauczyć się roli. Wystarczy mieć odpowiedni sprzęt i profesjonalnego trenera. Ale po kolei.

Biofeedback jest jedną z metod psychofizjologii stosowanej. Karierę zawdzięcza pilotom z NASA. Naukowcom zależało na tym, by astronauci jak najszybciej przyswajali wiadomości i błyskawicznie reagowali na zagrożenie.
Żeby skorzystać z treningu, potrzebny jest specjalny aparat EEG. Niewielkie, przyklejone do głowy czujniki odbierają fale mózgowe, które rejestruje komputer. Ten przekazuje dalej sygnał i zapewnia sprzężenie zwrotne. Samo sprzężenie jest informacją o tym, jakie fale mózgowe przeważają w danej chwili. Osoba trenowana widzi ich przebieg jako wideogrę na monitorze komputera. Grą kieruje się wyłącznie za pomocą pracy własnego mózgu, bez żadnej klawiatury czy joysticka. Kiedy wzrasta aktywność mózgu w pożądanym paśmie częstotliwości fal mózgowych, otrzymujemy nagrodę w postaci punktów. Kiedy wzrastają pasma niepożądane, nie odnosimy sukcesu w grze. A to z kolei stopniowo mobilizuje mózg do lepszej pracy i zdobycia punktów.

Żeby sprawdzić, jak wygląda taki trening, poszliśmy do Szkoły Podstawowej nr 23. To jedyna płocka szkoła, która ma specjalny aparat do biofeedbacku. Trening poprowadziła Izabela Kudła, logopeda. Trenującym był Bernard.

Chłopiec siedział sobie wygodnie w fotelu z przyklejonymi do głowy czujnikami. Zabawa polegała na tym, że Bernard musiał kierować robotem jak z najlepszej gry komputerowej i zdobywać jak najwięcej punktów. Korzystał jedynie z mózgu. Im więcej punktów, tym lepiej.

W tym czasie logopeda na swoim komputerze widziała częstotliwość każdej z sześciu fal mózgowych oznaczonych różnymi kolorami. Jej zadanie polegało na niwelowaniu fal negatywnych (odpowiadających np. za stres) i promowaniu pozytywnych (np. dzięki którym czujemy się szczęśliwi). Dla Bernarda nie był to pierwszy trening, więc doskonale wiedział, co ma robić. - Po prostu znalazłem częstotliwość, dzięki której mogłem zdobyć więcej punktów - skomentował swój wynik.

Żeby efekty były widoczne, trzeba przejść co najmniej 40 takich seansów. A to wymaga czasu. Dlatego z biofeedbacku korzystają głównie uczniowie z różnymi zaburzeniami: dysleksją, nadpobudliwością, problemami z koncentracją i uczeniem się czy agresją. Na treningi może skierować lekarz neurolog, testy przeprowadzają też pedagog i psycholog szkolny. Zgodę na taką zabawę muszą także wyrazić rodzice.

- A ci bywają czasem bardzo sceptyczni, boją się, że coś "pomieszam w mózgu" - opowiada Izabela Kudła i od razu dodaje: - Tymczasem to absolutnie bezpieczna, nieinwazyjna metoda terapii niekonwencjonalnej. Zawsze działa na korzyść trenującego. Świetnie wycisza i uspokaja. Poleciłabym ją każdemu dziecku, niestety wiem, że prywatne seanse sporo kosztują. Szkoda, bo już nieraz byłam pod wrażeniem efektów biofeedbacku.

Z treningu można skorzystać w prywatnych przychodniach.  Warto dodać, że po takim treningu możemy czuć się wyczerpani. To ogromny wysiłek dla mózgu..."
Źródło: Gazeta Wyborcza Płock

May. 4th, 2010

HRV BIOFEEDBACK - aplikacje terapeutyczne (doświadczenia kanadyjskie)

Display of HRV Biofeedback System

Szanowni Państwo,

Niniejszym pozwalam sobie na przedstawienie bardzo interesującego wywiadu z Dr n med ROBERTEM NOLANEM z Behavioral Cardiology Research - University Health Network w Toronto. Dr Nolan prezentuje swoje poglądy na temat praktycznego aspektu klinicznej aplikacji metod HRV BIOFEEDBACKU.

Z Szacunkiem

Dariusz Wyspiański

"HRV BIOFEEDBACK - therapeutical applications

Dr ROBERT NOLAN - is coordinator of Behavioral Cardiology Research at the University Health Network in Toronto, Canada, and is an accredited member of BCIA. He has chaired conferences on Cardiovascular Heart Disease, led professional workshops and made public and academic presentations. He is a member of the Canadian Register of Health Service Providers in Psychology, a registered Psychologist with the College of Psychologists of Ontario and a member of both the Society of Behavioral Medicine and the Ontario Psychological Association. He consults regularly to national health care organizations.

Please tell us a little about yourself and your work?

I recently took on the position of Coordinator of Behavioral Cardiology Research at the Toronto General Hospital-University Health Network. I have been doing research into cardiovascular response to stress, smoking cessation treatments, and behavioral adjustment to heart disease for the past ten years. I am excited about my current opportunities and resources for developing an active program of clinical research regarding heart rate variability (HRV) and biofeedback treatments to reduce the negative effect of stress on the cardiovascular system. I am pleased to have recently been awarded a grant from the Heart and Stroke Foundation of Canada to assess whether HRV biofeedback training can significantly help smokers who are trying to control in the early stage of quitting. The pilot phase for this research was supported by a grant from the Biofeedback Foundation of Europe (BFE It is in this capacity that I have also begun a workshop training series on HRV biofeedback... the Biofeedback Foundation of Europe.

What Is Heart Rate Variability?

Heart rate variability refers to the regulation of the sinoatrial node the natural pacemaker of the heart by the sympathetic and parasympathetic branches of the autonomic nervous system. Our assumption, when we assess HRV, is that the beat-to-beat fluctuations in the rhythm of the heart provide us with an indirect measure of heart health, as defined by the degree of balance in sympathetic and vagus nerve activity.

RSA is the natural cycle of arrhythmia that occurs through the influence of breathing on the flow of sympathetic and vagus impulses to the sinoatrial node."

What is Respiratory Sinus Arrhythmia (RSA)? RSA is the natural cycle of arrhythmia that occurs through the influence of breathing on the flow of sympathetic and vagus impulses to the sinoatrial node.

The rhythm of the heart is primarily under the control of the vagus nerve, which inhibits heart rate and the force of contraction. When we inhale, the vagus nerve activity is impeded and heart rate begins to increase. When we exhale this pattern is reversed. The degree of fluctuation in heart rate is also controlled significantly by regular impulses from the baroreceptors (pressure sensors) in the aorta and carotid arteries. When RSA is enhanced through biofeedback, the goal is usually to reinforce the natural feedback activity of the baroreceptors through our breathing pattern.

Why is heart rate variability such an important factor? HRV is important because it provides a window to observe the heart's ability to respond to normal regulatory impulses that affect its rhythm. A primary focus of clinical work and research is in observing or modifying the balance in regulatory impulses from the vagus nerve and sympathetic nervous system. Some researchers are focussing attention on other factors that regulate the heart, such as chemoreceptors, thermoreceptors, and the renin-angiotensin system.

There are several prospective studies that have shown that HRV independently predicts mortality within the initial two years tollowing a heart attack.

Similar research has demonstrated the clinical importance of HRV for patients with other cardiac conditions.

How does age and health affect HRV We have good evidence that heart rate variability is affected by several factors such as age and health status. HRV decreases with age. It is also lower among people who have an inactive lifestyle and among those who have medical conditions such as coronary heart disease, hypertension and diabetic neuropathy.

Does age and health affect RSA as welt? That is an important question. Yes, definitely, age and ill health would affect the range that you observe in beat-to beat intervals related to RSA. For example, after a heart attack or with congestive heart failure, there is a phenomenon called "vagal withdrawal", which means that the vagus nerve is inhibited from slowing the activity of the sinoatrial node and from buffering the degree of contraction throughout the cardiac tissue (myocardium). This occurs for survival purposes. The important question for biofeedback practitioners is whether or not RSA biofeedback can significantly assist a person in increasing their heart rate variability and overall cardiac health. A related issue for assessment, treatment planning and evaluation, is that we need to use a different set of HRV norms when we are working with persons who are older or who have a medical condition that affects heart health.

How do you measure HRV?

HRV can be assessed by time domain or frequency domain indices. The time domain measures are based on the amount of time, in milliseconds, in the beat-to-beat intervals of the heart or from the differences between the normal beat-to-beat intervals. Technically, the beat-to-beat interval is defined as the time in milliseconds between normal "R" to "R" waves on an EKG. The standard deviation of 1 mal RR interval (SDNN) is 0.... most important and clinically meaningful time domain measures The gold standard for time domain measures is to examine a 24-hour assessment of HRV that has been recorded with a Hotter monitor. A brief five minute assessment of HRV has also

clinically valid and meaningful. One essential guideline that biofeedback therapists need to keep in mind is that it is NOT valid to compare HRV estimates that are derived from different time durations, as variability is significantly influenced by the length of the signal that is sampled. Frequency domain measures of HRV provide information on the frequency distribution of the components of HRV using power spectral density analysis. Spectral, analysis of HRV is characterized by four main components: the high frequency (HF) component (.15Hz -40Hz) measures the influence of the vagus nerve in modulating the sinoatrial node.

The low frequency (LF) component (.04Hz-.155 Hz) provides an index of sympathetic effects on the heart, particularly when these are measured in normalized units. The very low frequency (VLF) component (.003Hz -.04 Hz) reflects the influence of several factors on the heart, including chemoreceptors, thermareceptors, the renin-angiotensin system, and other nGn-regular factors. Almost all of the variability from a short term spectral analysis of HRV is captured in these three components. An ultra low frequency (ULF) component (<.003 Hz) can also be observed in the HRV spectrum analysis of a longer sample. Unfortunately, a clear interpretation of the component is not yet available us. During the 24-hour recording of HRV approximately go% of variability in the heart's rhythm will be distributed within the ULF and VLF.

Will a client feel better from HRV biofeedback?

When people have more heart rate variability it is because there is a better balance in the ongoing sympathetic and parasympathetic influence on the heart. Generally, people have greater heart rate variability when they are relaxed and when they are breathing in a regular or slow pattern.

In short, HRV biofeedback training appears to offer a more precise method for helping clients to moderate the heightened sympathetic activity that is associated with stress, anxiety, and dysphoric mood.

There have been several small-scale studies that have provided supporting evidence to bolster this hope for H RV biofeedback. At the same time though, we need larger scale clinical trials to firmly establish HRV biofeedback as an evidence-based treatment for reducing negative effects or for improving heart health.

"HRV biofeedback training appears to offer a more precise method for helping clients to moderate the heightened sympathetic activity that is associated with stress, anxiety. and dysphoric mood.

What type of feedback do you give to clients? In order to do HRV biofeedback training you need to use an EKG module, in which the normal beatto-beat interval in heart rate can be derived and from which the variation in hear, Fate thermal RR intervals) can be measured. The respiration module is also necessary to measure the rhythm of breathing and its influence on HRV It is advisable to use complementary biofeedback modules that assess peripheral vascular activity. A photoplethysmograph (blood volume pulse sensor) and thermistor are quite useful for this purpose. In fact, there is some exciting research that has emerged regarding wave form analysis of the BVP signal from the photoplethysmograph and this new analysis has great potential for enriching our interpretation of HRV..."

Wywiad z Dr Nolanem pochodzi z materiałów Institute of Behavioral Medicine - AUSTRALIA.


Apr. 26th, 2010

NEUROFEEDBACK w leczeniu chronicznych stanów bólowych

Szanowni Państwo,

NEUROTERAPIA stanowi coraz poważniejszą przeciwwagę dla tradycyjnych terapii bazujących na lekach przeciwbólowych, zwalczjących jedynie skutki schorzeń, nie zaś ich przyczyny. Fizjologiczy mechanizm BIOFEEDBACKU, holistycznie traktujący pacjenta, pozwala na skuteczniejszą i zarazem mniej inwazyjną terapię.

Z Szacunkiem

Dariusz Wyspiański

Apr. 22nd, 2010

HRV BIOFEEDBACK - terapia leczenia astmy

Szanowni Państwo,

Kontynuując temat doniesień z badań dotyczącytch terapeutycznych aplikacji BIOFEEDBACKU przytaczam przykład badań dot. efektywności zastosowania terapii HRV BIOFEEDBACK w leczeniu Astmy i schorzeń układu oddechowego.
Autorami badań są amerykańscy lekarze, pracujący w zespole projektowym po kierunkiem Dr. Paula LEHRERA z "UMDNJ-School of Public Health".

Z Szacunkiem

Dariusz Wyspiański

"Heart Rate Variability Biofeedback
Effects of Age on Heart Rate Variability, Baroreflex Gain, and Asthma

1. Paul Lehrer, PhD,
2. Evgeny Vaschillo, PhD,
3. Shou-En Lu, PhD,
4. Dwain Eckberg, MD,
5. Bronya Vaschillo, MD,
6. Anthony Scardella, MD and
7. Robert Habib, PhD

+ Author Affiliations
1. *From UMDNJ–Robert Wood Johnson Medical School (Drs. Lehrer and Scardella), Piscataway and New Brunswick, NJ; Rutgers, The State University of New Jersey (Drs. E. Vaschillo and B. Vaschillo), Piscataway, NJ; UMDNJ-School of Public Health (Dr. Lu), Piscataway, NJ; Virginia Commonwealth University (Dr. Eckberg), Medical College of Virginia, Richmond, VA; and Mercy Children’s Hospital (Dr. Habib), Toledo, OH.
1. Correspondence to: Paul Lehrer, PhD, Department of Psychiatry, UMDNJ–Robert Wood Johnson Medical School, 671 Hoes Lane, Piscataway, NJ 08854; e-mail:

Objectives: To present additional analysis of data from a previously published study showing that biofeedback training to increase heart rate variability (HRV) can be an effective component in asthma treatment. HRV and intervention-related changes in HRV are negatively correlated with age. Here we assess the effects of age on biofeedback effects for asthma.
Design: Ten sessions of HRV biofeedback were administered to 45 adults with asthma. Medication was prescribed by blinded physicians according to National Heart, Lung, and Blood Institute criteria. Medication needs were reassessed biweekly.
Results: Decreases in need for controller medication were independent of age. There were larger acute decreases in forced oscillation frequency dependence in the older group but larger increases in HRV variables in the younger group. Differences between age groups were smaller among subjects trained in pursed-lips abdominal breathing as well as biofeedback, than among those receiving only biofeedback.
Conclusions: Age-related attenuation of biofeedback effects on cardiovascular variability does not diminish the usefulness of the method for treating asthma among older patients. Additional training in pursed-lips abdominal breathing obliterates the effects of age on HRV changes during biofeedback.
• age
• asthma
• breathing exercises
• heart rate variability
• psychology
Heart rate variability (HRV) biofeedback can easily be used to teach people to increase the amplitude of HRV. We have previously reported1 that HRV biofeedback in healthy subjects also results in significantly increased baroreflex gain, both acutely and chronically.
Recently in CHEST (August 2004),2 we reported that 10 weeks of training in HRV biofeedback produces clinically significant improvement in asthma. Patients receiving this training showed decreases in respiratory resistance and asthma symptoms, while receiving a lower dose of “controller medications” (inhaled steroids, sometimes along with a long-acting β-adrenergic stimulant or a leukotriene inhibitor). Medication was controlled using a strict titration schedule derived from National Heart, Lung, and Blood Institute (NHLBI) guidelines.3
It is known that HRV is negatively correlated with age,4 with most studies5678 finding that the decline levels out after approximately age 40 years. Interventions that affect HRV also show greater effects in younger than older adults, including orthostatic effects,9 sleep,10 and aerobic exercise.11 Women tend to have higher levels of HRV than men, although this difference disappears during and after the fifth decade of life.67
There are no previous data showing how age affects biofeedback response, either for asthma or the cardiovascular system, or whether the two kinds of effects are related. Below we report a complementary analysis of our previously reported data2 exploring the age effects on HRV biofeedback in asthma and, consequently, the implications for use of HRV biofeedback in the treatment of asthma.

Materials and Methods
This research was approved by the Institutional Review Board of the University of Medicine and Dentistry, New Jersey (UMDNJ)–Robert Wood Johnson Medical School. Inclusion criteria were as follows: age 18 to 65 years, history of asthma symptoms and, within the past year, either a positive bronchodilator test result (postbronchodilator FEV1 increase ≥ 12%); a positive methacholine inhalation challenge test; or a documented recent history (within the past year) of clinical improvement and FEV1 increase ≥ 12% following instigation of inhaled steroid therapy among individuals with a protracted history of asthma. Exclusion criteria were as follows: a disorder that would impede performing the biofeedback procedures (eg, abnormal cardiac rhythm); a negative methacholine challenge test result; an abnormal diffusing capacity (tested among all subjects > 55 years old or with > 20 pack years of smoking); or current practice of any relaxation, biofeedback, or breathing technique.
Instrumentation and Software
Instrumentation and physiologic measurement procedures are detailed in our previous report.2 We assessed heart rate and HRV from the ECG, baroreflex gain derived from cross-spectral analysis of beat-to-beat heart rate and BP within the low-frequency (LF) [0.05 to 0.15 Hz] range, and three parameters derived from forced oscillation pneumography: resistance at 6 Hz, frequency dependence of resistance, and resonant frequency of the airways.
Before randomization, we stabilized subjects on the lowest possible dose of controller medication that eliminated asthma symptoms and maintained normal pulmonary function. The asthma physicians were blinded to experimental condition. They titrated medications up or down according to symptoms and pulmonary function, according to the protocol described in our previous report,2 based on NHLBI guidelines for asthma treatment.3
Physiologic data were collected during 4 of 10 treatment sessions in the biofeedback condition, and in 4 equivalently spaced sessions in the control group. Data were collected during four 5-min periods: (1) a pretraining rest period (task A), in which subjects were asked to relax as deeply as possible with eyes open, and to try not to move, so as not to disturb the measuring equipment; (2) the first 5 min of biofeedback training (task B); (3) the last 5 min of an approximately 30-min biofeedback training period (task C); and (4) a posttraining rest period (task D), with the same instructions as for the pretest rest period. For control subjects, instructions for tasks B and C were identical to those in tasks A and D.
Procedures for HRV biofeedback training are explained elsewhere in detail.912 Subjects were randomly classified among four treatment groups, of which two groups, reported here, received HRV biofeedback. One of these groups received a “full protocol,” which also included training in pursed-lips abdominal breathing beginning in the second training session. The second group received HRV biofeedback alone.
Subjects were paid $100 for each of the four testing sessions but were not paid for biofeedback sessions or medical evaluations. We only analyzed data from subjects who completed the 10-session biofeedback protocol.

Statistical Analysis
The statistical analysis was done using a mixed-effect model analysis, with unstructured variance-covariance structure, to compare the short-term and long-term within-treatment effects between the age groups, with age treated as a dichotomous variable (> 40 years vs < 40 years). For age as a continuous variable, we used a heterogeneous first-order autoregressive analysis. The model included two repeated measures (sessions, times within sessions [task A = presession rest period, task B = first 5 min of biofeedback, task C = last 5 min of biofeedback, task D = postsession rest period]), treatment conditions (full protocol, HRV alone), and age classes (age < 40 years vs ≥ 40 years). Weight and height were additional covariates included in the model because they correlate strongly with pulmonary function and HRV parameters. Because data were skewed, we applied a log transformation to the cardiovascular and forced oscillation data. Bonferroni criteria were used but only between different physiologic systems, because cardiovascular measures were all related to each other, as were forced oscillation measures. We thus set α = 0.018 as the criterion for statistical significance. We repeated the mixed-models analysis using age as a continuous variable.

In order to normalize data, log transformations were used for all physiologic variables.
Pretest Differences Between Groups
We used the mixed-models analysis main effect for age to examine the effects of age on physiologic variables, across all treatment conditions. With age treated, respectively, as a dichotomous (> 40 years or < 40 years) and continuous variable, values among older subjects were lower than among younger subjects, thus indicating poorer cardiovascular regulation, for LF HRV (p < 0.002, p < 0.0001), high-frequency (HF) HRV (p < 0.002, p < 0.0001), SD of normal R-R intervals (p = not significant [NS], p < 0.011), coefficient of variation in R-R intervals (p = NS, p < 0.0085), and cross-spectral α LF baroreflex gain (p < 0.0001, p < 0.0001). Values were higher for forced oscillation measures, indicating poorer pulmonary function, for frequency dependence (p < 0.006, p < 0.009) and resonant frequency of the lung (p < 0.01, p = NS). With the exception of resonant frequency, the significance of differences was greater when examining age as a continuous variable than as a dichotomous variable, indicating that age continues to affect these physiologic variables past age 40 years. There were no age differences in forced oscillation resistance at 6 Hz.
Age Differences in Effects of Biofeedback
Changes in asthma severity, as measured by medication consumption (the primary outcome variable), improved in both age groups but did not differ between them. Based on our 13-step protocol, medication dropped from an average of that prescribed for moderate asthma to that prescribed for mild persistent asthma (Table 2 , Fig 1 ): a clinically significant improvement, as previously reported.2 This result was maintained after adjusted for age as both a dichotomous and continuous variable. There were no differences between age groups in medication changes.
Previous SectionNext Section
Biofeedback effects on cardiovascular measures were smaller among older than among younger patients, consistent with previous studies6791011 of conditions and methods that generally increase HRV. However, age did not appear to decrease the effects of HRV biofeedback on asthma severity, as measured by medication level or oscillation pneumography measures (Fig 2). Indeed, the effects appeared to be slightly greater among older subjects, for reasons not understood.
These results indicate that HRV biofeedback is as effective for asthma among older adults as among younger people, despite the attenuated effects on HRV and baroreflex gain (Fig 3 ). This pattern of results gives further evidence that the effects on asthma may not be mediated by autonomic changes. Other possibilities include the effects of improved gas exchange efficiency that occurs when people breathe at approximately 0.1 Hz,131415 as they did in the present experiment. Hayano et al 16 have shown that gas exchange efficiency is maximized when respiratory sinus arrhythmia occurs in phase with respiration. Vaschillo et al17 have shown that a zero-degree phase relationship between breathing and variations in heart rate occurs only when people breathe at a rate of approximately 0.1 Hz. Also the amplitude of respiratory sinus arrhythmia is maximized at this respiration rate,1518 which also may contribute to gas exchange efficiency. Other possibilities include changes in inflammatory activity, and possible mechanical effects on pulmonary function of practicing slow deep breathing..."

Apr. 21st, 2010

HRV BIOFEEDBACK jako narzędzie RELAKSACJI - doniesienia z badań


Szanowni Państwo,

Z ogromną przyjemnoscią prezentuje podsumowanie wyników badań przeprowadzonych we Francji ("Pedagogical et Statistical Unite, Institut d’Enseignement Supérieur (IES) Parnasse¬Deux Alice,
Haute Ecole Léonard de Vinci
), przez zespól pod kierunkiem Ph.D. Danielle Climov.
Badania dotyczyły problematyki efektywnosci oddziaływań relaksacyjnych bazujących na metodologii HRV BIOFEEDBACKU.

Zachęcam do zapoznania się z artkułem.

Z Szacunkiem

Dariusz Wyspiański

"Results of a Stress Management Program
for Graduate Students based on Relaxation associated with HRV Biofeedback

Daniela Climov, PhD
Pedagogical and Statistical Unit,
Institut d’Enseignement Supérieur (IES) Parnasse¬Deux Alice,
Haute Ecole Léonard de Vinci

The author expresses thanks to the following people who contributed in different ways to this
Monique Zuyderhoff, Annick Fraselle, Marie¬Claude Hublet (“Haute Ecole Léonard de Vinci”)
and Danielle Hallet (“Univers Santé”, “Université Catholique de Louvain”) who encouraged
this emerging area of applied research in our education setting.
Dominique Van Asbroeck, PT, (“Haute Ecole Léonard de Vinci”) who provided assistance to
the realization of the practical sessions with students, as well as comments for the
manuscript, together with Marie¬Claude Hublet.
Rollin McCraty, from the Institute of HeartMath, who supported this research by providing
Freeze¬Framer systems and research materials.
Adélaide Berthelot, Master student in Physical Therapy at the “Haute Ecole Léonard de
Vinci”, who contributed to the data collection and processing and realized her Master
dissertation on this subject.

The objective of our intervention is to help students overcome stress and anxiety, by
introducing them to a new stress management technique, and heart rhythm coherence
biofeedback (cardiac coherence). They can thus best know themselves and gain more
confidence in their resources.

Introduction and Background
In the present study, we use the emWave ® PC
(formerly Freeze¬Framer) system to measure the degree of coherence attained by using a
combination of relaxation techniques inspired from “sophrology” and HRV biofeedback.
Sophrology is a holistic relaxation method, proposed by Caycedo in 1970 [7], which uses
respiration, dynamic exercises and static relaxation techniques. It develops the awareness of
one’s body, of the muscles tension/relaxation and of a calm state of mind. Starting from the
physical relaxation of the muscles one achieves the “sophro¬liminal” level, which leads to a
harmonious state of being (physical, mental and emotional).
HRV coherence biofeedback uses the heart rate variability HRV, captured by
plethysmography and displayed on the computer screen in real¬time using the emWave ® PC
(formerly Freeze¬Framer) system, developed by the Institute of HeartMath. HRV measures
the amount of variability in the beat¬to¬beat heart rate. It is an important physiological index
of stress and has been described in a number of studies
Research conducted by the Institute of HeartMath on the link between heart rhythms and
emotions has introduced and developed the notion of “coherence”. The coherence is defined
as a “distinct mode of physiological functioning that is associated with the experience of
heartfelt positive emotions”. The physiological coherence result in a highly efficient state in
which body and brain function with increased harmony.
On the screen, correlates of coherence include a smooth, sine¬wave pattern in the HRV
graph. By displaying their HRV pattern on the computer screen, students were able thus to
see when they were in coherence or not.
In the last decade, HRV coherence biofeedback has been used in education in various
settings with good results .It has been found to directly correlate with
improvements in cognitive performance: increasing focus, attention, and reduction in the
perception of stress.

The intervention consisted of 10 sessions of stress management using sophrology and HRV
coherence biofeedback (1 hour, once a week, from October 2007 to May 2008).
We used the emWave ® PC (formerly Freeze¬Framer ® program from session 2 to 10. As we
had less Freeze¬Framer units than students, each student used it approximately 4 times
along the 10 sessions.

Several stress management techniques were used:
• “sophrology” exercices, inspired from yoga, including progressive muscle relaxation.
• Static “sophrology” techniques of relaxation and visualisation, autogenic training and
the Rapid Coherence Technique proposed in the emWave ® PC (formerly Freeze¬
Framer) user’s guide.
• Information about HRV and its relations to respiration, well¬being, and coherence.
• Biofeedback using emWave ® PC (formerly Freeze¬Framer), using the HRV (heart rate
variability) screen starting from session 2. For the last 3 sessions students had the
possibility to train using the Freeze¬Framer games.
• Discussion about “coherence” from the students point of view (balance between
resources and limitations).
Students followed their HRV pattern and the coherence ratio on the screen as indicators of
the degree of coherence achieved as a result of the relaxation exercises associated to

Students aged 18 to 24 years participated on a volunteer basis; 3 groups of approximately 10
students were formed: two groups from “Université Catholique de Louvain” and one group
from “Haute Ecole Léonard de Vinci, Institut d’enseignement supérieur Parnasse¬Deux
Overall 26 students participated at almost all 10 sessions. Among them, 17 filled in
questionnaires to evaluate their scores of stress, social inhibition and negative affectivity at
the beginning of the first session and at the end of the last session.


This study evaluated the effects of a stress management program based on biofeedback and
relaxation as well as students satisfaction with the program for the first time at two
institutions: “Université Catholique de Louvain” and “Haute Ecole Léonard de Vinci, Institut
d’enseignement supérieur Parnasse¬Deux Alice”.
The stress management program using biofeedback had a positive and significant impact on
all the psychometric variables evaluated in this study: stress, negative affectivity and social
inhibition. These three variables are significantly lower after the program compared to the
values before it.
All the students consider they learned useful stress management techniques (40% answered
“very satisfied” and 60% “satisfied”).
From the stress management techniques explored in this program, students mostly
appreciated the static relaxations associated to the visualisation of their HRV pattern.
The objective of our intervention was to help students overcome their stress by discovering a
new method based on biofeedback. Therefore, we can conclude the objective of this stress
management program is attained.
Students did not have enough time in 10 sessions to develop in¬depth their resources, attain
coherence and feel trained to manage stress to a “very satisfied level” (for the majority of
students). Nevertheless, more than 70% answered “satisfied” for these three items, which is
already a good result. This result is coherent with the objective of our intervention, namely, a
first approach, an initiation to stress management, by discovering a new technique based on
The most important advantage of using biofeedback in addition to the sophrology relaxation
techniques seems to be the rapid development of the AWARENESS (awareness of effects of
respiration, awareness of heart rhythms, awareness of short moments of coherence, of
positive state…).."

Apr. 19th, 2010

Efficacy ratings of BIOFEEDBACK for various diseases / BIOFEEDBACK w terapii - wyniki badań


Szanowni Państwo,

Mam przyjemność zaprezentować artykuł podsumowujący terapeutyczną efektywność BIOFEEDBACKU w leczeniu szerokiego spectrum chorób. Artykuł stanowi podsumowanie badań nad skutecznością terapii Biofeedbacku prowadzoną pod kierunkiem Dr. Rajeeva Mohana Kaushika z Indii (Central Hospital of Armed Forces).

Zapraszam do lektury

Dariusz Wyspiański

"Efficacy ratings of biofeedback for various diseases
Dr. Rajeev Mohan Kaushik

Biofeedback is a treatment technique in which people are trained to improve their health by using signals from their own bodies. Ever since its advent, biofeedback has made rapid strides in the field of medicine. Biofeedback modalities like temperature, EMG, EDR (electrodermal response) and EEG biofeedback have been extensively tried in the management of diseases, particularly the stress-induced ones. Biofeedback is an important tool for stress management and is effective in various diseases like anxiety, hypertension, migraine, tension headache, epilepsy, chronic pain, chronic constipation, fecal incontinence, irritable bowel syndrome and bronchial asthma. Besides the conventional forms of biofeedback, the development of other modalities like Hemoencephalography (HEG) and Heart rate variation (HRV) biofeedback has extended the scope of biofeedback in medicine. Biofeedback can reduce or even eliminate the need for medication and can be useful for prophylaxis of certain diseases. Emergence of telemedicine has added new possibilities for learning biofeedback by the patient even if the service provider is at a remote place. All clinicians should be conversant with this therapeutic modality as it may be useful in conditions refractory to conventional treatment. However, inspite of extensive clinical trials, more research is required for recommendation of biofeedback in diseases where its role is not yet specifically known.

How does biofeedback work?
As a stress modifier : Biofeedback operates on the notion that we have the innate ability and potential to influence the automatic functions of our bodies through the exertion of will and mind. Biofeedback shows the physiological effects of stress and our ‘behavior’ directly as they occur and in the hands of a trained clinician or therapist, can help the patient to go through a learning process. In this process the patient becomes aware of the effects of stress on the body and learns how to make the required ‘behavioral’ or ‘lifestyle’ changes.

Biofeedback is often aimed at changing habitual reactions to stress that can cause pain or disease. Most patients who benefit from biofeedback are trained to relax and modify their behavior. Relaxation is a key component in biofeedback treatment of many disorders, particularly those brought on or made worse by stress. In itself, relaxation is characterized by a decreased metabolism, heart rate, blood pressure, and rate of breathing as well as an increase in skin temperature. Feedback of physical responses such as skin temperature and muscle tension provides information to help patients recognize a relaxed state. The feedback signal may also act as a kind of reward for reducing tension. Constitutive nitric oxide as a result of the relaxation approach may crucially contribute to potentially beneficial outcomes and effects in diverse pathologies, exerting a global healing effect.5

For skill learning : The value of feedback signal as information and reward may be even greater in the treatment of patients with paralyzed or spastic muscles. With these patients, biofeedback seems to be primarily a form of skill training. Stroke victims with paralyzed arms and legs, for example, know through the signals on the biofeedback machine that some parts of their affected limbs remain active. This signal can guide the exercises that help patients regain use of their limbs.

Neurophysiological studies have shown that the phasic oscillation during epilepsy reflects an inhibitory state of the sensorimotor system. Operant learning of sensory motor rhythm production results in an upregulation of excitation thresholds within the thalamocortical sensory and motor circuitry, which in turn is associated with reduced susceptibility to seizures.

Results of clinical trials of biofeedback in some of the common diseases would be briefly discussed here.

Anxiety: Very few well-controlled, randomized studies have shown biofeedback to be superior to other relaxation and self-control methods for reducing anxiety. Most show biofeedback (EMG, EDR, thermal, or neurofeedback) to be roughly equivalent to progressive relaxation.7 In one study, reduction in anxiety symptoms and electromyography score achieved with electromyography-biofeedback and transcendental meditation were comparable.8

Headache: Nonpharmacologic and psychologic treatment modalities such as biofeedback and cognitive/behavioral therapy may be successfully used as part of a comprehensive treatment program to give patients a greater sense of control, reverse anticipatory anxiety, and improve functioning and quality of life in chronic recurrent headache.9

Muscular biofeedback has shown efficacy in chronic tension type headache (CTTH).10

Another study showed that biofeedback assisted diaphragmatic breathing and systematic relaxation produced a significant clinical response in 66.6% of migraine patients and had significantly better long term prophylactic effect than propranolol in migraine.11

The effectiveness of biofeedback is related to a muscular relaxation and to its influence on NO bioavailability in patients with chronic migraine.12

Hypertension: Stress factors, especially high levels of occupational stress, are associated with hypertension. Several so-called psychological techniques including biofeedback have been applied to hypertension.13

Biofeedback based treatments help people recognize and control their response to stress and also help them recognize when they are successfully controlling their blood pressures. Among biofeedback treatments, thermal feedback and electrodermal activity feedback fare better than EMG or direct BP feedback, which tend to produce null effects.14

A meta-analysis of 22 randomized controlled studies with 905 essential hypertensive patients showed that compared with clinical visits or self-monitoring of blood pressure (non-intervention controls), biofeedback intervention resulted in systolic and diastolic blood pressure reductions that were greater by 7.3 mmHg and 5.8 mmHg respectively. Compared with sham or non-specific behavioral intervention controls, the net reductions in systolic and diastolic blood pressures by biofeedback intervention were 3.9 and 3.5 mmHg, respectively. The results suggested that biofeedback was more effective in reducing blood pressure in patients with essential hypertension than no intervention. However, the treatment was only found to be superior to sham or non-specific behavioral intervention when combined with other relaxation techniques. Further studies will be needed to determine whether biofeedback itself has an antihypertensive effect beyond the general relaxation response.15

A study involving 8 weeks of relaxation training coupled with thermal, electromyographic, and respiratory sinus arrhythmia biofeedback in patients with stage 1 or 2 hypertension (78% taking BP medications) showed that the hypertensive patients not taking antihypertensive medication, having lowest starting finger temperature, and the smallest standard deviation in daytime mean arterial pressure, were likely to benefit most from biofeedback-assisted relaxation training (BFAR) and should be offered BFAR prior to starting hypertensive medications.16

Another study showed that biofeedback of the R-wave-to-pulse interval, a measure related to the pulse wave velocity, enabled participants with high blood pressure to achieve significant reductions of systolic (15.3 mmHg) and diastolic (17.8 mmHg) blood pressure levels from the beginning of the first to the end of the last training session17.

CAD: Biofeedback has shown promise in the treatment or management of coronary artery disease. A novel behavioral neurocardiac intervention, HRV biofeedback, can augment vagal heart rate regulation while facilitating psychological adjustment to coronary artery disease.18

Cardiorespiratory biofeedback increases heart rate variability in patients with coronary artery disease and therefore may be an integral tool for improving cardiac morbidity and mortality rates.19

Epilepsy: The treatment of epilepsy through operant conditioning of the sensorimotor rhythm electroencephalogram has a 35-year history. The clinical benefits derived from neurofeedback training, particularly in patients that are nonresponsive to pharmacotherapy, have been documented in many independent laboratories.6 In one study, EEG biofeedback was found to improve the cognitive and motor functions in individuals with greatest seizure reduction. Another study of EDR biofeedback reported significant reduction in seizure frequency.20

Electrodermal (EDR) biofeedback has been shown to be highly cost-effective, discriminative for the actual level of stress and gives good therapeutic results through enhancing self awareness and relaxation, when used in combination with standard psychometric and psychotherapeutic methods for psychogenic non-epileptic seizures in pediatric patients. The stabilization of the hypersensitivity, lower neurotic tendencies and emotional maturation were obtained after 10 sessions of EDR biofeedback, each with the duration of 45 minutes/day.21

Recent advances in computer technology have resulted in the availability of relatively inexpensive high-quality equipment for the application of neurofeedback therapy, thus presenting a viable and promising treatment alternative to the interested clinician.6

Chronic pain: A recent review of the literature on efficacy of psychophysiological approaches to assessing chronic pain problems and of biofeedback based interventions for treating them showed that different chronic pain conditions are differently amenable to psychophysiological assessment and biofeedback intervention. Each chronic pain disorder may have numerous underlying problems which result in very similar symptoms. For example, jaw area pain can be caused by problems in the jaw joint, the teeth, jaw area muscles, etc. Biofeedback is highly effective for treating pain due to jaw area muscle dysfunctions but not for problems in the joint itself.22

Biofeedback has shown positive results in fibromyalgia.23

A study comparing older and younger adults in a multidisciplinary pain program indicates that older pain patients readily acquire the physiological self-regulation skills taught in biofeedback-assisted relaxation training, and achieve comparable decreases in pain for the pain program as a whole.24

Constipation and fecal incontinence During the past decade, significant strides have been made in the understanding and treatment of defecation disorders, which have led to real advances in the management of these disorders. Biofeedback therapy is one of these treatment modalities.25

The evaluation of chronic constipation refractory to medical treatment should include anal manometry, and MR-defecography for the diagnosis of anorectal outlet obstruction such as anismus which could be treated successfully by biofeedback therapy.26

Palsson et al have reviewed the evidence showing that biofeedback is efficacious for constipation, fecal incontinence, anal pain, and other functional anorectal disorders. They found that the average probability of successful treatment outcome for patients treated with biofeedback was 67% for functional fecal incontinence and 62% for constipation27.

IBS: Both visceral and cutaneous hypersensitivity exist in irritable bowel syndrome. It has been demonstrated that functional MRIs of the brains of people with irritable bowel syndrome are very different from those of controls in areas related to cognitive processing as well as pain.28

This coincides with another work combining EEG and peripheral biofeedback in the treatment of irritable bowel syndrome. Stress related Irritable Bowel Syndrome (IBS) can be very effectively treated using behavioral interventions.29

Bronchial asthma: Preliminary research has found that biofeedback training to increase heart rate variability produces a decrease in respiratory resistance and improves spirometry performance in asthma patients. HRV tends to be reduced in patients with asthma and various diseases affecting the cardiovascular and/or CNS. HRV biofeedback may prove to be a useful adjunct to asthma treatment and may help to reduce dependence on steroid medications.30

Diabetes mellitus: McGinnis et al showed that biofeedback and relaxation were associated with significant decreases in average blood glucose, glycosylated hemoglobin, and muscle tension compared with the control group. At 3-month follow-up, the treatment group continued to demonstrate lower blood glucose and glycosylated hemoglobin. Both groups decreased scores on the depression and anxiety inventories. Patients with depression had higher blood glucose levels and tended to drop out of the study. Further research is necessary to determine the long-term effects of biofeedback and the effects of mood on patients' responses to treatment.31

Miscellaneous: Biofeedback has been used in cardiovascular rehabilitation32

and post-stroke rehabilitation.33

Recent advances in technology have resulted in the commercial availability of numerous force platform systems for the retraining of balance function in patient populations, including patients with stroke.34

The results indicate that neurofeedback may represent a new promising technique in the therapy of chronic decompensated tinnitus. However, it remains to be established whether the reduction of tinnitus annoyance results from the altered brain activity patterns supported by the neurofeedback learning process.35

Relaxation biofeedback has been shown to reduce time on the ventilator for the difficult-to-wean patients, the underlying mechanism of biofeedback ventilator weaning being the reduction of neural respiratory drive (NRD).36

Reversible left ventricular wall motion abnormalities develop during dialysis with ultrafiltration and this phenomenon can be ameliorated by the improved hemodynamic stability of biofeedback dialysis and therefore is a potential target for intervention.37

Operant conditioning of slow cortical potentials, has demonstrated that self regulation can take place in schizophrenia..."

Apr. 9th, 2010

EEG BIOFEEDBACK - metodą leczenia depresji


EEG Biofeedback - metoda leczenia depresji

Szanowni Państwo,

Mam przyjemność zarekomendować bardzo interesujący artykuł traktujący o terapeutycznych wskazaniach NEUROFEEDBACKU do leczenia depresji. Autorem tekstu jest Pani Magdalena SZOŁTYSIK – Psycholog, pracująca w INSTYTUCIE NEUROMEDICA w Katowicach.

Z Szacunkiem

Dariusz Wyspiański

„EEG Biofeedback - metoda leczenia depresji

Depresja jest zaliczana do chorób cywilizacyjnych społeczeństwa XXI wieku. WHO (World Health Organization - Światowa Organizacja Zdrowia) uplasowała ją na czwartym miejscu najpoważniejszych problemów zdrowotnych na świecie. Do niedawna trudności osób chorujących na nią były ignorowane. Cierpliwość rodziny oraz otoczenia z racji złożoności i skutków tej choroby często ulegała wyczerpaniu dlatego wielu ludzi cierpiało w samotności, często pozostawieni bez pomocy i opieki.

Na szczęście, coraz więcej zaczyna się mówić o istocie depresji, jej źródłach i możliwych sposobach leczenia.

Według DSM-IV (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders - podręcznik diagnostyki i statystyki zaburzeń psychicznych) jest kilka typów tej choroby. Wyróżniamy: depresję endogenną (dużą), egzogenną (reaktywną-po stresującym wydarzeniu), przewlekłą- dystymię oraz epizody depresyjne.

Diagnozę depresji endogennej można postawić gdy u pacjenta, w okresie co najmniej dwóch tygodni, dostrzega się stan obniżonego nastroju lub też utraty zainteresowania różnymi sferami życia. Ponadto musi także wystąpić pięć lub więcej spośród wymienionych objawów:
• obniżony nastrój przez większość dnia
• wyraźny wzrost lub spadek wagi,
• bezsenność albo nadmierna senność,
• pogorszenie panowania nad ruchami ciała,
• wrażenie zmęczenia,
• poczucie winy, brak wiary we własną wartość,
• spadek sprawności myślenia i koncentracji,
• powracające myśli o śmierci i samobójstwie
• zainteresowań i zdolności do przeżywania przyjemności.
Depresja endogenna zazwyczaj nie ma przyczyn zewnętrznych, wywoływana jest przez bliżej niesprecyzowane zaburzenia funkcjonowania mózgu- niedobór amin biogenicznych, spadek poziomu norepinefryny i serotoniny. Dystymia natomiast opiera się na utrzymującym się przez dłuższy okres nastroju depresyjnym. Jest chorobą przewlekłą o przebiegu łagodniejszym od depresji endogennej. U chorych obserwuje się w przeciągu dwóch lat:
• okresy lepszego samopoczucia dłuższe niż 2 miesiące
• stan obniżonego nastroju, przez większość czasu
• spadek lub znaczny wzrost apetytu,
• nadmierną senność lub bezsenność,
• poczucie zmęczenia lub braku energii,
• obniżone poczucie własnej wartości,
• trudności ze skupianiem uwagi oraz z podejmowaniem decyzji,
• poczucie beznadziejności.
Badania elektroencefalograficzne wykazały, że u osób chorujących na depresję można zaobserwować różnicę aktywizacji pomiędzy prawą i lewą korą przedczołową (Davidson, 1998). Studia badawcze w zakresie EEG pokazują, iż lewa przednia okolica kory mózgowej odpowiedzialna jest za pozytywne emocje i pamięć, natomiast półkula prawa jest zaangażowana w negatywne odczucia. W sytuacji gdy osoba ma biologiczną predyspozycję do depresji, czyli uwarunkowania genetyczne, zauważa się większą aktywację fal alfa w prawym płacie czołowym. Jest także dowiedzione, że lewa półkula połączona jest z nastawieniem motywacyjnym, natomiast prawa z tzw. wycofanymi zachowaniami. W sytuacji gdy lewa przednia część mózgu pozostaje pod wpływem fal alfa, można zaobserwować u osoby cierpiącej na depresję negatywne nastawienie do podejmowania jakichkolwiek działań, a ponadto deficyt w postrzeganiu pozytywnych doznań (Henriques, Davidson, 1991).

Leczenie depresji, w zależności od natężenia dolegliwości, opiera się na farmakoterapii, psychoterapii, a także neuroterapii EEG Biofeedback.

Neurofeedback jest skuteczny w modyfikacji tego rodzaju zaburzeń, gdyż polega na tłumieniu niepożądanych, a wzmacnianiu najbardziej potrzebnych do prawidłowego funkcjonowania fal mózgowych. dzięki temu Jest to metoda biologiczna, całkowicie bezpieczna i nie wykazująca żadnych skutków ubocznych. Badania nad tym sposobem leczenia przeprowadzone przez Baehr'a i Rosenfeld'a (2001) potwierdzają poprawę zdrowia pacjentów, gdyż redukują asymetrię fal alfa. Liczba treningów, która daje pozytywne efekty, to kwestia indywidualna. Ze względu na złożoność choroby, proces terapii jest długotrwały. Wymaga cierpliwości, wsparcia i odpowiedniego zmotywowania pacjenta przez wykwalifikowanego terapeutę. U wielu osób, które zdecydowały się na leczenie metodą EEG Biofeedback zaobserwowano poprawę samopoczucia, dzięki temu zredukowano, a nawet odstawiono leki.

Należy jednak pamiętać o konsultacji ze specjalistą: lekarzem lub psychoterapeutą, który odpowiednio poprowadzi proces leczenia depresji, pomagając zarówno pacjentowi, jak i jego rodzinie. „


Baehr, E., Rosenfeld, J. P., & Baehr, R. (2001). Clinical use of an alpha asymmetry neurofeedback protocol in the treatment of mood disorders: Follow-up study one to five years post therapy, Journal of Neurotherapy, 4(4), 11-18.

Davidson, R. J. (1998a) Affective style and affective disorders: Perspectives from affective neuroscience, Cognition and Emotion, 12, 307-330.

Hammond D.C. (2005) Neurofeedback Treatment of Depression and Anxiety, Journal of Adult Development, Vol. 12, Nos. 2/3, August 2005.

Henriques, J. B., & Davidson, R. J. (1991) Left frontal hypoactivation in depression, Journal of Abnormal Psychology, 100, 534-545.

Psychiatric Association American (2008) Kryteria diagnostyczne według DSM -IV-TR, Wciórka J. (red.), Elsevier Urban&Partner: Wrocław.


Magdalena Szołtysik
psycholog Instytut Neuromedica- oddział Katowice"

Mar. 29th, 2010

Biofeedback gets good marks! – University of Maryland


Szanowni Państwo,

Pozwalam sobie na przedstawienie kolejnej interesującej informacji na temat oceny skuteczności terapii “BIOFEEDBACK” dokonanej przez środowisko medyczne. Tym razem MEDICAL CENTER działający przy „UNIVERSITY OF MARYLAND” wystawia ze wszechmiar pozytywną rekomendację dla „BIOFEEDBACKU”.

Zachęcam do lektury !

Dariusz Wyspiański

"Biofeedback gets good marks!

University of Maryland Medical Center & Mayo Clinc commend Biofeedback as being a valued alternative or supplemental therapy for a whole host of medical problems and more Universities and major respected health centers like the Mayo Clinic and the University of Maryland Medical Center are reporting that Biofeedback is a valued alternative or supplemental therapy for a whole host of medical problems.
One of the major benefits Biofeedback has over pharmaceuticals is that “No negative side effects have been reported,” according to the University of Maryland Medical Center. This is a real plus when you consider the potential chemical side effects that some medications can have on your body.
When you read the list medical problems that biofeedback in its various forms can have a positive outcome on it is almost hard to believe. This list is from U of M Medical Center’s Medical Reference Guide:
• Anorexia nervosa
• Anxiety
• Asthma
• Autism
• Back pain
• Bed wetting
• Chronic pain
• Constipation
• Depression
• Diabetes
• Epilepsy and related seizure disorders
• Head injuries
• High blood pressure
• Learning disabilities
• Motion sickness
• Muscle spasms
• Sexual disorders, including pain with intercourse
• Spinal cord injuries
When investigated Biofeedback on a regional basis we spoke with the director of Certified Biofeedback & Counseling , Elise Markham, about the most common disorders that are referred to the CB & C practice in the Kentuckian area, which includes Kentucky, southern Indiana and southern Ohio Ms. Markham said, "We see those disorders cited by the U of M as being helped specifically by EEG biofeedback or neurofeedback. We have been seeing children and adults affected by ADD- Hyperactive or Inattentive, common learning disabilities, for over 15 years. The success of this therapy has allowed many to reduce or go off medication."
If you or someone you know is plagued by one these health problems you may want to explore a Biofeedback solution with your doctor. Or talk with a BCIA Certified Certified therapist about how to proceed..."

Mar. 21st, 2010


Szanowni Państwo,

Poniższy artykuł przedstawia zaadnienie zwiazane z wykorzystaniem NEUROTERAPII (EEG BIOFEEDBACK), do szkolenia pilotów US AIR FORCES, są to treningi zorientowane na maksymalizację potencjału ("Peak Performance")

Z Szacunkiem

Dariusz Wyspiański

"Lessons from Peak Achievers

U.S. Air Force Pilots

When Dr. Sterman examined the brainwaves of pilots doing simulated landing tasks, he found that the idling rhythms were suppressed in the parts of the brain that were being used at the time. He was able to fine-tune his findings by looking at these brainwaves in various control conditions, in which the pilots did only part of the task. To make a long story very short, Sterman concluded that in the back of the brain the processing of sensory inputs was associated with decreases in the idling rhythms from 11-15 Hz., while more complex thinking decreased idling rhythms from 8-12 Hz. The harder the task was, the more that these rhythms were suppressed.

In fact, Dr. Sterman was able to pick the best 6 pilots--those who were eventually selected as B2 bomber instructors--by measuring how well they suppressed the idling rhythms in the parietal lobe. This approach turned out to be more accurate, by itself, than all the other measures that the Air Force used in making this selection.

The Concentration and Recharge Cycle

Studies of pilots in the cockpit, as they actually flew their planes, showed that there was a short burst of idling rhythm between the individual tasks that they performed in the cockpit. The better pilots needed a shorter rest period before starting to focus again. We'll call this recharging period a microbreak.

In fact, there is evidence that this kind of cycling between concentration and the microbreak is a basic way in which the brain functions. For example, there are studies that show that when we read, there is a brief idling rhythm in the visual cortex when we come to the end of a line and move on to the next.

Dr. Sterman performed a study which showed that these idling rhythms decrease right after a person is presented with a target to respond to, and then increase again when they finish processing their response to the stimulus. In the back of the brain, this idling rhythm was an 8-12 Hz. (alpha) burst that increased as they became more familiar with the task. As he looked at sites that were further forward in the brain, he saw that there was also an idling rhythm at 5 to 7 Hz.

There are also good, common sense reasons to believe that the brain is set up to cycle between concentrating and taking a recharging microbreak. Even the best of us cannot concentrate forever. We need our breaks. They are built in to our work and school day. The concept that each of us has an “attention span” that increases as we mature from child to adult, and then decreases in old age is a clear reflection of this well accepted concept. People who fail to regularly take these necessary microbreaks between tasks set themselves up for stress-related diseases because they accumulate the tension and anxiety from the continuous effort in their minds, brains, and bodies.

The most fundamental lesson of Peak Achievement Training is that we all need to cycle continuously between concentrating and taking a recharging microbreak in order to consistently be at our best without overtaxing our brains.
The Prefrontal Cortex and Executive Attention Network, New Learning, and the Cycle

The prefrontal cortex is also capable of alternating between concentration and idling. When things are familiar to us, it can idle, and let the other parts of the brain carry out their habitual ways of processing inputs, turning on and off in well established sequences. When they are unfamiliar, the prefrontal cortex and the Executive Attention Network get turned on. They have the role of bringing these new experiences into conscious awareness and figuring out how to process them by activating other centers of the brain. Dr. Sterman's research indicated that the brainwaves of the frontal lobe, including the sites near the Executive Attention Network, also shows cycles when the individual is continually involved in detecting a series of targets. Right after a target is presented, the idling rhythm is suppressed, only to return in about half a second. After an event, the frontal cortex finishes its processing and goes into idle before the back of the brain does. The frontal lobe idling rhythm is primarily in the mid-theta range, between 5 to 7 Hz. Japanese researchers have detected this increased theta after doing other kinds of tasks, and called it the “frontal midline theta rhythm”.

By using the multiple displays of the Peak Achievement Trainer to examine the brainwaves of my students, I have been able to see their patterns as they concentrated and did a number of other things. At first, I looked for the relationship between concentration and the decrease in 5-7 Hz. rhythms at the midline site close to the hairline. I found that this was the clearest indicator of concentration that I had observed in my clinical experience. The Slow Bars display permitted me to look at the voltage output at each frequency from 1 to 40 Hz., and a special feature of the program permitted me to look more clearly at the higher frequencies, which are usually so low in output that they are hard to see. I saw clearly that as I and others concentrated, the voltage output decreased across the board, at all frequencies. This difference is shown in Figure 4, which is taken from the same record as Figure 1. The left side is concentration, while the right side is recharging.

Dr. Sterman had actually noticed the same thing, from about 5 to 15 Hz—all the frequencies that he measured—at virtually all the brainwave recording sites he tried. Technically, this is called “event related desynchronization”. In the frontal lobe, this suppression is followed by the return of the theta (5-7 Hz.) idling rhythm in about half a second, particularly after we see a target, rather than an unimportant control stimulus.

When people learn to suppress the idling rhythms, their attention problems clear up. Several large studies, now being submitted for publication, show that the suppression of theta and or alpha (depending on age and recording site) is largely responsible for the success of other brainwave training protocols in treating people with attention deficit disorder. Most all of the brainwave training protocols for treating attention deficit disorder have rewarded students for decreasing theta and/or alpha at central or frontal sites. These decreases were much more consistently related to successful treatment than the changes in higher frequencies that were also evaluated. Using a protocol that teaches the student to enhance beta may actually slow down training, because the feedback is less precise and more confusing than that provided by the Peak Achievement Trainer. It takes about ten sessions for a typical student to understand that type of brainwave biofeedback; almost everyone will understand this type of neurofeedback during the first session...."


THE NEW YORK TIMES MAGAZINE - "Biofeedback-Peak Performance in Sport"

Szanowni Państwo,

Zachęcam do zapoznania się z ciekawym artykułem dotyczącym zastosowania treningu EEG BIOFEEDBACK ("Peak Performance") w wyczynowym sporcie. Artykuł pochodzi z "THE NEW YORK TIMES MAGAZINE"

Z Szacunkiem

Dariusz Wyspiański

"The Coach Who Will Put You in The Zone

A sprinter crouches in the starting blocks, body and mind quiet, thoughts focused: 100 meters of dash for an Olympic gold medal ahead. Two lanes away, legs twitching, eyes darting, vagrant notions race through the mind of another competitor: a sore ankle, potential fame, bad breakfast; relax, says his inner voice, growing desperate, come on, come on, come on. For an elite athlete, trying to concentrate in the moment of greatest stress, finding the focus and groove known as the zone can mean the difference between first place and fourth, a smiling face on a Wheaties box and abiding regret.

The United States Olympic Committee headquarters in Colorado Springs is populated by folks dedicated to finding any and all manner of perfecting performance. In an aerie set apart from the rest of the sports sciences department, Tim Conrad and Tom Westenburg, principal engineers, explained that the greatest challenge of the future is not so much improving the mechanics of sport as helping athletes understand and master their minds. Unlike the fit and trim jocks that abound on campus, both men are slope-shouldered and pasty-faced -- Conrad whippet-thin and talkative, Westenburg with a paunch and a gentle manner. They have spent nearly a decade daydreaming of ways of translating the mantra of sport -- higher, faster, stronger -- into technological breakthroughs. They have used tiny remote sensors to measure the force applied in vehicular sports like rowing and bobsled; they have constructed a pulley system able to drag a swimmer faster than she can swim -- a second or two faster than the world record, for example -- allowing her to adjust breathing and mechanics to match the pace and giving her the chance to feel what it takes to win.

These days, however, their thoughts tend toward the interior life of competitors. There isn't much physical difference between the best athletes, Conrad said, but there can be a good deal of difference in their states of mind. Measurement is the key to all advances in sport, Westenburg said, including measuring the intangibles like thought and feeling. So the future of athletic progress lies in trying to take the measure of the mind. The vital question is, Can the zone be quantified? Can an athlete be taught to get into the zone, and regain it if he gets distracted?

In a laboratory on the U.S.O.C. campus, Sean McCann, a sports psychologist, showed me the contraptions used over the years to try to teach athletes to create a concentrated mind for competition. The newest system, McCann said, was a device called the Peak Achievement Trainer (PAT) EEG, designed to trace electrical activity in the brain, especially the frontal lobes, and provide biofeedback. Asking if I'd like to try it out, he applied the EEG's sensors with conducting jelly, one to my forehead, the other two behind my ears, the wires transmitting signals to a computer screen sitting in front of me.

The screen showed the brain activity of commonplace distraction -- jagged valleys and peaks of synapses firing wildly in all directions. I tried to relax and then sat perfectly still, and suddenly, for a moment, there it was: a flat line, the zone, or at least as close as can yet be approximated. The PAT EEG is an adaptation of a device used to treat kids with attention deficit disorder, letting them watch, and learn to control, the fidget and wander of their thoughts. For Olympians, the hope is that by seeing neural biofeedback in the lab, they will be able to find methods -- focusing on one point, visualizing peaceful images -- to achieve a quiet and still mind when it is most required.

Dan Landers, an exercise-and-sports scientist at Arizona State University in Tempe, has set out to measure the thought processes right before performance. He has collected EEG data of athletes in the moments before a basketball free throw is tossed, an arrow let fly by an archer, a trigger pulled by a marksman. By analyzing this data, he has been able to determine the brain state most conducive to successful athletic achievement, and by training athletes to manipulate their EEG patterns, he can teach them to improve their performances.

Nonetheless, it is still primitive stuff, Landers acknowledged; the PAT and similar devices can measure only overall activity in the brain; they can't isolate particular areas, and only inferences can be drawn about the workings of the mind. It is probable that the zone involves several parts of the brain. The nether regions of the mind -- the basal ganglia, which contain the fight-or-flight instinct; the cerebellum, with our motor skills programs -- may also be where the zone resides. In order to measure those deeper parts of the brain, though, a time-consuming and expensive CAT scan or M.R.I. would be needed. More important, the CAT scan or M.R.I. requires almost complete immobility. Even the less sophisticated EEG requires that a person remain still for at least a few seconds.

The uncharted territory, Conrad and Westenburg explained, lies in mapping -- and recreating -- a different kind of zone, the zone of an athlete in motion. The sprinter on the starting block trains for and tries to summon a zone that ends with the blast of the starter's gun. From that moment the state of mind of a runner is a blur of action. Standing in the batter's box awaiting a pitch with steady thoughts, to use another example, is altogether different from the half-conscious act of swinging at a fastball. When the body engages in action, millions of neurons are fired in the brain, and right now we have no way of differentiating that neuron activity from the neuron activity of thought. In order to try to capture the zone of a person in motion, Conrad and Westenburg said, unobtrusive wireless sensors would have to be devised that could take in the vast brain information of a person competing in an activity. To get useful biofeedback, computer technology will have to advance so that a machine will be able to filter out the "noise" in the brain caused by muscle contraction. Computers have become so fast and so small so quickly, Conrad said, there was every reason to believe that such a machine would become a reality within a decade. Westenburg suggested that digital signal processing systems, superfast computers used to analyze the infinite impulses circulating in outer space, might someday be applied to decoding neural signals.

Until now, reaching and maintaining the zone has been an art -- part zen, part willpower, part mystery. In 10 years, though, Conrad said we will know whether or not the zone can be quantified and trained for; whether it is a matter of science, not spirit. One day, he said, we might all wear headbands attached to Walkman-size devices that are our own personal zone monitors. Or, it occurred to me, the next generation of EEG readouts will become another fixture on sports broadcasts, the wave patterns of the basal ganglia as familiar to TV viewers as any stats graphic. Landers told me that determining the workings of the mind could someday lead to drug therapy to improve performance -- introducing the prospect, in the dawning age of psychotropic medication, of pills taken not to build muscle mass but to create the dreamscape of the zone. Inevitably, fear, hope, fortitude and moments of transcendence will be rendered as data collected and digested by computers. The final frontier, then, reaches outward but also inward: athletes crossing the divide between the physical and metaphysical. Perfect machines....."

Mar. 16th, 2010



Moi Drodzy,

BIOFEEDBACK jako metoda terapeutyczna, niemal powszechny w przypadku sportów indywidualnych coraz śmielej wkracza także do świata gier zespołowych. Tym razem podaję przykład gracza NBA CHRISA KAMANA, który z powodzeniem stosował NEUROFEEDBACK. Artykuł pochodzi ze znakomitego bloga autorstwa Dr DANA STASO – Psychologa i Neuroterapeuty, z USA (Santa Barbara) z powodzeniem uzupełniającego praktykę psychoterapeutyczną elementami terapii bazujących na BIOFEEDBACKUEEG BIOFEEDBACK, GSR BIOFEEDBACK, HRV BIOFEEDBACKU, HEG BIOFEEDBACKU itp.

Poniżej prezentuję wikipedyjski życiorys CHRISA KAMANA:

Chris Kaman jeszcze przed grą w NBA grał na uniwersytecie w Central Michigan University, gdzie w ostatnim roku notował średnio 22.3 punktów, 12 zbiórek i 3.2 bloków. W 2003 roku został wybrany z 6 numerem draftu do Los Angeles Clippers. Jeszcze przed draftem nabawił się małej kontuzji pleców, ale była ona niegrozna i progam rehabilitacyjny, który został skrupulatnie opracowany pozwolił mu na grę. Jeszcze kiedy grał na uczelni wielu w niego wątpiło, czy ma szanse na NBA, jego gra nie była tak efektowna jak wsady niektórych centrów, ale imponował skutecznością. Jego talent rozwija trener Clippers Mike Dunleavy. W 2006 roku podpisał kontrakt na 5 lat z Clippers'ami wart ponad 50 mln dolarów.Przed Igrzyskami Olimpijskimi w Pekinie otrzymał obywatelstwo niemieckie (jego pradziadkowie pochodzili z Niemiec). Przyczynił się do awansu na igrzyska (średnie 13 punktów i 9 zbiórek), ale na właściwym turnieju olimpijskim nie awansował z grupy (średnio 10 punktów i 6 zbiórek).Chris jest właścicielem firmy transportowej Kaman Transportation. Firma specjalizuje się w przewożeniu mrożonek. Nie dowożą tylko na Alaskę.

Od siebie dodam iż w 2010 r, Chris KAMAN wystąpił w prestiżowym NBA ALL STARS GAME

Z Szacunkiem

Dariusz Wyspiański

"NBA PLAYERS BENEFITSPhD DAN STASOPsychologist & Neuroterapist

NBA Clippers center Chris Kaman hopes to become a spokesman for neurofeedback after being mistakenly diagnosed with ADHD. Kaman’s brain was being overmedicated and he would forget plays or try to do too many things at the same time. Noticing the problem, Clippers coach Mike Dunleavy even instituted a rule limiting how many times Chris Kaman could dribble the ball in the post before making his move to the basket.
Last year, Kaman learned of the significant improvement in his cousin’s grades, attitude, and overall outlook on life after receiving neurofeedback training. Based on this, he decided to try it himself. Now in his fifth year in the NBA, he ranks among the league leaders in rebounds, blocked shots and double-doubles, and is one of the leading candidates for the league’s most improved player award. Chris Kaman is convinced that neurofeedback sessions played a significant role in his dramatic improvement...."


Mar. 14th, 2010

ROZWIJANIE POTENCJAŁU UMYSŁU - nauka w warunkach homeostazy pracy mózgu

Szanowni Państwo,

Pozwalam sobie na zaprezentowanie bardzo interesującego artykułu ukazującego psychofizjologiczne uwarunkowania poprawy efektywności uczenia się i aktywności intelektualnej.
Artykuł pochodzi z serwisu:

Z Szacunkiem

Dariusz Wyspiański

"Jeszcze sprawniejszy umysł

Jak zwiększyć skuteczność nauki i mieć dwa razy więcej czasu na przyjemności ?

Czy zdałeś już sobie sprawę ile czasu tracisz siedząc nad książkami bezskutecznie próbując się skupić? Spróbuj na razie nie myśleć o tych wszystkich egzaminach, które zawaliłeś z powodu problemów z koncentracją. Te zarwane noce i zmęczenie skutecznie utrudniające naukę. Czas nieubłaganie biegnący na przód. Wiesz pewnie jak to jest, gdy w pewnym momencie zdajesz sobie sprawę z tego, że już za późno... Na pewno znasz ten stres i desperację. I na pewno wiesz jak to jest gdy musisz przechodzić przez ten sam koszmar w następnej sesji. Nie oczekuj, że technologia biofeedback uwolni Cię od konieczności przyswojenia materiału egzaminacyjnego. Gdy po raz pierwszy, w pełni i do końca zdasz sobie sprawę z możliwości pokonania stresu, problemów z koncentracją oraz przyśpieszenia nauki jakie daje biofeedback.
Prof. Roger Sperry, laureat nagrody Nobla i inni wykazali, że im częściej obie półkule mózgowe pracują jednocześnie, tym bardziej każda z nich korzysta na tej współpracy. Bardziej chłonna staje się pamięć, i tym przyjemniejszy i łatwiejszy staje się sam proces zapamiętywania.
Możesz uczyć się o wiele szybciej i skuteczniej, aniżeli przy wykorzystaniu metod tradycyjnych.
Dlaczego? Nasz mózg składa się z dwóch półkul: lewej, analitycznej, odpowiedzialnej za logikę i prawej, odpowiedzialnej za wyobraźnię. W naszej kulturze, w systemie szkolnictwa, dominuje ćwiczenie lewej półkuli, czyli systemu myślenia logicznego, matematycznego. Jednak, największe sukcesy w życiu i w pracy zawodowej osiągają ludzie, używający w procesach myślenia i do rozwiązywania problemów obydwu półkul mózgowych.
Wyniki badań sugerują, że stan alfa jest stanem umysłu, w którym człowiek ma dostęp do obydwu półkul mózgowych, w związku z czym myślenie odbywa się za pomocą zarówno prawej, jak i lewej hemo-sfery. Tworzy to specyficznie zrównoważony sposób myślenia, który w znaczny sposób zwiększa nasze możliwości rozumienia, zdolności twórcze i możliwości rozwiązywania problemów. Robert Ornstein, The Psychology of Cosciousness Metoda biofeedback dąży do zsynchronizowania fal w półkulach. Polecana jest osobom intensywnie uczącym się - znakomicie poprawia bowiem pamięć. Spróbuj nie wyobrażać sobie tych wszystkich zdanych egzaminów do których uczyłeś się parokrotnie krócej niż zazwyczaj. Spróbuj przez chwilę nie myśleć o tych wszystkich ważnych rozmowach z klientem lub szefem, które prowadziłeś od początku do końca bez tremy i stresu.."

Mar. 10th, 2010




Szanowni Państwo,

Niniejszym prezentuję interesujący – w mej ocenie – artykuł traktujący o zastosowaniu terapeutycznym metody EEG BIOFEEDBACKU do leczenia zaburzeń bezsenności.

Z Szacunkiem

Dariusz Wyspiański

"Insomnia - Bezsenność a Biofeedback
Bezsenność jest częstym problemem, który dotyka zwłaszcza osób starszych.
Coraz częściej jednak zgłaszają się osoby młode, cierpiące na insomnię. Przepisywane tabletki nasenne najczęściej są jedynie środkami zaradczymi, organizm przywyczaja się do ich działania i przestaje reagować. Bezsenność powoli powraca. Poza tym używanie tabletek nasennych ma swoją cenę.
Często wywołują one skutki uboczne.
• ospałość w ciągu dnia
• trudności z koordynacją ruchową
• uzależniają
Ponieważ tabletki nasenne nie są idealnym bronią przeciwko insomni skupmy się na metodzie EEG Biofeedback, która jest bezinwazyjna, a więc bezpieczna.
EEG Biofeedback to metoda treningu mózgu polegająca na samoobserwacji fal mózgowych. Aparat EEG odbiera fale mózgowe, które za pomocą komputera prezentowane są trenującemu w formie gry komputerowej.
Gra ta reaguje pozytywnie na prawidłowe fale, co powoduje zjawisko sprzężenia zwrotnego i mózg uczy się pozostawać w pożądanym stanie. Obecnie odwiedza mój gabinet znana, choć młoda pisarka (nazwijmy ją Jane), której bezsenność nie pozwala na skupienie się w pracy nad książką.
Osoba ta próbowała już wielu leków, medytacji a nawet innej metody z grupy biofeedbacku - EMG, która wykorzystuje sygnały emitowane przez pracujące mięśnie. Niestety wszystkie próby okazały się bezowocne.
Po rozpoczęciu treningu EEG Biofeedback w naszym gabinecie Jane szybko poczuła się lepiej co oznaczało, że jej problem ma także podłoże psychiczne.
Po dziesięciu sesjach spała o godzinę dłużej niż zwykle, a jej sen był dużo bardziej stabilny. Obecnie pozostało kilka sesji do zakończenia treningu. Jane jest wypoczęta i pracuje nad kolejnym rozdziałem swojej książki. Fizjologia snu: Sen jest zjawiskiem dosyć skomplikowanym, podczas badań nad nim stwierdzono, że jego przebieg jest podobny u wszystkich ludzi.
Składa się on z:
• fazy NREM, snu spokojnego, głębokiego, dzielonego na 4 stany, coraz bardziej głębokich
• fazy REM (nazwa wzięła się od „rapid eye movement” - „szybkie poruszanie gałkami ocznymi”), jest to faza snu, w której mózg jest bardzo aktywny, ciało jest bezwładne poza oczami, które szybko się poruszają. Większość snów pojawia się właśnie w fazie REM
• krótkich, jedno- lub dwuminutowych rozbudzeń Sen zaczyna się fazą NREM, prawidłowo o czasie trwania 80-100 min., po której następuje faza snu REM trwająca ok. 15 min.
U osób dorosłych tego typu cykl powtarza się 4-5 krotnie. Okresy rozbudzenia trwające mniej niż dwie minuty nie są zapamiętywane. Jeżeli jednak trwają dłużej, na przykład wskutek różnych zakłóceń (chrapanie partnera, hałas z ulicy, czy nawet obawa przed bezsennością), wzrasta prawdopodobieństwo, że zostaną zapamiętane. Jaka jest normalna ilość snu? Każdy ma inne zapotrzebowanie na sen.
Niektóre osoby funkcjonują dobrze i nie odczuwają zmęczenia w ciągu dnia śpiąc tylko trzy lub cztery godziny w nocy. Wiele osób potrzebuje więcej snu, przeciętnie jest to siedem, osiem godzin.
Najczęściej w młodym wieku ustala się nawyk, który pozostaje normą w życiu dojrzałym. Jeszcze później – w wieku starszym – odczuwa się na ogół mniejszą potrzebę snu.
Na czym polega bezsenność.
Bezsenność to zaburzenie snu, które może pojawiać się jako:
• trudności w zasypianiu
• przedwczesne budzenie
• długie okresy bezsenności
• uczucie zmęczenia po nocnym śnie
Rezultatem zaburzenia snu jest uczucie zmęczenia w ciągu dnia, zaburzenia nastroju, zmniejszona możliwość koncentracji, rozdrażnienie, spowolnienie reakcji, lub ogólne obniżenie sprawności.
Długotrwały brak snu, lub zaburzenia fazy REM prowadzą do psychozy, halucynacji, a także stanów paranoidalnych.
 Jakie są przyczyny bezsenności?
Czasami zaburzenia snu występują bez powodu.
Często są skutkiem następujących przyczyn:
• obawa przed rozbudzeniem
• problemy tymczasowe
• niepokój, depresja
• bezdech periodyczny we śnie
• alkohol
• niektóre choroby zarówno fizyczne jak i psychiczne
Jak można poprawić jakość snu ?

Należy uregulować swój rytm dzienny i przeznaczyć pewną ilość czasu wyłącznie na sen. Ważne jest by poza tym czasem nie drzemać, choćby było się bardzo zmęczonym.
Światło należy zgasić natychmiast po wejściu do łóżka. Wstać trzeba szybko i zawsze o tej samej porze niezależnie od dnia tygodnia i ilości przespanych godzin. Przed snem dobrze jest wykonać jakąś stałą relaksującą czynność. Może to być spacer, lekka książka, modlitwa, ćwiczenia oddechowe.
Taki rytuał może wzbudzić odruch warunkowy, który przygotuje organizm na zbliżający się sen.
Jeśli bezsenność nie przechodzi pomimo konsekwentnego zastosowania powyższych środków należy skontaktować się z neurologiem.
Przyczyną bezsenności może być nieprawidłowa praca mózgu, niezdolność do łagodnego przechodzenia z szybkich „fal dziennych” - beta, alfa do „nocnych”, wolniejszych - delta, theta. Osoby cierpiące na bezsenność związaną ostatnimi zaburzeniami wyjątkowo dobrze reagują na terapię EEG Biofeedback.”

Artykuł ukazał się na łamach Magazynu "Voice"-czerwiec 2008 

Mar. 9th, 2010

Recenzja : „BIOFEEDBACK” – Gabriela JONIAK, Witold JONIAK


Recenzja : „BIOFEEDBACK” – Gabriela JONIAK, Witold JONIAK

Szanowni Państwo,

Pozycji dot. „BIOFEEDBACKU” napisanych w języku polskim, przez rodzimych autorów jest jak na lekarstwo. Z tym większą więc uwagą chciałbym się przyjrzeć tym nielicznym publikacjom, które mają znamiona pozycji profesjonalnych i wykraczają poza „amatorskie” enuncjacje prasowe lub publicystyczne.
Do takich opracowań zalicza się niewątpliwie książka autorstwa Gabrieli i Witolda JONIAKÓW (, pt. „BIOFEEDBACK – i inne techniki terapii psychopedagogicznej” cz. 1.

Opracowanie stanowi w gruncie rzeczy materiał wyjściowy do pogłębionych studiów dot. „BIOFEEDBACKU”, a zwłaszcza EEG BIOFEEDBACKU.
Jej niewątpliwym atutem jest klarowna i czytelna forma opisu kluczowych procesów psychofizjologicznych, leżących u podstaw „biologicznego sprzężenia zwrotnego” (ang. „Biofeedback”). Mechanizm terapii EEG BIOFEEDBACK jest także przedstawiony w sposób jasny i precyzyjny, Są to – bez wątpienia – największe atuty opracowania autorstwa Państwa Joniaków.
Niestety pozostałe rozdziały zawierają treści, które – bez wysiłku – odnaleźć można w zasobach internetowych – NIE PŁACĄC ZA TO, ANI ZŁOTÓWKI ….
Autorzy w sposób bardzo ogólnikowy traktują temat protokołów terapeutycznych, ograniczając się do kilku zdawkowych uwag dot. podstawowych (stermanowskich) protokołów. Jest to – w mej ocenie – największe rozczarowanie, bowiem spodziewałem się, iż jako Praktycy zechcą przedstawić swoje przemyślenia, opinie sugestie.
Niestety treści poświęcone praktycznym aspektom terapeutycznym napisane są w taki sposób, jakby Autorzy nie chcieli ujawniać jakichkolwiek własnych doświadczeń, prezentując w zamian oczywistości znane każdemu pasjonatowi i praktykowi Neuroterapii.
Jest to o tyle niezrozumiałe, że w Internecie znaleźć można szereg inspirujących opracowań (choćby Othmerów, których pracom autorzy poświęcają ledwie wzmiankę), przedstawiające KONKRETNE aplikacje terapeutyczne.
Zaznaczam, iż szereg z nich dostępnych jest za darmo ….
Zupełnym nieporozumieniem jest – w mojej ocenie – rozdział poświęcony analizie sprzętu do Neurofeedbacku. Autorzy w bardzo subiektywny odnoszą się do analizy różnych systemów do BIOFEEDBACKU, gloryfikując polskiego producenta „ELMIKO”, poddając miażdżącej krytyce czeskiego ALIENA, nie podając – przy tym jakichkolwiek wiarygodnych danych technicznych. Od siebie dodam, iż Dr Jiri TYL, z Czech na krytykowanym ALIENIE „Biofeedback 3” dokonuje naprawdę interesujących rzeczy, zarówno w kontekście terapeutycznym, jak i naukowym.
Poza tym interfejs czeskiego urządzenia jest wyjątkowo czytelny (czego nie można powiedzieć choćby o „ELMIKO”).
W moim przekonaniu opracowanie aspirujące do miana monografii powinno zawierać co najwyżej porównanie danych technicznych, a nie prezentować – niemal wyłącznie – subiektywne oceny (tym bardziej, iż autorzy sami zajmują się dystrybucją oprogramowania do „Biofeedbacku”, co może budzić uzasadnione obawy co do obiektywności sądów.).
Kompletnym nieporozumieniem jest w mojej opinii, ostatnia teza Autorów zaprezentowana w toku podsumowania swej pracy. Otóż w opinii Autorów do profesjonalnego prowadzenia terapii EEG BIOFEEDBACK wystarcza poziom kwalifikacji "tecnika" o zmyśle technicznym i podstawach neurofizjologii.
Przyznam, że tego rodzaju opinia jest NOKAUTUJACA, bowiem zakłada, iż NEUROTERAPIA to rodzaj prostego zabiegu "fizjoterapeutycznego", co jest po prostu BŁĘDNE. Neuroterapia jest narzędziem WSPARCIA PROFESJONALNYCH TERAPII PSYCHOLOGICZNYCH, MEDYCZNYCH, czy PEDAGOGICZNYCH i tylko w tym kontekście może być traktowana jako wartościowe narzedzie NAUKOWE, a nie szarlatańska zabawa "amatora-fizjologa".

Autorzy swoją publikację określają mianem "pierwszej kompleksowej monografii Biofeedbacku w języku polskim", nie znają - jak widać - o wiele dojrzalszych teoretycznie prac autorstwa Pana Dr K.Smyka i Jego Małżonki ...

Na zakończenie dodam, iż cena tej pozycji – 60 PLN (73 PLN z kosztami przesyłki) jest wyjątkowo WYGÓROWANA i kompletnie nieadekwatna do zawartości merytorycznej tej pozycji.

Z Szacunkiem

Dariusz Wyspiański

Szanowni Państwo,

Poniżej załączam LIST POLEMICZNY , jaki otrzymałem od Pana W.JONIAKA - autora ksiązki.
Pozwalam sobie zacytować go w całości, tak aby każdy z Czytelników bloga, mógł zapoznać się z opinia Autora podsumowującą moją recenzje.

Korzystając z okazji składam wyrazy Szacunku Panu WITOLDOWI JONIAKOWI.

Dariusz Wyspiańs

"Szanowny Panie Dariuszu,

Z uwagą przeczytałem recenzję naszego opracowania w Pańskim blogu ( ) . Każda ocena,
zwłaszcza negatywna pozwala nam w przyszłości działać lepiej i
skuteczniej - to w końcu także feedback, aczkolwiek nie bio- :)

Piszę do pana, gdyż chcę się podzielić swoimi wnioskami z lektury Pana
recenzji. Mam nadzieję, że nie uzna Pan czasu poświęconego na
przeczytanie tego listu za stracony.

1. Naszą uwagę w pierwszym rzędzie skupiliśmy na technicznych
aspektach realizacji metody. Uważamy, że prowadząc terapię
neurofeedback musimy dokładnie wiedzieć, jakie jest działanie
aplikacji komputerowej, co i w jaki sposób mierzymy, jak realizowane
jest hamowanie i promowanie wybranych częstotliwości itd. Takich
informacji nie można zbyt łatwo znaleźć w internecie ( chociaż
generalnie zgadzam się z Panem , że w internecie można znaleźć
wszystko, a czasem nawet więcej ;) ). Z tego powodu położyliśmy
główny nacisk tej części opracowania na zagadnienia techniczne. Wiele
osób zajmujących się profesjonalnie neuroterapią bagatelizuje te
zagadnienia, a czasami nawet wybitni specjaliści używają pojęć z
zakresu elementarnej fizyki lub pojęć stricte informatycznych w sposób
dosyć dowolny. Tu mój ukłon w stronę p. Lisaja, który tych aspektów
neuroterapii nie zaniedbuje.

2. Rozdział poświęcony urządzeniom do neurofeedbacku od początku
budził moje obawy, a to z dwóch powodów: po pierwsze trudno nadążyć za
szybko zmieniającym się rynkiem i urządzenia, których parametry
"techniczno-ekonomiczne" są w danym momencie interesujące, w krótkim
czasie mogą być wyparte przez lepsze i/lub tańsze. Po drugie, co
ważniejsze łatwo można być posądzonym o stronniczość. Nie jestem
zwolennikiem ani Aliena, ani Elmiko i nie chcę wchodzić w pojawiające
się tu i ówdzie spory o wyższości jednego czy drugiego systemu,
ponieważ uważam, że ów spór dotyczy przede wszystkim kwestii rynkowych
oraz ambicjonalnych. Tym cenniejsza jest dla mnie informacja, że
odczytał Pan ten fragment jako pochwałę jednego urządzenia i
"miażdżącej krytyki" (cyt.) drugiego.
W przyszłości będę staranniej omijał sformułowania, które mogą
prowadzić do takich wniosków. Nie neguję osiągnięć dra Tyla i innych -
można uzyskać znakomite rezultaty praktycznie na każdym sprzęcie,
jeżeli jest się świadomym co i w jaki sposób się robi.

3. W pewnym miejscu recenzji wyraża Pan obawę o brak obiektywizmu
spowodowanego tym, że sami zajmujemy się dystrybucją oprogramowania -
tu muszę zaprotestować. Na naszej stronie znajdują się wybrane
protokoły treningowe dedykowane dla programów, które umożliwiają
aplikowanie zewnętrznych protokołów treningowych. Nie jesteśmy
dystrybutorami tego oprogramowania, co zaznaczamy , jak dotychczas
sądziłem wyraźnie i w kilku miejscach. Oczywiście zamieszczane przez
nas protokoły to rozwiązania " klasyczne": znane i sprawdzone,
ponieważ często wybierane są przez osoby które chcą "od czegoś
zacząć". A zaczynać najlepiej od klasyki...
Ponadto na przykład Pani dr Michaela Pakszys również zajmuje się
dystrubucją sprzętu ( Nexus i AVS ) , co nie umniejsza jej
zasług w rozpropagowaniu metody w Polsce i o ile wiem, nie czyni jej
się zarzutów braku obiektywizmu. Nie znaczy to, że chciałbym się do
Pani Doktor porównywać - wolę pozostać na swojej półce...

4. Znamy pracę dra Smyka i tak jak Pan uważamy ją za, jak to Pan
określił, "dojrzalszą naukowo" . Nasze opracowanie nie konkuruje w
żaden sposób z pracą Pana dra Smyka, ponieważ dotyczy innych aspektów
tego zagadnienia . Uważamy, że metoda neurofeedback będzie tym lepiej
stosowana, im więcej różnych aspektów jej stosowania mamy możliwość
poznać. Na marginesie: ostatni, dosyć obszerny rozdział w książce dra
Smyka stanowi przetłumaczony kodeks etyczny neuroterapeuty. Przy
całym szacunku dla Pana Doktora: nie umieściłbym go w tym miejscu. Po
pierwsze stanowi on podzbiór kodeksów zawodowych, po drugie - można go
znaleźć z łatwością w internecie, po trzecie, jeśli ktoś dotarł już do
tego miejsca wiedzy o neurofeedbacku kodeks z pewnością już zna ( czy
się do niego stosuje, to już inna sprawa).

5. Najbardziej kontrowersyjna wydała się Panu moja ostatnia uwaga,
dotycząca "kwalifikacji technika o zmyśle technicznym i podstawach
neurofizjologii". Proponowałbym jednak nieco uważniej czytać
fragmenty, wobec których stawia się zarzuty. Stwierdziłem jedynie, że
ponieważ neuroterapia ze względu na właściwości neuroplastyczności
mózgu jest procesem względnie długotrwałym - wymaga zatem wykonania
zwykle co najmniej kilkunastu, a nierzadko kilkudziesięciu godzin
treningu. Nie twierdzę, że jest to "prosty zabieg fizjoterapeutyczny".
Uważam jedynie, że trening powinien zaplanować i kontrolować
specjalista, ale wykonanie można powierzyć odpowiednio przygotowanym
osobom niekoniecznie będącym psychologami, lekarzami etc. - a nawet w
niektórych przypadkach, samemu trenującemu. Pokusa, aby z neuroterapii
uczynić kolejną gałąź "wiedzy tajemnej" dostępnej jedynie wybranym,
może być silna, ale czy na pewno słuszna?

6. Rozumiem, że Pana oczekiwania wobec naszej publikacji były większe.
Proszę jednak zważyć, że jest Pan szczególnie wymagającym czytelnikiem
z racji zawodu i profilu zainteresowań. Skądinąd wiem, że znaczna
część informacji zawartych w naszej publikacji jest przydatna innym
czytelnikom, którym nie starcza czasu lub chęci na dość żmudne
poszukiwania w sieci. Pozostaje nam razem czekać na następne - miejmy
nadzieję lepsze - publikacje polskie. Lub napisać je samemu.
Sformułowane przez Pana oceny niewątpliwie wskazują kierunek .

Jeżeli dotrwał Pan do tego miejsca, raz jeszcze dziękuję za uwagę i
cenne dla nas spostrzeżenia zawarte w recenzji


Witold Joniak

PS. Co do ceny: niskonakładowe i niszowe publikacje mają niestety
ograniczenia ekonomiczne. Poczta Polska dokłada swoje. Nasze
przedsięwzięcie nie miało charakteru wyłącznie "misyjnego". W czasie
poprzedzającym papierowe wydanie udostępnialiśmy nieodpłatnie znaczną
część opracowania w formie elektronicznej. Żałuję,
że nie mieliśmy wtedy okazji natrafić na Pana jako czytelnika.
WJ "

Mar. 8th, 2010

Biofeedback Training #1 Healing Rhythms (Wild Divine Project) - wprowadzenie

Szanowni Państwo,

Pozwalam sobie na przedstawienie wprowadzenia do treningu BIOFEEDBACKU (GSR & HRV) w oparciu o technologię WILD DIVINE PROJECT , bardzo interesującego połączenia HRV i GSR BIOFEEDBACKU wspartego ciekawym marketingowo pomysłem prezentowania oddziaływań terapeutycznych i treningu inspirowanego przez Mistrzów.

Od siebie dodam, iz zaprezentowany sprzęt stanowi zaawansowany zestaw BIOFEEDBACKU.

Dostepny takze w Polsce.

Z Szacunkiem

Dariusz Wyspianski

Mar. 7th, 2010

Therapeutical application of Neurotherapy - PEAK PERFORMANCE

Szanowni Państwo,

Prezentuję kilka wskazań terapeutycznych NEUROFEEDBACKU wg. źródła EEG.INFO

Z Szacunkiem

Dariusz Wyspiańsk

"There are many people for whom good brain function is critical, but the objective has largely been achieved through conventional means. The concert pianist trains brain function through the tireless practice of his craft. Tiger Woods continues to hone his skills with great diligence. But what does the diplomat do who has to function in critical negotiations after changing six time zones? What does the surgeon do when he is roused out of deep sleep for emergency surgery at three in the morning? What does the aging commercial pilot do when he confronts his re-qualification test in the simulator?

We are at a threshold now where the training discipline of a sports competitor or the rehearsal discipline of a performance artist has become relevant to anyone who is dependent on good mental function. Actually, the burden is not nearly so great as in sports or the arts. After an initial series of Neurofeedback sessions, people can usually maintain with only rare booster sessions, possibly as few as one per year.

If one's challenges arrive on a schedule, one can prepare with remote training. A professional golfer can plan to do a session prior to a tournament. A singer can compose herself prior to a performance with a calming Neurofeedback session. The traveling diplomat can help to reset the circadian clock with a strategy that includes Neurofeedback. The pilot booked on long-distance flights can ease the strain of time zone shifts with Neurofeedback. The graduate student petrified before his oral exams can prepare with a few sessions of training.

Case Vignettes:
Reports from clients:
"It's been amazing. I used to feel groggy in the daytime. I now feel alert. I have a lot less anger inside. I started having deep insights about myself that I never got to after years of therapy. Now my behavior is much less erratic, and my thoughts are much less obsessive. For the first time in my life, I can feel sad without being depressed."
Saleswoman (after 14 Cygnet sessions)

"I've noticed improvements after each session. My muscles are more relaxed and I'm far more coordinated with my body movement. I now have better quality of sleep and my thinking is clearer. I used to upset my wife because I was too intense. All that is changing. I am learning how to be in the now and not react so strongly. Needless to say, I am very happy and pleased by my results. Secrets like this shouldn't be kept this well."
Executive (after 9 Cygnet sessions)

"My wife and band members are noticing I'm easier to be with. My music is now better than ever. That makes me happy. I'm totally convinced that what we're doing is causing that change."
Musician (after 4 nirHEG sessions)

"The change has been remarkable. He abruptly stopped being defensive and is involving me in his life more. He listens, understands how I feel, and makes decisions that we agree on. That has been a radical shift. He's very different. He's clear headed and happy almost all the time. He's drinking far less and sleeping better. It's made me a lot less anxious."
Wife of Bartender (after 5 nirHEG sessions)..."

Related Video: Neurofeedback for Peak Performance


Therapeutic application of Neurotherapy - MIGRAINES

Szanowni Państwo,

Prezentuję kilka wskazań terapeutycznych NEUROFEEDBACKU wg. źródła EEG.INFO

Z Szacunkiem

Dariusz Wyspiański

"The story in a nutshell is that for quite a number of years now it has been known that biofeedback techniques are the best available remedy for migraines. This is well documented in the published literature that has accumulated over the years. The problem has been in getting the story out to those who need it. After all, the first point of contact of a migraineur is with his or her MD, not with a biofeedback practitioner. And the medical world is going to prefer its own set of remedies first, namely medication.

The other fly in the ointment is that the traditional biofeedback techniques weren't all that much better than the medications at the outset. Often the medications gave people a kind of quick honeymoon period with their migraines, whereas biofeedback techniques had to be learned over time. Eventually, however, the medications tend to accumulate their own sets of problems; they may no longer work so well, and they may cause rebound headaches. Medication strategies can become complicated. Over that same timeframe, the biofeedback path increasingly shines. By the time three years have elapsed from the outset of therapy, biofeedback is distinctly superior to the medication-only route.

Of course it's not really an either-or situation. If biofeedback strategies are learned, then the medications can simply play a more minor back-stopping role so that over-medication effects can be avoided. So biofeedback strategies are available for any migraine sufferer, irrespective of whether they are fond of their medications.

But now the story gets even better. Over the last several years, two new techniques have emerged that are dramatically superior to the traditional biofeedback methods (which have relied on things like the training of hand temperature and/or muscle tension, as well as on biofeedback-assisted relaxation training).

The first of these was developed by psychologist Jeff Carmen, who had been working with traditional temperature training for many years with his migraine population. Having observed that migraines locally raise cortical temperature right in the region that is most painful, he found that training cortical temperature in a biofeedback configuration got the central nervous system to do the right thing and abort the migraine---sometimes right on the spot, right within the session. Now the aborting of an ongoing migraine is not something that was routinely possible with the traditional biofeedback techniques, which are more of a migraine-abatement strategy. So Carmen knew fairly quickly that he made a significant new finding. Over the years he refined his technique, and then published a study of one hundred successive cases in his practice. Of these, some 95% can be declared a treatment success. No medication or combination of meds can begin to touch these kinds of results.

Over the same timeframe we have seen EEG Neurofeedback strategies also refined to address the problem of migraines. In the case of Neurofeedback, the technique turned out to be very similar to the one that has been found optimal for seizure disorder as well. The one finding reinforces the other. We have here a powerful technique for using the brain's own resources for stabilizing itself. As it happens, the success rate of the new technique was also in the range of 95%. Not only that, this success rate was being achieved with the most difficult migraine patients walking the planet.

Most people who just have an occasional migraine will typically content themselves with a medication strategy. Those who come for Neurofeedback tend to be those who have suffered majorly from migraine histories that have extended over decades. They are quite ready to be rescued from such a life, and they will accept the discipline-and the costs-of undertaking some twenty or more Neurofeedback training sessions.

Now there was only that "hard nut" of some 5% of migraineurs where our techniques were distinctly falling short. People were happy enough to have done the Neurofeedback, but they were still having occasional breakthrough migraines. Something was still missing.

Two more developments will bring us up to date. The first is that we discovered how to work effectively at the very lowest EEG frequencies between zero and three Hertz. Some Neurofeedback research has been going on in Europe for a long time in this frequency regime, but the work had not caught on in the United States. (Some years ago this work was recognized by the German government with a $2M award to the principal investigator, Niels Birbaumer of Tuebingen University.) The European work had shown benefit for the control of seizures. So why not with migraines? We did not adopt the European method directly, but rather just extended our own techniques down to low frequency. This turned out to be helpful for those very clients with whom we had not been entirely successful before.

The other development relates to the fact that migraines are known to be acutely sensitive to some lifestyle factors and dietary indiscretions (chocolate, red wine, coffee, etc.). With migraines ostensibly out of the way, people may relax their guard with respect to the known triggers. Eventually they may pay the price.

So we needed something for them to take home with them that keeps their brains in top regulatory form. We may have found it. Over the last few years research has shown that the device known as Enermed ( can be effective in sustaining a migraine-free life. This small device emits an extremely low-level electromagnetic signal that lies within the EEG range of frequencies. The stimulation frequency is altered every 12 seconds or so, and ranges among a small number of target frequencies that are tailored to the individual's needs.

Now this little device is not cheap, simply because the whole technology had to be developed on the private nickel (since as far as healthcare is concerned, we have a government of, by, and for the drug companies). But for those who need it, it may be a godsend. We tried the technology on six of our most resistant migraine clients. Two out of the six responded marvelously, and would not now be separated from their units. The third came back in to have the device reprogrammed, and is now successful as well.

Now 50% favorable response doesn't sound all that great, except when you consider that these were highly selected people who had bombed on all prior therapies. Naysayers at this point would rush in to point out that these numbers are small, etc. And how do you rule out the placebo effect? But of course our office is not the only one investigating the device. And published research backs up the claims as well. Our own modest experience base is just additive to the whole emerging story.

As for ruling out the placebo effect, the device has a nice built-in control. What sometimes happens is that people forget to change the battery (which needs to be done about once a month). Then a noticeable regression in regulatory control or even the return of symptoms reminds them to change the battery and a state of better function resumes. So there you have it: a controlled design in a state of nature. Every user can prove out for themselves at any time that the device is actually doing something for them.

The device is hung around the neck, and still the tiny signal manages to stimulate the brain. The fact that the tiny battery lasts a month is proof that the signal is tiny as well. There isn't enough energy storage capacity in the tiny battery for anything more! The signal is so tiny, in fact, that it would take sensitive instrumentation to even detect it. This in turn means that as far as electromagnetic signals are concerned, our brains are exquisitely sensitive to them if they fall into the EEG range of frequencies. (Hint: you may want to consider your usage of a cell-phone placed against your head!)

This has been a rapidly moving scenario over the past several years. And at this point, not many people are aware of how much things have actually changed in the clinical world of biofeedback and Neurofeedback. For most migraineurs, a comprehensive remedy for their migraines is now available with the combination of biofeedback, Neurofeedback, attention to lifestyle issues and risk factors, and if necessary the Enermed device. And all the "natural" remedies can be back-stopped by the medications if necessary.

One final note: Among those with a long-term migraine history, it is likely that the migraines are just the "tip of the iceberg" of a more pervasive set of issues. In this introductory piece we have just focused narrowly on the migraine issue itself. The fact is that Neurofeedback represents a much more comprehensive strategy toward self-regulation that can also be of help with the other issues such as psychological trauma, etc., of which the migraine maybe just a signature.
- Siegfried Othmer, PhD
August 2006

Case Reports
The following is a case vignette from a Neurofeedback therapist:
Recently more and more of my clients have gone back to ask their doctors why they weren't told about Neurofeedback. Another such case was a 12-year-old migraineur who came to me as a referral from a local psychologist. He looked pale and pasty and hadn't been out of the house much his entire life! He had never been able to go to school and missed all those developmental years academically and with peers. The response the doctor treating him at the Medical Hospital gave was, "We thought you couldn't afford it [Neurofeedback]." The mother was livid that she hadn't been told before about Neurofeedback and told the doctor so! Her son is now a migraine-free happy and healthy preteen!

Migraine Case Report:
A woman of middle age came in with chronic, daily, debilitating migraines, which she has had for 30 years. The severity was such that it led to frequent hospitalizations, at the rate of two to three per year. Over the years she tried "every drug on the books."

She heard about Neurofeedback a few years ago but did not consider it at the time. Finally, things got so bad that she overcame her resistances to investigate Neurofeedback for herself.

At the first session, the clinician attempts to optimize the reward frequency to the person, a process that can take a number of sessions. The client got a headache some time after the session. Amazingly, however, the headache went away on its own very quickly, as opposed to escalating. This was exceedingly unusual. Apparently even the first session already had a favorable effect.

Over the next several sessions the client kept feeling slight headaches coming on between sessions. On each occasion, she had the feeling that they would blossom into full-blown migraines, but they never did.

After five sessions she went on vacation, where she drank red wine (a huge trigger for her) and stayed up late. No headache was experienced during this vacation.

After she came back to Los Angeles she again had a number of headaches, but they were typically at the level of 2-3 in severity rather than maxing out at ten, which was the usual expectation.

Whenever she came to the office with a headache, training was done with passive infrared thermal feedback in order to expunge the headache. Otherwise EEG Neurofeedback was done. The client also complained of neck and shoulder tension, for which parietal placement was used for calming. At some point along the way, the client also complained of mental fogginess, for which left frontal training was done.

At the twenty-session review she said that she is feeling good, without any headaches. Nevertheless, she had the impression that the headaches remained an ongoing threat. She still did not feel entirely out of the weeds. With the objective of training to mastery, sessions were continued to forty. No headaches were experienced over that interval.

In the meantime, all cautions have been thrown to the wind. She drinks red wine and aged cheese; she stays up late; and she has gone back to leading a very stressful life. Yet there have been no headaches. Looking back from the perspective of the forty-session milestone at which she completed her training, we observe that from the first session on she never again had a characteristic migraine..."

Mar. 6th, 2010


Maria SHARAPOVA - znakomita rosyjska tenisistka i celebrytka, Pierwszy turniej wygrała w Tokio w 2003. Ma na swoim koncie trzy tytuły wielkoszlemowe (Wimbledon 2004, US Open 2006 i Australian Open 2008). Dotychczas zwyciężyła w 21 turniejach indywidualnych zaliczanych do rankingu WTA. Na korcie zarobiła do tej pory ponad 12 mln. dol. Założyła Fundację Charytatywną - pomagała min. rodzinom ofiar ataku terrorystycznego w Biesłanie.

"MARIA SHARAPOVA stosuje trening BIOFEEDBACK (głównie GSR), jako stały element przygotowania przed ważnymi startami. Trening zorientowany jest na przywrócenie równowagi i odstresowanie.
Wiadomo także, iż Maria stosowała Neuroterapię, jako trening poprawy koncentracji przed szczególnie trudnymi pojedynkami.
(źródło "Niezawisimaja Gazjeta")

Therapeutic application of Neurotherapy - MEDITATION

Szanowni Państwo,

Prezentuję kilka wskazań terapeutycznych NEUROFEEDBACKU wg. źródła EEG.INFO

Z Szacunkiem

Dariusz Wyspiański

"Meditation is listed here because it is helpful in complementing the understanding of Neurofeedback. Meditation is a mental discipline that over time can also effect changes in habits of mental functioning. For many who rely on meditation, it serves essentially as a substitute for pharmacological remedies. For them, "meditation is medication." Two issues are paramount here on which Neurofeedback may have a bearing. The first is that often novices do not know when they are accomplishing the intended objective. The second is that the mental practice may be quite time-consuming and may extend for years.

Neurofeedback / EEG Biofeedback, in at least one of its major implementations, has been referred to as "meditation with handrails." It guides the process with lots of cueing back to the person with respect to their instantaneous state. Secondly, the process is a lot more time efficient. Meditators who are struggling with their discipline may wish to investigate Neurofeedback to empower their process. The state rewarded in Neurofeedback may not be identical to what is strived for in the meditation routine, but the process may still potentiate the meditation discipline.

Meditation in the service of spiritual practice may take people to such extremes in physiological state that they actually become disregulated. Heart function may be put under stress to the point of showing heart rhythm anomalies, and cognitive function may suffer. The latter could occur simply because the person had a prior minor brain injury. If meditation should lead to reduced mental performance, or to anxiety and depression, Neurofeedback can be helpful in restoring better function..."

Therapeutic application of Neurotherapy - ALLERGIES

Szanowni Państwo,

Prezentuję kilka wskazań terapeutycznych NEUROFEEDBACKU wg. źródła EEG.INFO

Z Szacunkiem

Dariusz Wyspiański

"Neurofeedback / EEG Biofeedback is not a treatment for allergies. However, Neurofeedback training can result in reduced reactivity to the triggers of an allergic response, and suffering may be reduced. Some of the improvement seen in ADHD children is no doubt attributable to the fact that they are less susceptible to allergic reactions after the Neurofeedback training. The effect is not so large that people with allergies should seek out Neurofeedback specifically as a remedy. Rather, if someone is training for another purpose, reduction in allergic susceptibility may well be a fringe benefit.

Case Report:
The following report came from a Neurofeedback professional:
"Something unexpected and wonderful has happened since training myself with EEG feedback. My lifelong severe allergies have nearly disappeared!

I am the guy that was jokingly referred to by the staff at the allergist office as "Mister Allergy" when I went for testing some years ago. Out of the forty substances I was tested for, I was severely allergic to all but four. The allergist recommended that I not go outdoors any more, it was so bad.

But thanks to Neurofeedback I have sneezed only four or five times this season. And this while those around me have had the worst allergy problems in years! This was an unexpected effect of training because I thought that allergies were one of the things that Neurofeedback didn't usually help. I can think of nothing else to attribute my improvement to."

Therapeutic application of Neurotherapy - APPETITE REGULATION

Szanowni Państwo,

Prezentuję kilka wskazań terapeutycznych NEUROFEEDBACKU wg. żródła EEG.INFO

Z Szacunkiem

Dariusz Wyspiański

"One of the contributory issues in weight control is simply the fact that the appetite may not be well regulated. Like other regulatory functions, the sense of appetite can respond to Neurofeedback training. Those who find themselves struggling to regulate their food intake; those who eat by the clock; and those for whom fullness is the first hint of satiety may all benefit from a sequence of Neurofeedback sessions. Success in this regard may make a comprehensive weight loss strategy more successful..."

Therapeutic application of Neurotherapy - ANXIETY

Szanowni Państwo,

Prezentuję kilka wskazań terapeutycznych NEUROFEEDBACKU wg. źródła EEG.INFO

Z Szacunkiem

Dariusz Wyspiański

"This topic deserves a longer discussion, but in this thumbnail sketch let it just be said that the bread and butter of the biofeedback field is the treatment of anxiety disorders. There are any number of ways in which a person's physiology can be trained to function in a calmer fashion at lower levels of physiological arousal or state of agitation. A lot of the work with anxious people involves teaching them the ways in which they can help their own condition with conscious influence on their own physiology.

A simple change in breathing strategy, for example, can bring about profound changes in health and well-being. One does not have to go around thinking about one's breathing all the time, either. The learning of new ways of functioning will lead to the adoption of new habits by the body-mind. One is consciously engaged with one's physiology only a small fraction of the time-perhaps when one is under challenge, or one is standing on the threshold of a command performance.

Neurofeedback / EEG Biofeedback can help as well. Gently the brain is trained to operate out of a calmer place. Initially this may take the anxious person out of his or her historical comfort zone. Even if this is actually a zone of discomfort, it is still what the person is accustomed to. The loss of anxiety may actually seem like the loss of a kind of safety. Anxiety may not feel good; but it is at least keeping the person alive! The sudden disappearance of anxiety may leave the person feeling exposed and insecure.

So it is important to train people toward calmer states while keeping them within their comfort zones. The training is therefore highly individualized, and that is the breakthrough that Neurofeedback has made possible. We encounter three classes of anxiety: 1) anxiety so severe that it is practically disabling to the person; 2) an anxiety level that interferes with the quality of life and keeps the person from optimum functioning; and 3) living in a condition of high arousal that costs a person in terms of energy expenditure now and possibly depression or even reduced life expectancy later; however, the state may not be felt as one of anxiety. Such a high-wire act may in fact be seen as a pathway to success and be rewarded as such. But it is costly, and not at all necessary because it is inefficient and ultimately exhausting.

Each of these takes a different approach in training. The more severe condition may also have its roots back in the early childhood history of the sufferer, and that also has implications for what is to be done. Fortunately, with Neurofeedback one can even reach back figuratively into early childhood history and alter the present consequences of such early trauma. If the present experience of anxiety is rooted in early memories, then a thoroughgoing resolution of the issue will involve a retraining of the physiology that will involve a reworking of the early trauma history. With Neurofeedback, that can all take place quite benignly through sequential training procedures.

The benefit of resolving anxiety conditions are not just to be seen narrowly with respect to anxiety per se, but will influence the person's entire quality of life. Altered will be how the person pays attention; emotional relationships will change; and the person will relate differently to the perceived "self." This is not something that the anxious person is necessarily even capable of imagining. It may simply have to be experienced. - Siegfried Othmer, PhD


Case Vignettes:
Reports from clients:
"I feel mellow all the time now. I'm not panicking over things like I used to. I can stay in the moment and be focused. I am much more productive and energetic. My creativity and energy level is up. I feel clear-headed. A lot of people are asking what is different about me. They notice a change. I sleep well. Overall, I feel happier."
Photographer (after 17 Cygnet sessions)

"Before I started I was having anxiety all the time and couldn't shake my depression. Now, I feel stable, calm, relaxed, and have no anxiety or depression anymore. My friends say I am more energetic. My thinking is clearer and I'm happier. I'm not obsessing over everything like I used to. My mother says I'm not as argumentative. I let things go more."
Receptionist (after 14 Cygnet sessions)

"It's been a life changing experience and the only thing that has really worked for me. All my anxiety has gone away and I no longer need Xanax. I have more clarity of thought. I feel grounded. I'm not overreacting to things that are normally drama loaded. I have no more gloom and doom. I have as much stuff going on in my life, but I'm dealing with it differently. All I had been offered was drugs. I'm so glad I found neurofeedback."
Business Consultant (after 12 Roshi/Amiga sessions)

Other Resources:

Anxiety and PTSD Research"

Mar. 3rd, 2010

BIOFEEDBACK (EEG BIOFEEDBACK) – czyli jak to działa ?

EEG BIOFEEDBACK – system ALIEN – Panel Sterowania

Drodzy Państwo,

Przedstawiam krótkie wprowadzenie do teorii EEG BIOFEEDBACKU

Metody BIOFEEDBACKU (zarówno, EEG, GSR, HRV, RSA) zasadzają się na tych samych fundamentach metodologicznych – a mianowicie na idei BIOLOGICZNEGO SPRZĘŻENIA ZWROTNEGO, które zakłada zdolność organizmu do wyuczalności nagradzanych zachowań.
Idea BIOFEEDBACKU opiera się na teorii warunkowania instrumentalnego Skinnera oraz koncepcjach Konorskiego i Hebba odwołujących się do zjawisk tworzenia neuronalnych struktur funkcjonalnych.
Biofeedback to metoda pozwalająca uzyskać świadomą kontrolę nad funkcjami fizjologicznymi
przebiegających normalnie poza udziałem naszej świadomości (pod kontrolą autonomicznego
układu nerwowego).
Metoda powstała w Stanach Zjednoczonych w latach 50-tych.
Początkowo był to projekt ściśle tajny – wykorzystywany przez Armię i NASA. Dopiero w latach 70-ych odtajniono większość badań i wniosków naukowych.
Warto dodać, iż także w Rosji (ZSRR), prowadzono zaawansowane badania nad BIOFEEDBACKIEM. Rosja nigdy nie przodowała w technologicznym aspekcie konstruowania zaawansowanych urządzeń do BIOFEEDBACKU, jednak w zakresie odkryć naukowych, terapii oraz METODYKI była światowym prekursorem. Oczywiście – podobnie jak w USA - projekty te były utajnione.

Należy podkreślić, iż to właśnie w Rosji powstała koncepcja wykorzystania BIOFEEDBACKU do leczenia zaburzeń okulistycznych.
Warto zaznaczyć, iż w Polsce (Ośrodek FUNDACJI „PROMYK SŁOŃCA” we Wrocławiu) metoda ta jest popularyzowana przez Panią IRENĘ MARTYNOWĄ, Neuroterapeutę z „Rosyjskiej Szkoły”, której dorobek jest imponujący. Podobnie z resztą jak jakość prowadzonych szkoleń !

BIOFEEDBACK to dziedzina naukowa, która rozwinęła się na bazie dorobku wielu dyscyplin naukowych takich jak: psychofizjologia, terapia behawioralna i medycyna behawioralna, inżynieria biomedyczna, cybernetyka, psychologia stosowana.
Istotą uczenia się pozostaje warunkowanie (nagradzanie) określonych zachowań, w tym wypadku związanych z kontrolowaniem funkcji fizjologicznych, które dzięki systemowi komputerowemu są wizualizowane bądź to w postaci wykresu, bądź gry komputerowej.
Proces uczenia się jest początkowo doświadczeniem wewnętrznym i porównywalny jest do nabywania zdolności motorycznych (Abarbanel, 1995).
Pacjent nauczy się stopniowo rozpoznawania, wprowadzania i utrzymywania pożądanego
stanu. Następnie proces ulega automatyzacji. Aby terapia była skuteczna, koniecznych jest
kilkadziesiąt sesji. Na temat częstotliwości sesji dostępne informacje naukowe nie są jednoznaczne. Np. Rima Laibow (1999) podaje, iż trening musi być prowadzony przynajmniej trzy razy w ciągu tygodnia.
W praktyce uważa się, iż jedna sesja w tygodniu jest niezbędnym minimum do utrzymania odpowiedniej jakości terapii.
Pomiędzy treningami ważne znaczenie odgrywa sen, ponieważ w trakcie głębokiego snu,
aktywność hipokampu wykazuje takie same wzorce częstotliwości (Wilson i McNaughton, 1994, w Abarbanel, 1999) i zakłada się, że w taki sposób informacje przepisywane są do kory mózgowej.

Wskazania do treningu:
obniżona kondycja psychiczna i fizyczna osób pracujących umysłowo
lub osób, które doświadczyły nadzwyczajnych zdarzeń ( managerów, policjantów,
pilotów, kierowców, sportowców, artystów, ale również osób uczących się).

ADHD\ADD (Lubar 1976)
Dysleksja, dysgrafia, dysortografia (Tansey 1992)
Lęk, PTSD (Hardt&Kamiya 1978; Peniston&Kulkosky, 1991)
Zaburzenia nastroju (Rosenfeld, 1995)
Uzależnienia (Peniston&Kulkosky, 1991)
Stan po urazie czaszkowo-mózgowym (Thatcher 2000)
Padaczka (Sterman 1969, Birbaumer i in. 1991)
Afazja motoryczna (Novotny, 2000)
Jąkanie się
Autyzm i zespół Aspergera
(Jarusiewicz, 2002)
Napady paniki
Choroba Alzheimera
Choroba Parkinsona

Schizofrenia (Birbaumer i in., 1981; Gruzelier, 1991)

Planowanie terapii – zasady ogólne :

Częstotliwość spotkań:
Minimalnie: 1 raz w tyg. (30-45 min.)
Optymalnie: 2-3 razy w tygodniu
Możliwe są także sesje odbywające się codziennie np. w zaburzeniach lękowych
(źródło: Monastra 2004).

Liczba sesji EEG-Biofeedback :

Treningi można podzielić na krótkoterminowe (ok. 10-15 spotkań; osoby zdrowe dla
usprawniania funkcji poznawczych, menadżerowie, sportowcy) takie, które wymagają
systematycznej pracy przez ok. 40-60 sesji (np. ADHD, dysleksja) długoterminowe (np.
epilepsja, afazja - aż 80 – 100 sesji). W przypadku zaburzeń typu ADHD poprawę można uzyskać
już po ok. 20 spotkaniach lecz, aby efekty były satysfakcjonujące i trwałe konieczne jest   40-60 spotkań.

EEG BIOFEEDBACK wykorzystywany jest także do terapii dzieci autystycznych. W tym wypadku terapia prowadzona jest  przez wyspecjalizowane ośrodki neuroterapii (np. w Polsce - „NAVICULA” w Łodzi), w określonych warunkach (dwóch terapeutów, ograniczenie bodźców wizualnych), a ilość sesji obejmuje nawet ponad 300 zabiegów, w układzie dwóch sesji terapeutycznych w tygodniu.

Opracowanie : Dariusz Wyspiański
(na bazie wykładów Ireny Martynowej oraz dr Krzysztofa Gerca)

NEUROFEEDBACK – zasada naczelna


„Jeśli chcesz zmienić funkcjonowanie kory mózgowej za pomocą neurofeedback’u nie
potrzebujesz trenować 19 różnych okolic; wystarczy jedna lub dwie – inne zmienią swoją
pobudliwość dzięki połączeniom neuronalnym”
(Lubar 1997)..”

Źródło: Irena Mantynowa (wykład – Fundacja „Promyk Słońca; Wrocław)

Z Szacunkiem

Dariusz Wyspiański

Pani Irena Martynowa (na zdjęciu z córką) – Neuroterapeuta z wielkim dorobkiem, przedstawicielka „Szkoły Rosyjskiej Biofeedbacku”, prekursorka implementacji w Polsce – BIOFEEDBACKU jako TERAPII W OKULISTYCE ( w Rosji jest to metoda sprawdzona i potwierdzona naukowo)

Mar. 2nd, 2010



Szanowni Państwo,

Niniejszym pozwalam sobie zamieścić artykuł autorstwa Prof. dr hab Jana Tylki, dotyczący zagadnień związanych z wyjaśnieniem mechanizmów powstawania i strategii walki ze stresem. W tym kontekście autor przedstawia zagadnienia związane z "BIOFEEDBACKIEM". Artykuł pochodzi z "Wiedzy i Życia".
W momencie publikacji (a więc w roku 1996) opisywał zjawiska absolutnie nowe w tematyce neuropsychotearpii, dziś BIOFEEDBACK (choćby GSR) jest dobrze sprawdzoną metodą neuroterapeutyczną.
Wielką wartością artkułu jest przystępna forma opisania fizjologicznych mechanizmów stresu.

Z Szacunkiem

Dariusz Wyspiański


"Naturalnym pragnieniem każdego człowieka jest życie w dobrym zdrowiu i samopoczuciu. Tymczasem zewsząd poddawani jesteśmy różnego rodzaju stresom. Jak sobie z nimi radzić?

Dzięki postępom w medycynie żyjemy coraz dłużej i łatwiej pokonujemy choroby, jednak wielu z nas nie jest zadowolonych ze stanu swego zdrowia i sposobu życia. Amerykański kardiolog, profesor H. Benson twierdzi, że dzieje się tak dlatego, iż niektóre wartości dawnej medycyny zostały zapomniane lub wręcz odrzucone przez medycynę współczesną. Człowiek został przez nią "podzielony" na układy (krwionośny, pokarmowy i in.) czy narządy i stał się obiektem działania specjalistów "od serca", "nerek" czy "wątroby". Ten podział i specjalizacja były wygodne, zdaniem Bensona, do zdobycia wiedzy w poznawaniu chorób, ale zniknęła z pola widzenia medycyny, a co gorsze także z działalności praktyków, psychosomatyczna jedność człowieka. Umysł i ciało, psychika z całym bogactwem przeżyć powinny być postrzegane jako nierozerwalnie ze sobą złączone, współdziałające i wzajemnie wpływające na siebie.

Mądrość zawarta w dziełach filozofów, której istotą było ludzkie życie, nie zaprzedane w niewolę sukcesu i osiągnięć materialnych, a nakierowane na pełny rozwój umysłowy i duchowy człowieka, zyskuje wśród naukowców coraz większe uznanie i jest wykorzystywana w tworzeniu wartościowych strategii w walce ze stresem. Elementy filozofii, religii, psychologii z dawnych, lecz do dzisiaj istniejących systemów leczniczych Dalekiego Wschodu przenikają do kultury Zachodu i pomagają w praktyce terapeutycznej.

Techniki relaksu, z których korzysta się w walce ze stresem, wywodzą się głównie z systemów filozoficzno-religijnych ludów Indii, Chin i Japonii. Zanim jednak przedstawię niektóre z nich, przypomnę, czym jest stres.

Według Hansa Selyego, twórcy głośnej w latach trzydziestych teorii stresu, jest on nieswoistą reakcją organizmu na wszelkie stawiane mu żądanie. Możemy powiedzieć, że stres jest reakcją na pewien bodziec, reakcja ta ma zaś charakter psychofizjologiczny. Oznacza to, że zachodzą wówczas złożone związki miedzy ciałem a psychiką. Mimo iż większość reakcji stresowych manifestuje się stanem pobudzenia, to ekstremalne pobudzenie może w efekcie powodować zwolnienie, zahamowanie lub całkowite zatrzymanie funkcji życiowych człowieka dotkniętego stresem. Bodziec wywołujący reakcję stresową jest nazywany stresorem. Może sam z siebie, bez naszego świadomego udziału, wywołać reakcję stresową (np. na zimno lub na gorąco) lub też reakcja taka następuje w wyniku spostrzegania i interpretowania danego bodźca jako groźnego dla nas. Jak pisze H. Selye ...istotne nie jest to, co się z nami dzieje, ale to, jak to odbieramy. Dlatego w walce ze stresem ważną umiejętnością jest spostrzeganie zjawisk oraz - szczególnie - ich ocena. Współczesny amerykański psycholog Albert Ellis stwierdził, że ...nie zdarzenie, lecz nasza interpretacja tego zdarzenia jest tym, co powoduje naszą reakcję emocjonalną.

Najczęściej doświadczamy wegetatywnych objawów stresu. Mówimy wtedy o wegetatywnym podzespole stresu, na który składają się czynności organizmu zabezpieczające go - regulacyjne i zapobiegawczo-obronne (np. zmiany ciśnienia, zmiana tętna, wzmożone wydzielanie potu, śliny itp.). Równie często można zaobserwować objawy stresu w zachowaniu osoby, dotyczącym sfery emocjonalnej. Mówimy wtedy o emocjonalno-behawioralnym podzespole stresu; występują wówczas wzmożone reakcje emocjonalno-ruchowe, wzrost napięcia mięśni bądź spadek ich napięcia (osłabienie), wzrost reakcji lękowych (przestrach) lub nagły gniew czy agresja. Istnieje jeszcze inny podzespół stresu, tzw. kognitywny, którego objawem są zaburzenia uwagi, pamięci (jej większa aktywność lub zakłócenie), co pozostaje w silnym związku ze sferą emocji.

Co najczęściej jest źródłem stresu? Mogą nim być stosunki w miejscu pracy i pełniona tam funkcja, konflikty w rodzinie, nagłe zdarzenia (nawet radosne), negatywny obraz siebie, choroby, dolegliwości, domniemywana brzydota, brak odpowiednich sprawności itp. Silne stresy manifestują się najczęściej silnymi emocjami, takimi jak wściekłość, gniew, poczucie bezradności, poczucie winy itp.; ich wyraz zależy od indywidualnych dyspozycji osobowościowych człowieka. Nawracające przeżycia stresowe są traktowane we współczesnej nauce jako przyczyna chorób psychosomatycznych, do których zaliczane są między innymi choroby układu krążenia (nadciśnienie, zawał mięśnia sercowego), choroby wrzodowe przewodu pokarmowego, alergie (np. astma alergiczna).

Walką ze szkodliwymi skutkami stresów zajmują się specjaliści: lekarze, psycholodzy, socjolodzy, fizjolodzy. Wśród wielu sposobów przeciwdziałania psychosomatycznym skutkom stresów bardzo skuteczne są treningi relaksacyjne. Badacze zajmujący się zjawiskiem stresu różnie określają istotę tych treningów. Stanisław Siek nazywa je zabiegami, mającymi na celu wprowadzenie organizmu w stan odprężenia. Mieczysław Strojnowski twierdzi, że techniki relaksacyjne służą do usunięcia zbędnych napięć i doprowadzenia do harmonii cielesno-psychicznej. Według Amerykanina A. Caycedo jest to świadoma regulacja czynności organizmu. Chodzi tu głównie o wpływ woli na działanie wegetatywnego układu nerwowego, który jest od niej niezależny, autonomiczny. Wiesław Romanowski widzi w treningu relaksacyjnym sposób na "wyciszanie" nadmiernego pobudzenia emocjonalnego, któremu zawsze towarzyszy zespół objawów podrażnienia obu gałęzi układu autonomicznego - gałęzi sympatycznej i parasympatycznej. Uczony angielski M. Carruthers łączy stres (emocjonalny, fizyczny, termiczny) ze zwiększoną aktywnością (pobudzeniem) gałęzi sympatycznej, natomiast trening relaksacyjny ze wzrostem aktywności gałęzi parasympatycznej. Zestawiając przyczyny wpływające na dominację gałęzi sympatycznej w organizmie człowieka, wymienia kolejno: stres, wszelkie interwencje chirurgiczne, palenie papierosów. Konsekwencją wzmożonej aktywności sympatycznej są głównie przemiany o charakterze katabolicznym (rozpad, destrukcja). Aktywność gałęzi parasympatycznej wzrasta zaś w organizmie pod wpływem treningu fizycznego, treningu psychicznego (np. trening relaksacyjny, joga) oraz w czasie snu. Wzrost aktywności parasympatycznej to wzrost przemian o charakterze anabolicznym (odbudowa, rekonstrukcja).

Można zatem stwierdzić, że zjawisko relaksu jest opozycyjną reakcją do zjawiska stresu, zarówno na poziomie fizjologicznym, jak i psychicznym. Oprócz zmniejszenia syndromów mobilizacyjnych organizmu (wyciszenie nadmiernej aktywności wegetatywnego układu nerwowego, spadek napięcia mięśniowego) dochodzi do pogłębienia samoświadomości. Wspomniany wcześniej H. Benson wskazuje na relaks jako skuteczny sposób obniżania napięcia lękowego i symptomów choroby somatycznej. Lęk powoduje wzrost aktywności nerwowego układu sympatycznego. Natomiast wzrost aktywności pogarsza samopoczucie, wzmaga bóle, które z kolei nasilają lęk. Relaks wpływa zarówno na zmniejszenie aktywności sympatycznej, jak i bezpośrednio na objawy lęku. W konsekwencji osłabia dolegliwości bólowe chorego.

W czasie kilkunastominutowego relaksu w organizmie człowieka pojawiają się takie pozytywne reakcje, jak: zmniejszenie zużycia tlenu o około 10-20%, co jest wskaźnikiem, że organizm wówczas pracuje oszczędnie; wzrost częstości i intensywności fal alfa w mózgu, co poprawia jego biologiczną i psychiczną sprawność; obniżenie poziomu kwasu mlekowego jako konsekwencja rozluźnienia grup mięśni (rąk, nóg, tułowia); zmniejszenie liczby uderzeń serca na minutę; zwolnienie rytmu oddychania.

Zrelaksuj się, o niczym nie myśl, nie wzbudzaj w sobie żadnych uczuć, zamknij oczy, staraj się głęboko i spokojnie oddychać...

Mimo że potrzeba relaksu należy do wrodzonych skłonności organizmu, to konieczność stałej mobilizacji w codziennym życiu nie pozwala jej realizować. Dlatego relaksu, z którym wiąże się odprężenie, trzeba się nauczyć. Na czym więc taki dobry relaks powinien polegać? Oto kilka rad.

* Znajdź ciche, spokojne miejsce, w którym będziesz odizolowany od hałasu i nadmiaru światła.

* Wybierz najwygodniejszą dla siebie pozycję (siedzącą lub leżącą). Przy wyborze pozycji siedzącej pamiętaj, abyś miał oparcie pod głową.

* O niczym nie myśl, nie wzbudzaj w sobie żadnych uczuć. Pozostań bierny!

* Zamknij oczy, staraj się spokojnie i głęboko oddychać. Pamiętaj, że oddech jest podstawową czynnością życiową i gra wielką rolę w czasie odprężenia. Równy, spokojny i głęboki oddech dostarcza tlenu, oczyszcza i uspokaja nasz organizm.

* Rozluźnij kolejno mięśnie rąk i nóg, mięśnie głowy, szyi, karku, tułowia, posługując się wyuczonym wcześniej wzorcem.*

Wstępny etap ćwiczeń relaksacyjnych to nauka przyjmowania biernej postawy, "wyłączania" możliwie wszystkich obszarów aktywności (myślowej, uczuciowej, mięśniowej). Drugi etap to uczenie koncentrowania się na reakcjach własnego organizmu (oddech, napięcie mięśniowe), co połączone jest z etapem trzecim - uczeniem się umiejętności sterowania pracą swojego organizmu. Ćwiczenia w tych etapach dotyczą: koncentracji uwagi na wrażeniach mięśniowych płynących z organizmu i wywoływaniu wrażenia ciężkości we wszystkich jego częściach (głównie dotyczy to rąk, nóg, tułowia); uczenia się koncentracji na wrażeniach płynących z poszczególnych narządów, na przykład pracy serca itp. Ćwiczenia te odgrywają wielką rolę podczas przestrajania pracy organizmu i oddziałują również na życie psychiczne - tonizują reakcje emocjonalne i nastawienie wobec siebie.

Często w nauczaniu relaksu stosowane są urządzenia, które stanowią bardzo pomocny element wzmacniania i przekazywania informacji o reakcjach płynących z naszego organizmu. Jest to tzw. biofeedback, czyli biologiczna informacja zwrotna. Szczególną formą takiej informacji jest sygnał z aparatu rejestrującego w danym momencie którąś z funkcji fizjologicznych organizmu, na przykład tętno, oddech, ciśnienie krwi, napięcie mięśni czy oporność elektryczną skóry (reakcję skórno-galwaniczną - RSG). Aparat taki, dzięki zastosowaniu odpowiednich czujników (czujnik oddechu), elektrod (EKG, badanie tętna, RSG) przekazuje potencjał aktywności (wzmacniając go) i przemienia ten sygnał organizmu w audiowizualne informacje zwrotne (biofeedback displays). Zewnętrzna informacja ukazuje osobie, jaki jest wewnętrzny stan danej części organizmu i czy jej funkcja wymaga korekty (odpowiednio - zwiększenia lub zmniejszenia napięcia danego mięśnia).

H. Benson, wykazując pozytywne zmiany fizjologiczne będące następstwem różnych technik relaksu ( zen i joga, medytacja transcendentalna, trening autogenny i in.), wymienia wyraźny wzrost lub spadek istotnych życiowo funkcji organizmu. I tak, w czasie medytacji transcendentalnej, treningu autogennego, ćwiczeń jogi i zen obniża się zużycie tlenu, zwalnia się rytm oddechu, spada ciśnienie tętnicze i tętno, a wyraźnie wzrastają fale alfa w mózgu.

Ćwiczenia relaksacyjne uprawiane systematycznie można z pożytkiem wykorzystać do formowania wielu cech własnej osobowości (życzliwość, stanowczość, odwaga, pracowitość, wytrwałość, odporność psychiczna itp.), a także po to, by dotrzeć do zapomnianych czy tłumionych emocji. Z całą pewnością jest to dobry sposób radzenia sobie z cywilizacyjnym stresem, co może ochronić nasze zdrowie.

* O takich wzorcach można przeczytać w książce Stanisława Sieka pt. Walka ze stresem. Warszawa 1989.

Prof. dr hab. JAN TYLKA - specjalista z psychologii oraz psychosomatyki klinicznej - pracuje w Instytucie Kardiologii w Warszawie. Jest przewodniczącym Krajowego Zespołu Specjalistów ds. Psychologii Klinicznej .

Biofeedback - a peak performance


Szanowni Państwo,

Pozwalam sobie na zacytowanie artykułu autorstwa p. Andrei Maloney-Schara, pochodzący z zasobów "BIOFEEDBACK RESOURCES INTERNATIONAL", artykuł przybliża zagadnienia związane z wykorzystaniem treningu EEG BIOFEEDBACK do rozwijania potencjału, stymulowania możliwości poznawczych oraz podwyższania odporności na stres.

Polecam !

Dariusz Wyspiański

Andrea Maloney-Schara, LCSWA

Motivated or high functioning people are different. Ask these people why they strive and many reasons unfold. Some report success as a compensation for early difficulties. Many others report that they seem to have been born with a gift and were given encouragement and resources to succeed. External forces differ. It is clear that in one area there is agreement. An internal desire to do well is the largest single common thread that signifies a potential high achiever. Those with this internal desire have learned to reflect on correcting past actions. EEG Neurofeedback or Alpha Training is one way to increase the ability to perform at a higher level. Alpha re-tunes the mind by calming the body and allowing the mind to be free.
One's mind is creating neural pathways by simple repeated thoughts and or actions. Where are your thoughts leading you? How disciplined are any of us about where our minds or bodies are pointing? WRAP is a meme that serves as a reminder to keep positive energy surroundings one's goals. The WRAP formula signifies the importance of wanting (goals), remembering the importance of attitude and of course persistence.

Wanting one's goals while keeping a positive attitude about trying and often failing is easy to claim and hard to live. Failure might mean you learned but perhaps it hurt. Remembering this double-edged sword is useful. Now you know more about where to bend and where to stand. Reflections help one to mentally practice for the future. Those who are persistence know about the long wait. It is no big deal. Those willing to thoughtfully experiment can often achieve big results.

Trial and error learning increases the ability to perform well above expectations. In fact being able to be vulnerable and make mistakes by trying may be one of the hallmarks for later success in life. This is due to our species history of surveying under-charging conditions. There has to be failure. Again, no big deal, our brains are designed for survival. Survivors are good at guessing in an uncertain world.

Many books have been written concerning attitudes and the importance of beliefs in performance. In addition to these older ideas Family Systems Theory offers a few new ideas. Those interested in peak performance have to be able to withstand the winds of praise and blame in important relationships. The ability to manage self in relationships is crucial to performance. Therefore the ability to continually separate out a more mature self from relationships feedback is an ongoing challenge.

There are at least four steps involve in the process of separating out a more distinct and hopefully more mature self. If people can be clear about these four steps there is more reason to believe that the chances for success have increased exponentially. Preparing the brain for action involves integrating old feelings of hesitation or fear and memories of past failures into the new plans that one wishes to achieve. The more one prepares the better the brain is prepared to change. Preparation is about the same thing as doing as far as the firing of brain cells is concerned. Think it and it is happening at least at a neuronal level.

1) Goals and Costs: Being clear within oneself about what one wants to accomplish. To be clear it is often helpful to outline the cost and benefits of the actions. Change coast people. It is good to try and predict how it will cost you or your loved ones. You might not be right but guessing prepares you for uncertainty.

2) The Action Step: One has to communicate these written down goals to the larger system by an action. Talk is not enough and can be counter productive. It is best to keep important ideas to yourself until you are prepared to act. If you do need feedback then you are probably just at an earlier stage of preparation. The main idea is the actions must be taken for you not to benefit or do something for or to others.

3) Recognize the System: People are reacting to one another constantly. Non verbal monitoring is ongoing when people are bound together. It can be family ties; work issues or social causes but we need one another so there will always be reactivity. Reactivity simply shows up. When one changes the others notice and will react in some negative way. This is the signal that acknowledges that the system has changed. It has to happen. The degree of reactivity tells you what type of system you are dealing with. If it is a highly over-involved system and people are very dependent on one another for agreement then the negative reactions may be huge to any small change.

4) The System Reorganizes: If the one who sets a goal is willing to wait out the reactivity without falling into a counter reaction, then real changes might work their way through the system. Perhaps a good metaphor would be of an orchestra in which a new instrument is integrated into the group. Everyone shifts just slightly to make way. If the new instrument has a lead part then this may put more stress on the others to harmonize. In fact it may take longer for each person to tune up before the whole group can again play in some degree of harmony..."

Mar. 1st, 2010


Z Szacunkiem

Dariusz Wyspiański

BIOFEEDBACK – Lecznicza moc umysłu


Szanowni Państwo,

Oto tekst z prasy popularnej przybliżający podstawowe założenia BIOFEEDBACKU.
Tekst ma popularyzatorski charakter, więc – siłą rzeczy – nie zawiera naukowych treści.


Z Szacunkiem

Dariusz Wyspiański

BIOFEEDBACK – Lecznicza moc umysłu

Czy wiesz, że człowiek potrafi sam świadomie kontrolować bicie serca, pracę mózgu, a nawet wpływać na ciśnienie tętnicze krwi? Naukowcy udowodnili, że dzięki zdobyciu kontroli nad procesami zachodzącymi w organizmie, możemy złagodzić wiele swoich dolegliwości. Umożliwia to technika biofeedback, czyli biologiczne sprzężenie zwrotne. Początkowo była ona stosowana jedynie w psychologii, a teraz jest wykorzystywana w nowoczesnej medycynie. Pozwala na pozbycie się różnych kłopotów zdrowotnych – od arytmii serca aż po nie trzymanie moczu.

Lecznicza moc Twojego umysłu
Poznaj metodę, która pomogła Adamowi Małyszowi osiągać największe sportowe sukcesy. Wymyślono ją dla amerykańskich astronautów. Teraz jest już powszechnie stosowana. Poprawia pamięć, koncentrację, łagodzi ból pleców i bezsenność. Jest skuteczna także przy migrenie.
Czy wiesz, że człowiek potrafi sam świadomie kontrolować bicie serca, pracę mózgu, a nawet wpływać na ciśnienie tętnicze krwi? Naukowcy udowodnili, że dzięki zdobyciu kontroli nad procesami zachodzącymi w organizmie, możemy złagodzić wiele swoich dolegliwości. Umożliwia to technika biofeedback, czyli biologiczne sprzężenie zwrotne. Początkowo była ona stosowana jedynie w psychologii, a teraz jest wykorzystywana w nowoczesnej medycynie. Pozwala na pozbycie się różnych kłopotów zdrowotnych – od arytmii serca aż po nietrzymanie moczu. Dzięki niej wielu osobom udaje się uwolnić od bezsenności, bólu głowy i kręgosłupa oraz napadów astmy. Zmniejsza stres, poprawia pamięć i koncentrację. I to w sposób całkowicie bezpieczny. Bez leków i bez skutków ubocznych.

Komputerowa gra bez joysticka
Do rozpoczęcia terapii potrzebne jest specjalne urządzenie monitorujące oraz przeszkolony instruktor (najczęściej to osoba z wykształceniem medycznym), który szczegółowo wyjaśni zasadę jego działania. Podczas treningu pacjent podłączony jest do aparatury za pomocą czujników. W ten sposób otrzymuje ciągłą informację zwrotną („feedback”) o stanie fizjologicznym swojego organizmu. W zależności od rodzaju urządzenia, mierzy ono temperaturę ciała, napięcie mięśni, przewodnictwo elektryczne skóry lub rodzaje fal wysyłanych przez mózg. Każda zmiana tych parametrów jest widoczna na ekranie komputera lub przekazywana za pomocą dźwięku. Dzięki temu osoba badana uczy się wpływać na reakcje swojego ciała i świadomie je korygować.
Ten z pozoru skomplikowany proces wiąże się jedynie z wykonaniem przez pacjenta prostego zadania.- Obserwując na monitorze np. startujący samolot, powinien wznieść go jak najwyżej, nie dotykając ani myszki, ani klawiatury. Musi to zrobić wyłącznie za pomocą myśli (a tak naprawdę fal mózgowych). Zamiast obrazu wideogry może także otrzymywać informację zwrotną w postaci sygnału dźwiękowego: przyjemnego przy sukcesie (czyli pożądanej reakcji organizmu), a głośnego i nieprzyjemnego w przeciwnym wypadku.

Od treningu pamięci do leczenia ADHD

Za pomocą techniki biofeedback można nauczyć się wykorzystywać nawet trzykrotnie więcej możliwości swojego mózgu. Jest to metoda, która pozwala świadomie sterować własnymi falami mózgowymi: wytwarzać te, które są pożądane (np. fale alfa, ułatwiające zapamiętywanie), a wyciszać częstotliwości kojarzące się ze stresem, napięciem wewnętrznym i lękiem (tzw. fale beta 2). Wiadomo, że niedobór czy nadmiar niektórych pasm częstotliwości fal mózgowych występuje też w pewnych zaburzeniach i stanach chorobowych mózgu. Ma to miejsce np. u dzieci z ADHD, ADD, dysleksją, a także u osób z depresją czy po urazie czaszki. Jak tłumaczy doktor Michaela Pakszys z EEG Instytutu (ten instytut wprowadził metodę biofeedback do Polski, organizuje kursy dla lekarzy i psychologów), zawsze przed rozpoczęciem terapii konieczne jest przeprowadzenie kwalifikacyjnego badania lekarskiego wraz z badaniem EEG (elektroencefalografią). Następnie można już wypróbować EEG biofeedback. Do głowy pacjenta przykleja się specjalne elektrody rejestrujące fale mózgowe. Ich wykres przekazywany jest do komputera terapeuty. Lekarz widzi, które fale dominują, a które są zbyt słabe. Wie zatem, co należy stymulować, a co wyciszyć. Następnie dla każdej osoby wybiera indywidualny program, który pojawia się na ekranie monitora w postaci gry komputerowej. Może to być na przykład tor z jadącym po nim samochodem. Gra została tak zaprogramowana, by skłonić pacjenta do wytwarzania pożądanych fal mózgowych (wtedy samochód rusza) i utrzymywaniu ich na określonym poziomie (wówczas samochód jedzie z właściwą prędkością). Gdy osoba ćwicząca zdekoncentruje się albo jej mózg wytwarza niepożądane fale, samochód zbacza z toru lub się zatrzymuje. W ten łatwy nawet dla kilkuletnich dzieci sposób steruje się aktywnością mózgu. Powoli każdy pacjent uczy się osiągać jak najlepsze wyniki, czyli poprawia swój wzorzec fal mózgowych. Metoda daje doskonałe efekty nie tylko w przypadku dzieci z ADHD, lecz także mózgowym porażeniem dziecięcym i autyzmem. Usprawnia pracę mózgu u osób po udarach oraz tych, które doznały urazów głowy podczas wypadku. Łagodzi objawy anoreksji, bulimii, zmniejsza częstotliwość ataków padaczki. Ale przydatna jest także osobom zdrowym. Pomaga uzyskać doskonałą koncentrację, co ważne np. dla ludzi pracujących na stanowiskach wymagających specjalnej uwagi: kierowców, pilotów, kontrolerów na lotniskach. Jest to też świetny sposób na zrelaksowanie się w sytuacjach stresowych (np. przed wystąpieniem publicznym czy ważną rozmową), a także wyciszenie przed zaśnięciem (w przypadku bezsenności).

Koniec z migreną i bólem pleców
Dzięki biofeedbackowi można łagodzić także nadmierne napięcie mięśni, które często wywołuje rozmaite bóle: szyi, głowy, pleców. Wykorzystuje się wtedy urządzenie mierzące siłę skurczu wybranych grup mięśni. Dane te przesyłane są do komputera i tam przetwarzane, a pacjent na podstawie informacji zwrotnej uczy się odpowiednio rozluźniać i relaksować. To pozwala na znaczne zmniejszenie ilości przyjmowanych leków przeciwbólowych.
W przypadku powtarzających się migren przydatny jest jeszcze inny rodzaj biofeedbacku, tzw. biofeedback hemoencefalograficzny. Polega on na pomiarze przepływu krwi w naczyniach mózgowych, gdyż to właśnie ich nadmierny skurcz, a następnie rozkurcz często jest przyczyną silnego bólu głowy w migrenach.

Dość wstydliwego problemu
Choć może trudno w to uwierzyć, technika biofeedback wielu osobom pomogła nawet uniknąć operacji. Okazuje się bowiem, że nie ma sobie równych w leczeniu wysiłkowego nietrzymania moczu. Z badań przeprowadzonych na Oddziale Urologii Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego w Białej Podlaskiej wynika, że już po trzymiesięcznej terapii nawet u 80 proc. pacjentów obserwuje się znaczną poprawę, w tym aż 60 proc. uznaje się za wyleczonych. Oznacza to, że tylko co piąta osoba musi przejść zabieg chirurgiczny. Najczęstszą przyczyną utraty kontroli nad pęcherzem jest zbyt słabe napięcie mięśni dna miednicy. Niewiele osób potrafi jednak je kurczyć i rozkurczać całkiem świadomie. Można się tego nauczyć właśnie dzięki urządzeniu do biofeedbacku. Regularne ćwiczenia sprawiają, że stopniowo wzrasta siła i masa mięśni dna miednicy, a także ich napięcie spoczynkowe. Dodatkowo pacjent uczy się wykorzystywać te mięśnie w momencie, gdy dochodzi do gwałtownego zwiększenia ciśnienia w jamie brzusznej, np. podczas kaszlu, śmiechu, dźwigania. Dla wielu pacjentów oznacza to radykalne pozbycie się wstydliwego problemu. Jednak, jak podkreśla dr Danuta Gidian-Jopa z Centrum Diagnostyki Urodynamicznej, efekty leczenia zależą w dużej mierze od umiejętności terapeuty, który potrafi odpowiednio motywować pacjenta, oraz systematyczności ćwiczeń.

To nie żadna magia!
Technikę biofeedback wykorzystuje się już na całym świecie. Jest to oficjalna metoda leczenia wpisana do Międzynarodowego Spisu Procedur Medycznych. Stosuje się ją w klinikach i przychodniach, w prywatnych gabinetach i szkołach. Coraz więcej takich urządzeń znajduje się również w Polsce. Wykorzystują je między innymi lekarze w EEG Instytucie w Warszawie, Instytucie Kardiologii w Aninie, w Klinice Psychiatrii Śląskiej Akademii Medycznej, Dzięcięcym Szpitalu Rehabilitacyjnym w Radziszowie koło Krakowa, w szpitalnych oddziałach neurologicznych i urologicznych, a także sieci placówek prywatnych (np. w klinikach LUX MED w całym kraju). W większości z nich sesje terapeutyczne są płatne: od 40 do 80 zł za 30–60 minut treningu.
Kilka miesięcy temu aparaty do biofeedbacku pojawiły się w 230 polskich szkołach z oddziałami integracyjnymi. Tam bezpłatnie leczy się dzieci i młodzież z dysleksją, ADHD, itp. Pierwszych efektów terapii można spodziewać się po 10 sesjach. W trudniejszych przypadkach potrzeba ich więcej. Warto też co jakiś czas umówić się na zajęcia przypominające.
Jest też urządzenie, tzw. psychowalkman, dzięki któremu biofeedback możemy przeprowadzać w domu. Zależnie od potrzeb mamy do wyboru jeden z kilkunastu programów terapeutycznych. Pomaga przy bezsenności, migrenie i osłabieniu organizmu, poprawia koncentrację i pamięć. Więcej informacji:

Nowe nadzieje
Lekarze wciąż szukają nowych zastosowań tej prostej w gruncie rzeczy techniki. Jest już ona wykorzystywana w rehabilitacji osób po zawałach, leczeniu depresji, coraz powszechniej stosują ją także sportowcy i biznesmeni. Obecnie na liście schorzeń, które można leczyć tą metodą, jest już około 130 pozycji. Ale na tym zapewne nie koniec. Podstawą terapii biofeedback są specjalne gry komputerowe. Wymyślono ich już kilkadziesiąt rodzajów. Terapeuta wybiera dla każdego pacjenta indywidualny program treningu. W naszych umysłach tkwi uzdrawiająca moc. Musimy tylko nauczyć się ją wykorzystywać. Biofeedback to terapia całkowicie bezpieczna. Bez leków i skutków ubocznych.

Rodzaje biofeedbacku
- Biofeedback EMG (Elektromiografia) – urządzenie mierzy napięcie wybranych mięśni i przekazuje pacjentowi informację zwrotną o sile i długości ich skurczu. W ten sposób uczy się on świadomego napinania i rozluźniania poszczególnych grup mięśni. Ta metoda wykorzystywana jest przy leczeniu nietrzymania moczu, bólu kręgosłupa, migrenach.
- Biofeedback EEG (Elektroencefalografia) – rejestruje fale wysyłane przez mózg i uczy świadomego wpływania na ich rodzaj. Metoda ta (tzw. neurofeedback) jest stosowana w terapii dzieci z ADHD (zespół nadpobudliwości psychoruchowej), u ludzi z zaburzeniami procesu uczenia się, po urazach czaszki, wspomaga leczenie padaczki. Jest również polecana osobom zdrowym dla poprawy pamięci i koncentracji.
- Biofeedback oddechowy – aparat składa się z czujnika rytmu oddechowego. Ma zastosowanie u pacjentów z nerwicą, chorobami układu oddechowego i układu krążenia.
- Biofeedback GSR (Galvanic Skin Response) – sprawdza elektryczne przewodzenie skóry, które zmienia się w zależności od pobudzenia układu nerwowego. W medycynie służy do monitorowania przebiegu hipno- i psychoterapii, leczenia nadciśnienia, dychawicy oskrzelowej, nadmiernego pocenia się. Jest polecany również osobom zdrowym dla zmniejszenia stresu i relaksacji. Biofeedback GSR najlepiej wykrywa zależności między stanem fizycznym i psychicznym człowieka, dlatego wykorzystywany jest w wykrywaczach kłamstw.
- BiofeEdback temperaturowy – mierzy temperaturę skóry na opuszkach palców, która zależy od stanu psychicznego człowieka. Jest pomocny w wielu zaburzeniach psychosomatycznych i chorobie Raynauda.

Tekst: Marzena Bartoszuk
Konsultacja: dr n. med. Michaela Pakszys, specjalista neurofizjolog kliniczny z EEG Instytutu w Warszawie,
lek. med. Danuta Gidian-Jopa, chirurg z Medycznego Centrum Diagnostyki Urodynamicznej w Warszawie"


Feb. 28th, 2010

ONI STOSUJĄ TERAPIĘ BIOFEEDBACK - Tenisowa Reprezentacja Polski w Pucharze Federacji

Agnieszka Radwańska

"Polski Związek Tenisowy wykorzystuje urządzenie Blue Watcher (najbardziej zaawansowane narzędzie do BIOFEEDBACKU GSR na polskim rynku - uwaga D.Wyspianski) do treningu psychologicznego naszych najlepszych tenisistów.
Jako czynny psychoterapeuta, psychiatra i psycholog sportu znajduję urządzenie do biofeedbacku Blue Watcher jako bardzo przydatne zarówno w praktyce klinicznej jak i do treningu mentalnego dla sportowców. O jego przydatności stanowi przede wszystkim to, że dzięki regularnemu korzystaniu z możliwości jakie oferuje, moi klienci mogą nauczyć się efektywnego sposobu obniżania poziomu wzbudzenia fizjologicznego związanego z przeżywaniem lęku i napięcia, które towarzyszy często m in osobom cierpiącym na zaburzenia nerwicowe albo sportowcom np. tenisistom przed lub podczas ważnych meczów. Szczególnie podkreśliłbym trzy zalety tego urządzenia:
  1. Kompatybilność z komputerem PC. Umożliwia to zapisywanie na dysku twardym sesji biofeedbacku wykonanej danego dnia i o danej godzinie. Dzięki temu mogę porównywać zapisy z różnych dni i okresów, co pozwala m in. na śledzenie postępu w osiąganiu stanu relaksu u danej osoby.
  2. Możliwość pomiaru aktywności elektrodermalnej skóry, miary psychofizjologicznej poziomu napięcia/rozluźnienia organizmu. Dzięki temu mogę sprawdzać jak działają na moich podopiecznych techniki relaksacyjne oraz ogólnie monitorować stan napięcia fizjologicznego.
  3. Urządzenie jest rozbudowane i daje szeroki wachlarz możliwości oddziaływania i zastosowania: i. biosprzężenie zwrotne ma charakter zarówno słuchowy, jak i wizualny; ii. tło muzyczne, zwłaszcza binaural sounds - szumy o specyficznej częstotliwości ułatwiającej synchronizację pracy półkul mózgowych oraz muzyka relaksacyjna urozmaicają oraz wzmagają wydatnie jego efektywność iii. dołączone gry umożliwiające w ciekawy sposób ćwiczenie obok relaksu innych umiejętności w tym koncentracji.
Zdecydowanie polecam, szczególnie osobom przeżywającym nadmierny lęk i napięcie, sportowcom chcącym nauczyć się metod kontroli i obniżania poziomu stresu i lęku związanego z uprawianą dyscypliną; jak i wszystkim osobom dążącym do rozwoju wewnętrznego w kierunku bardziej spokojnego i zharmonizowanego życia.

Dr. Paweł Holas
II Klinika Psychiatrii AM w Warszawie,
Centrum CBT,
Psycholog sportu Polskiego Związku Tenisowego.."



Artykuł z magazynu PC WORLD



Zapis HRV Biofeedback

Szanowni Państwo,

Oto krótki wstęp teoretyczny do BIOFEEDBACKU HRV.

Źródło :

Z Szacunkiem

Dariusz Wyspiański

BIOFEEDBACK HRV (Heart Rate Variability)

2,5 sekundowy zapis rytmu serca, Źródło: http://www.heartmath.orgTutaj punktem wyjścia jest pomiar czasu pomiędzy kolejnymi uderzeniami serca. Średnie tętno „60 uderzeń na minutę” (ang. BPM – beats per minute) nie oznacza, że odstępy pomiędzy kolejnymi uderzeniami serca będą dokładnie jedno-sekundowe, mogą one ulegać zmianom w zakresie od 0,5 sekundy do 2 sekund.

W przypadku negatywnych emocji (lęk, irytacja, agresja) następuje zmniejszenie zmienności rytmu serca, w przypadku pozytywnych emocji zwiększenie tej zmienności. Nie jest to tak intuicyjne – w pierwszej chwili wydaje się, że powinno być odwrotnie, to znaczy, mniejsze zmiany powinny następować w stanach relaksu. Większa zmienność rytmu (HRV) oznacza, że serce jest w stanie lepiej zaadaptować się do zmieniających okoliczności. Mniejsza wartość HRV oznacza, że system nerwowy i mięsień sercowy nie są w stanie tak łatwo odpowiedzieć na zmianę.


W przypadku biofeedbacku także tutaj głównym zastosowaniem jest nauka relaksacji, optymalnego sposobu oddychania, pozwalającego na szybszą i efektywniejszą regenerację organizmu oraz poczucia większej ilości energii. Pomiary takie mają także zastosowanie ściśle medyczne, gdzie sporo z nich związanych jest z diagnostyką osób zagrożonych zawałem.

Bardzo aktywne badania w tym kierunku prowadzi Institute of HeartMath. Można znaleźć tam odpowiedzi na wiele nurtujących pytań, jak na przykład, co w praktyce wnosi umiejętność utrzymywania wysokiego współczynnika HRV. Tutaj zamieszczę tylko kilka zalet wymienionych przez studentów, którzy brali udział w szkoleniu: „Program Radzenia sobie ze Stresem dla Studentów oparty na Relaksacji z wykorzystaniem HRV Biofeedback”:

* patrząc na wyniki spójności i wykresy zmienności podczas sesji relaksacyjnych, możemy ocenić, które sposoby radzenia sobie ze stresem są najbardziej efektywne dla każdego z nas,
* stajemy się świadomi, jakie efekty przynosi relaksacja oraz sposób oddychania na rytm naszego serca,
* pozawala być świadomym kiedy rytm serca jest spójny, nawet bez biofeedbacku, dzięki wcześniej odbytemu szkoleniu z jego użyciem,
* widzimy w obiektywny i zrozumiały sposób pozytywne efekty relaksacji, które czynią ćwiczenia relaksacyjne bardziej atrakcyjnymi,
* mogę ocenić postęp, jaki robię w dziedzinie relaksacji i spójności rytmu serca,
* biofeedback dodaje akcent zabawy i przyjemności do sesji relaksacyjnych.

Źródło: Radzenie sobie ze stresem, relaksacja z użyciem biofeedback-u HRV.

Źródłem danych może być pomiar EKG (poprzez elektrody umieszczone na klatce piersiowej), lub też pomiar pulsu dokonywany za pomocą optycznych sensorów pletysmografu umieszczonych na końcówce palca lub małżowinie usznej..."


Feb. 27th, 2010

RSA BIOFEEDBACK - the results of therapy

Szanowni Państwo,

Mam przyjemność przedstawić wyniki badań dot. wpływu terapii RSA BIOFEEDBACK w przypadku leczenia dorosłych pacjentów z zaburzeniami astmatycznymi.
Dane pochodzą ze strony :

Z Szacunkiem

Dariusz Wyspianski

"LEHRER and colleagues, UMDNJ-RW Johnson Medical School, Piscataway NJ 08854 USA studied the use of different biofeedback techniques in asthmatic adults. METHODS: Biofeedback to increase respiratory sinus arrhythmia (RSA) was compared with EMG and incentive inspirometry biofeedback. Patients were assigned to one of three groups: 1) Waiting List Control (n=5) 2) RSA Biofeedback (n-6) and 3) EMG biofeedback (n=6). Six training sessions were provided to each of the biofeedback groups. For each of the three testing sessions, 5 min respiratory resistance and EKG were obtained prior to and following a 20-min biofeedback session. Additional 5 min epochs of data were gathered at the beginning and end of the biofeedback period, or in the control group, self relaxation. RESULTS: There were decreases in respiratory impedance were seen only in the RSA biofeedback group, with Traub-Hering-Mayer (THM) waves increasing significantly in amplitude. The participants did not report significantly more relaxation during EMG or RSA biofeedback compared to the control condition. However decreases in pulmonary impedance across groups were associated with increases in relaxation. CONCLUSIONS: These results are consistent with Vaschillo's theory that RSA biofeedback exercises homoeostatic autonomic reflex mechanisms by increasing the amplitude of cardiac oscillations however, deep breathing during RSA biofeedback may be an alternate explanation.
Lehrer P et al. Respiratory sinus arrhythmia versus neck/trapezium EMG and incentive inspirometry biofeedback for asthma: a pilot study. Appl Psychophysiol Biofeedback. 22(2): 95-109. Jun 1997."

Feb. 26th, 2010


Zapis RSA


Szanowni Państwo,

Poniżej prezentuję wprowadzenie do zagadnień BIOFEEDBACKU RSA, bardzo ciekawej terapii, której sukcesywnie poświęcał będę sporo miejsca na swoim blogu.
Tekst pochodzi ze strony :

Z Szacunkiem

Dariusz Wyspiański

RSA Biofeedback - biologiczne sprzężenie zwrotne to skuteczna metoda terapeutyczno-treningowa służąca takiej synchronizacji oddechu z pracą serca aby:

* usprawnić pracę układu oddechowego,

* pobudzić funkcje obronne organizmu,

* uzyskać równowagę wszystkich procesów fizjologicznych – homeostazę,

* przedłużyć życie człowieka z równoczesnym polepszeniem jego jakości.

Głównym celem tej metody jest:

* polepszenie wskaźników stanu zdrowia, poprzez regulację rytmu oddechu przeponowo-relaksacyjnego,

* synchronizacja rytmu serca z oddechem by uzyskać jak najkorzystniejsze dotlenienie wszystkich komórek organizmu.

W czasie zajęć edukacyjno – terapeutycznych, trenujemy pracę serca w połączeniu z oddychaniem, poprzez co stymulujemy i rozwijamy możliwości adaptacyjne organizmu, a w konsekwencji jego odporność. Dodatkowo poza uzyskaniem pozytywnej synchronizacji pracy serca z oddechem, korzystnie wpływamy na:

* opanowanie stresu,

* panowanie nad tremą i lękiem,

* osiągamy idealny stan relaksu,

* wzrost pewności siebie – asertywność,

* uzyskanie dystansu do problemów życia codziennego.

Metoda RSA Biofeedback to wspaniała technika treningu zalecana nie tylko osobom z problemami zdrowotnymi (astma, zapalenie oskrzeli, częste stany zapalne dróg oddechowych, choroby układu krążenia), ale również skuteczna droga profilaktyki.

Pozwala ona na bez inwazyjne hartowanie organizmu i przygotowanie go na różne problemy. Pomaga pokonywać zadania, które wymagają od nas szczególnie dużego zaangażowania emocjonalnego.

Metoda ta jest polecana kobietom w okresie menopauzy i w ciąży, kiedy Panie są szczególnie narażone na wpływy środowiska zewnętrznego jak i muszą się odnaleźć w burzy zawirowań hormonalnych.. Trening poprawia kondycję zdrowotną, reguluje tętno i oddech, ale również stabilizuje stan emocjonalny, a przede wszystkim zapewnia doskonałe dotlenienie dziecka w trakcie ciąży, akcji porodowej oraz wydłuża okres karmienia piersią.

RSA Biofeedback to również doskonały trening dla osób młodych oraz starszych, które dzięki tej metodzie uzyskują idealny stan równowagi organizmu, poprawiając funkcje nie tylko serca i wydolności oddechowej, ale również dzięki doskonałemu dotlenieniu organizmu - usprawniają pracę komórek mózgu.

Przebieg terapii

Sesje odbywają się 2-3 razy w tygodniu. Całość kursu to 20-25 zajęć , trening trwa 20-35 minut.

Pierwszy etap:

* 2 - 3 sesje – wywiad terapeutyczny, kontrolny pomiar RSA oraz wstępna ocena stanu zdrowia; techniki oddechowe bez sygnału sprzężenia zwrotnego.

* 2 - 3 sesje – kształtowanie prawidłowego wzorca – przeponowo-relaksacyjnego (diafragmalno-relaksacyjnego) sposobu oddychania, z osiągnięciem maksymalnej synchronizacji pracy serca i oddechu ze sprzężeniem zwrotnym.

Drugi etap:

* 10 - 12 sesji – przejście od „starego” typu oddechu do nowego – prawidłowego, wyćwiczenie prawidłowego oddychania, oraz jego utrwalenie / uzyskanie maksymalnego, stabilnego RSA w stosunku do wieku / ze sprzężeniem zwrotnym.

Trzeci etap:

* 2 - 3 sesje – prawidłowy oddech diafragmalno-relaksacyjny z osiągnięciem maksymalnej RSA bez sygnału sprzężenia zwrotnego; kontrolny pomiar RSA oraz końcowa ocena stanu zdrowia.

Czwarty etap:

* kolejne sesje lub 2 - 3 dniowy kurs treningów, utrwalenie nawyku -diafragmalno-relaksacyjnego typu oddechu, z maksymalną RSA na poziomie bezświadomości (w czasie np. napadu duszności - automatycznie włącza się wyćwiczony nawyk oddechu)."

Feb. 24th, 2010


Wykres GSR

Szanowni Państwo,

Z ogromną pprzyjemnością publikuję fragment artykułu opracowanego przez grupę naukowców z COLLEGIUM MEDICUM Uniwersytetu M.Kopernika w Toruniu dot. Efektywności treningu BIOFEEDBACK w procesie podnoszenia sprawności uczenia się.
Jest mi tym bardziej miło, iż są to odkrycia polskich naukowców, najbardziej przemawiające do krajowej opinii publicznej

Z Szacunkiem

Dariusz Wyspiański

Wojciech HAGNER
Collegium Medicum, Uniwersytet im. Mikołaja Kopernika



Biofeedback - biologiczne sprzęenie zwrotne, umoliwia osobie podłączonej
do specjalnego urządzenia elektronicznego, kontrolę własnego stanu fizjologicznego oraz modyfikowanie go według potrzeb. W referacie zawarto wnioski z pracy
z wykorzystaniem urządzenia biofeedback typu HRV/GSR, monitorującego zmienność akcji serca oraz elektryczne przewodzenie skóry. Parametry te świadczą o
poziomie pobudzenia autonomicznego układu nerwowego. Gimnazjaliści oraz studenci wykonywali przy uyciu biofeedbacku kilkuminutową relaksację oddechową.
Warunkiem zakończenia ćwiczenia było obnienie stanu pobudzenia u osoby podłączonej.
Celem pracy była ocena wpływu relaksacji oddechowej pod kontrolą biofeedbacku na przebieg procesów uwagi, które warunkują efektywność uczenia się.
Biofeedbak jako metoda wspomagająca proces uczenia się.
Uczenie się jest nierozerwalnie związane z funkcjonowaniem procesów uwagi
oraz pamięci. Efektywność nabywania nowych informacji jest niewątpliwie zdeter-
minowana zastosowanymi metodami dydaktycznymi, które w największym stopniu zalezą od osoby przekazującej wiedzę. Nie do przecenienia jest równie wpływ
warunków środowiska, w których przebiega proces uczenia się. Komfort termiczny,
wentylacja, względna cisza, to warunki, w których większości osób łatwiej skoncentrować się na wymaganym zadaniu. Osoby przekazujące wiedzę nie zawsze mają
wpływ na te okoliczności, warto jednak, w miarę moliwości, o nie zadbać. Często
jednak nie jest doceniany wpływ, jaki mona wywrzeć na odbiorcach informacji,
celem zwiększenia moliwości jak najefektowniejszego przetwarzania tyche.
Pierwsza dekada XXI wieku, to okres wzrastającej popularności metody bio-
feedback, równie w Polsce, gdzie specjalistyczny sprzęt wraz z oprogramowa-
niem trafił nie tylko do praktyk prywatnych, lecz take do poradni psychologiczno-pedagogicznych. W jaki jednak sposób biologiczne sprzęenie zwrotne
mogłoby okazać się pomocne w procesie przyswajania wiedzy?
Biofeedback, czyli biologiczne sprzęenie zwrotne polega na dostarczaniu
osobie informacji zwrotnej („feedback”) o zmianach jej stanu fizjologicznego („bio”).
Zmiany fizjologiczne organizmu monitorowane są przez odpowiednie urządzenie.
Ze względu na monitorowane parametry fizjologiczne wyrónia się róne rodzaje
biofeedbacku. Terapia metodą biofeedback polega na podawaniu osobie sygnałów
zwrotnych o zmianach stanu fizjologicznego jego organizmu, dzięki czemu moze
ona nauczyć się świadomie modyfikować funkcje, które normalnie nie są kontrolowane świadomie, np. fale mózgowe (EEG Biofeedback), opór elektryczny skóry
(GSR Biofeedback), napięcie mięśni (EMG Biofeedback) itp.
Page 2

Cel pracy.
Celem pracy była ocena wpływu relaksacji oddechowej pod kontrolą biofe-
edbacku na przebieg procesów uwagi, które warunkują efektywność uczenia się.
W badaniu wykorzystano technologię biofeedbacku, mierząc zmienność rytmu
serca (HRV - Heart Rate Variability) i elektryczne przewodzenie skóry (GSR - Ga-
lvanic Skin Response) osoby podłączonej. Czujniki umieszczone na opuszkach
palców wykrywały aktywność autonomicznego systemu nerwowego. HRV jest
przeliczany z rónicy w częstotliwości pracy serca między jednym uderzeniem
serca a drugim. aden z tych okresów nie jest dokładnie taki sam. Parametr HRV
jest wskazówką dotyczącą zdrowia, odporności immunologicznej i ogółu sił witalnych osoby (im wyszy, tym lepiej). Korzystanie z biofeedbacku HRV wpływa na
podwyszenie tego wskaźnika.
Reakcja skórno-galwaniczna (GSR) jest miarą zmian oporu elektrycznego
skóry w trakcie przepływu słabego prądu elektrycznego (metoda Fere’go). Opór
maleje wraz ze zwiększeniem się potliwości skóry, co z kolei związane jest z aktywacją autonomicznego układu nerwowego (AUN). Aktywacja AUN jest związana
z pobudzeniem fizjologicznym, w związku z czym zmiany w oporze elektrycznym
skóry mogą oznaczać przeywanie emocji (np. radości, pobudzenia seksualnego,
lęku, złości, stresu itp.) i są wykorzystywane w tzw. wykrywaczach kłamstw.
Rysunek GSR ma największy zasięg i jest najbardziej czułym pomiarem ze
wszystkich rodzajów biofeedbacku.
Osoby badane.
W badaniu udział wzięło 8 osób zaangaowanych na co dzień w proces aktywnego przyswajania wiedzy ( 4 gimnazjalistów oraz 4 studentów – po 2 męzczyzn i 2 kobiety w kadej z grup). Osoby te były poddawane relaksacji oddechowej (10 – 15 min.) pod kontrolą urządzenia biofeedback. Informacje o postępach
przekazywane były w formie wizualnej - podczas pogłębiania relaksacji oddechowej na ekranie monitora pojawiały się kolejne stopnie schodów. Trening z wykorzystaniem metody biofeedback kończył się w momencie, kiedy dzięki swojemu
„zrelaksowanemu oddechowi” udawało się osobie podłączonej „wybudować” całe
Aby określić wpływ relaksacyjnej terapii oddechowej biofeedback na efektyw-
ność procesu uczenia się, zastosowano 2 testy neuropsychologiczne, słu ące
ocenie przebiegu procesów poznawczych:
✓ Test Stroopa,
✓ Test Łączenia punktów.
Test Stroopa (Color Word Interference Test) słuy do badania werbalnej pamięci operacyjnej. Poziom wykonania testu jest uzaleniony od sprawnych funkcji
uwagi (koncentracji, selektywności). Mona dzięki niemu uzyskać informacje, dotyczące plastyczności poznawczej oraz hamowania impulsywnych, zautomatyzowa-
nych reakcji. Test Stroopa składa się z dwóch części: RCNb (reading color names
in black - zadaniem osoby badanej jest jak najszybsze przeczytanie 10 rzędów po
5 słów oznaczających nazwy kolorów napisanych czarnym drukiem na białej kartce) i NCWd (naming color of word – different - osoba badana ma za zadanie, najszybciej jak potrafi, nazwać kolory druku poszczególnych słów, przy czym kolor
Page 3

druku słowa nie pokrywa się z kolorem, którego jest desygnatem). Rozwiązaniem
testu jest czas uzyskany w fazie pierwszej i fazie drugiej.
Test Łączenia Punktów Reitana A i B (Trail Making Test A & B) wymaga zaangaozwania wzrokowo-przestrzennej pamięci operacyjnej, badając procesy uwagi
dowolnej (koncentrację, podzielność, przerzutność). Test ten wymaga natychmiastowego rozpoznawania znaczenia symbolicznego cyfr i liter, zdolności do ciągłego
przeszukiwania wzrokiem całego arkusza, aby móc znaleźć następną
w kolejności cyfrę lub literę, elastyczności przy układaniu ciągów: liczbowego
i literowego oraz spełnienia tych wymagań pod presją mierzonego upływu czasu.
Część A Testu Łączenia Punktów (TMT A) słuy do oceny szybkości psychomoto-
rycznej, a zadaniem badanej osoby jest jak najszybsze połączenie linią ciągłą kół
oznaczonych kolejnymi cyframi od l do 25, w kolejności rosnącej. Część
B (TMT B) bada wzrokowo-przestrzenną pamięć operacyjną. Osoba badana musi
jak najszybciej połączyć linią ciągłą naprzemiennie koła oznaczone kolejnymi cy-
frami i literami alfabetu, w kolejności 1-A-2-B-3-C… itd. Rozwiązaniem testu jest
czas mierzony w sekundach, uzyskany przez osobę badaną w części A oraz czas
uzyskany w części B. Do prawidłowego wykonania tego testu niezbędna jest take
dobra koordynacja wzrokowo - ruchowa (oko - ręka).
Poniewa przedmiotem zainteresowania był wpływ metody biofeedback
HRV/GSR na efektywność procesu przyswajania wiedzy, wzięto pod uwagę jedy-
nie uzyskane przez osoby badane rónice czasów wykonania poszczególnych
testów przed i po relaksacji oddechowej wspomaganej biofeedbackiem.
Poza jednym przypadkiem (+1 sekunda w TMT A) zanotowano poprawę cza-
sów wykonania we wszystkich testach oceniających funkcje poznawcze, wykony-
wanych po treningu biofeedback. Nie zaobserwowano adnych błędów wykonania.
Najmniejsza poprawa w czasie wykonania dotyczyła 1cz. Testu Stroopa –
średnio -2,23sek. (od -1,18sek. u kobiet do -3,28sek. u męczyzn). W części tej
zanotowano równie surowe wyniki o najmniejszej rozpiętości (16,9 – 26.9sek.).
Drugą część testu Stroopa osoby badane wykonały szybciej na średnim poziomie -6,03sek. (-4,15sek. u studentów, -7,9sek. u gimnazjalistów). Rozpiętość
wyników surowych: 36,8 – 54,3sek.
Część A Testu Łączenia Punktów, to średnia poprawa czasu o 9,05sek.
(-4,75sek. studenci, -13,35sek. gimnazjaliści). Wyniki surowe uplasowały się na
poziomie 12,9 – 36sek.
Największa rónica wystąpiła w części B TMT: -24.05sek (-15,98sek. u kobiet,
-32,13sek. u męczyzn). Tutaj te zaobserwowano największą rozpiętość surowych wyników: 22sek. – 1min.31,9sek.
Dyskusja i wnioski.
Zaprezentowane wyniki badań zdają się jednoznacznie wskazywać, ze kontrola własnego pobudzenia fizjologicznego za pomocą sprzęenia zwrotnego (biofeedback) moe przyczynić się do zwiększenia skuteczności, przy jednoczesnym
skróceniu czasu, przebiegu procesów poznawczych. Im bardziej te procesy są
złozone, tym wyraźniejszy zysk. W pierwszych częściach obu testów, sprawdzających głównie koncentrację uwagi oraz szybkość psychomotoryczną, skrócenie
czasów wykonania nie było a tak istotne, jak w przypadku części drugich, badają-
Page 4

cych procesy poznawcze o wyszym stopniu złooności. Badania potwierdzają, e
uczenie się jest najefektywniejsze w stanie „zrelaksowanej uwagi”, kiedy polepsze-
niu ulega podzielność i przerzutność uwagi, a dzięki większej plastyczności po-
znawczej, sprawniej radzimy sobie z hamowaniem impulsywnych, zautomatyzo-
wanych reakcji. Zastosowanie treningu relaksacji z uyciem metody biofeedback
umoliwia optymalizację procesu dydaktycznego, dzięki wpływowi na zwiększenie
moliwości przyswajania wiedzy w stanie „zrelaksowanej uwagi”.

1. Andreansen N. C.: Fascynujący mózg. Wydawnictwo Czelej, Lublin, 2003.
2. Blaut A., Nęcka E.: Procesy uwagi w depresji a emocjonalna wersja zada-
nia Stroopa. [W:] M. Fajkowska-Stanik, K. Drat-Ruszczak, M. Marszał-
Wiśniewska (red.), Pułapki metodologiczne w badaniach empirycznych
z zakresu psychologii klinicznej (289-298). Wydawnictwo Academica, War-
szawa, 2003.
3. Goldman – Rakic P. S.: Pamięć operacyjna i umysł. Świat Nauki, 11, 74-
83, 1992.
4. Linsay P. H., Norman, D. A.: Procesy przetwarzania informacji u człowieka.
PWN, Warszawa 1991.
5. Martin G. N.: Neuropsychologia. WL PZWL, Warszawa, 2001.
6. Nęcka E.: Procesy uwagi. [W:] Strelau J. (red.), Podręcznik akademicki
[tom 2], GWP, Gdańsk, 2001.
7. Szymura B. i Nęcka E.: Jednorodność uwagi. Studia Psychologiczne,
42, 47-56, 2004.
8. Tarnowski A., Terelak J.: Okołoruchowy mechanizm uwagi w sytuacji de-
cyzyjnej. Czasopismo Psychologiczne, 2, 189-194, 1996.
9. Thompson M., Thompson L.: The Neurofeedback Book. An Introduction To
Basic Concepts in Applied Psychophysiology. AAPB, Wheat Ridge, Colo-
rado USA,2003.

Urządzenie do badania GSR :

Previous 50

January 2014


Page Summary


RSS Atom
Powered by